دریانیوز//نهجالبلاغه تنها مجموعهای از خطبهها، نامهها و حکمتهای اخلاقی نیست؛ بلکه در بسیاری از فرازهای آن میتوان الگویی جامع برای مدیریت، عدالت، مسئولیتپذیری، مردمداری و مواجهه با اختلافات اجتماعی یافت. در شرایطی که نسل جوان بیش از گذشته به دنبال پاسخهای کاربردی و قابل لمس برای مسائل زندگی است و از سوی دیگر، فضای مجازی به عرصهای برای انتشار سریع شبهات و برداشتهای نادرست تبدیل شده، چگونگی بهرهگیری از معارف علوی در عرصه اجتماعی اهمیت بیشتری پیدا کرده است. در همین راستا، خبرنگار روزنامه «دریا» در گفتگویی تفصیلی با حجتالاسلام والمسلمین بنیاسدی، رئیس عقیدتی سیاسی فرماندهی انتظامی استان هرمزگان، به بررسی نقش آموزههای نهجالبلاغه در تربیت نیروی انتظامی، ارتباط پلیس با مردم، مدیریت اختلافات، پاسخگویی به شبهات و تبدیل اخلاق علوی از یک مفهوم نظری به یک رفتار عملی پرداخته است.
دریا: در شرایطی که نسل جوان ارتباط متفاوتی با مفاهیم دینی دارد، عقیدتی سیاسی چگونه میتواند مفاهیم نهجالبلاغه را از فضای سخنرانی به زندگی واقعی جوانان منتقل کند؟
حجتالاسلام والمسلمین بنیاسدی: نسل امروز بیش از آنکه صرفاً به دنبال شنیدن پاسخهای کلی باشد، درباره چرایی و چگونگی مسائل زندگی پرسش دارد. بنابراین یکی از مهمترین رسالتهای عقیدتی سیاسی این است که مفاهیم نهجالبلاغه را از قالب سخنرانیهای انتزاعی خارج کرده و به میدان انتخابها و مسائل واقعی زندگی جوانان وارد کند.این کار به معنای تغییر محتوا نیست، بلکه نیازمند تغییر در روش انتقال محتواست. جوان امروز وقتی درباره صبر، توکل، عدالت یا تقوا سخن میشنود، میخواهد بداند این مفاهیم در زندگی تحصیلی، شغلی، خانوادگی و اجتماعی او چه کاربردی دارد. بنابراین باید آموزههای نهجالبلاغه را به زبان نیازهای روز ترجمه کنیم.برای نمونه، آموزههای علوی درباره کنترل خشم، انتخاب دوست، مسئولیتپذیری، رعایت حقوق دیگران و اولویتبندی اهداف، میتواند در قالب کارگاههای تعاملی و موقعیتهای واقعی ارائه شود. اگر جوان احساس کند نهجالبلاغه برای حل مسئلهای که همین امروز با آن مواجه است حرفی برای گفتن دارد، ارتباط او با این میراث ارزشمند بسیار عمیقتر خواهد شد.
از سوی دیگر، باید از ظرفیت داستان و تصویر نیز استفاده کرد. زندگی امیرالمؤمنین(ع) سرشار از موقعیتهایی است که میتواند برای نسل امروز الهامبخش باشد؛ از نحوه برخورد حضرت با مردم و مخالفان گرفته تا مدیریت بحران، رفتار با خانواده، رعایت حقوق انسانها و مسئولیتپذیری اجتماعی.همچنین فضای مجازی را باید از یک تهدید صرف به یک فرصت تربیتی تبدیل کنیم. پرسش و پاسخهای کوتاه، تولید محتوای جذاب، روایتهای کوتاه از سیره علوی و پاسخ به دغدغههای واقعی جوانان میتواند مفاهیم نهجالبلاغه را از «کتاب» به «همراه زندگی» تبدیل کند.
دریا: حضرت علی(ع) در برخورد با مخالفان و منتقدان، حتی پیش از برخورد با دشمن، بر رعایت حقوق آنان تأکید داشتند. این رویکرد چه درسی برای مدیریت اختلافات اجتماعی امروز دارد؟
حجتالاسلام والمسلمین بنیاسدی: یکی از درسهای مهم سیره امیرالمؤمنین(ع) این است که میان منتقد، مخالف و دشمن تفاوت قائل شویم. همه کسانی که دیدگاه متفاوتی دارند، دشمن نیستند. گاهی یک فرد به دلیل نگرانی، ناآگاهی یا برداشت متفاوت، انتقاد میکند. اگر همه صداهای مخالف را با یک نگاه ببینیم، عملاً راه گفتوگو و اصلاح را میبندیم.
منطق علوی به ما میآموزد که پیش از هرگونه تقابل، باید از ظرفیت گفتوگو، تبیین و استدلال استفاده کرد. این نگاه در جامعه امروز نیز بسیار مهم است. بسیاری از اختلافات اگر در فضایی آرام و محترمانه شنیده شوند، قابلیت حل شدن دارند.از سوی دیگر، رعایت حقوق انسانها نباید وابسته به موافق یا مخالف بودن آنان باشد. حتی در شرایط اختلاف و بحران، کرامت انسانی باید حفظ شود. این موضوع برای مجموعه انتظامی اهمیت مضاعف دارد؛ زیرا پلیس مستقیماً با مردم در ارتباط است و نوع برخورد مأمور میتواند بر نگاه یک شهروند نسبت به کل مجموعه اثر بگذارد. پاسخگویی به نقد نیز نشانه ضعف نیست؛ بلکه میتواند نشانه اقتدار و اعتمادبهنفس باشد. مدیری که آماده شنیدن نقد است، میتواند اشکالات را زودتر شناسایی و اصلاح کند. بنابراین یکی از درسهای سیره علوی برای امروز، تقویت گفتوگو، تحمل نقد، پاسخگویی مستدل و حفظ کرامت افراد است.
دریا: در فضای مجازی، شبهات و برداشتهای نادرست درباره مسائل دینی و اجتماعی به سرعت منتشر میشود. عقیدتی سیاسی انتظامی هرمزگان برای پاسخگویی به این فضا چه رویکردی دارد؟
حجتالاسلام والمسلمین بنیاسدی: فضای مجازی امروز یکی از مهمترین عرصههای شکلگیری افکار عمومی است و طبیعتاً نمیتوان با روشهای سنتی به همه مسائل این عرصه پاسخ داد. رویکرد ما باید مبتنی بر «اقتدار معرفتی» و «همدلی رسانهای» باشد؛ یعنی هم محتوای مستند و دقیق داشته باشیم و هم زبان ارتباط با مخاطب را بشناسیم.نهجالبلاغه یکی از منابع مهم برای پاسخگویی به بسیاری از مسائل اخلاقی، اجتماعی، مدیریتی و اعتقادی است. اما در پاسخ به شبهات، صرفاً استناد به یک جمله کافی نیست.
باید متن اصلی، زمینه سخن، شروح معتبر و دیدگاههای کارشناسی را مورد توجه قرار داد تا پاسخ دقیق و قابل دفاع ارائه شود.از طرف دیگر، نباید اجازه دهیم فضای مجازی ما را وارد چرخه خشم و واکنشهای احساسی کند. توهین، تمسخر و برخورد عصبی حتی اگر در پاسخ به یک شبهه باشد، نه تنها مسئله را حل نمیکند، بلکه ممکن است مخاطب را از حقیقت دورتر کند. اخلاق رسانهای اقتضا میکند که حتی در برابر سخنان نادرست، محترمانه و مستدل سخن بگوییم.در مجموعه انتظامی استان نیز استفاده از ظرفیت رسانهها و پیامرسانها برای اطلاعرسانی، تبیین و پاسخگویی اهمیت دارد. برگزاری برنامههای معرفتی و تخصصی با محوریت نهجالبلاغه نیز میتواند به ارتقای توانمندی نیروها کمک کند تا کارکنان در مواجهه با پرسشها و شبهات، از پشتوانه معرفتی مناسب برخوردار باشند.هدف نهایی این است که کارکنان و جامعه یاد بگیرند هر مطلبی را بدون بررسی نپذیرند و برای شناخت حقیقت، به منابع معتبر مراجعه کنند.
دریا: به نظر شما چرا با وجود تأکید فراوان بر اخلاق علوی، گاهی فاصلهای میان دانستن این آموزهها و عمل کردن به آنها دیده میشود؟
حجتالاسلام والمسلمین بنیاسدی: این فاصله، مسئلهای انسانی و عمومی است. دانستن یک ارزش اخلاقی الزاماً به معنای توانایی اجرای آن در همه شرایط نیست. به همین دلیل، اگر آموزشهای دینی صرفاً در سطح محفوظات باقی بماند، ممکن است در لحظه تصمیمگیری تأثیر کافی نداشته باشد.برای پر کردن این فاصله باید آموزش را از سخنرانی به تمرین عملی نزدیک کنیم. یک مأمور باید بداند در موقعیت واقعی، زمانی که با فرد عصبانی، شهروند ناراضی یا شرایط پراسترس مواجه شد، چگونه خشم خود را مدیریت کند و در عین اقتدار، کرامت فرد مقابل را حفظ نماید. همچنین نظام تشویق و ارزیابی باید به رفتار واقعی توجه کند. اگر رفتار اخلاقی، مردمداری، صبر و مسئولیتپذیری دیده و تقویت شود، به تدریج فرهنگ سازمانی نیز در همین مسیر حرکت خواهد کرد.در حقیقت، راه پر کردن فاصله میان «دانش علوی» و «رفتار علوی»، تکرار بیشتر شعارها نیست؛ بلکه تبدیل آموزههابه مهارت، تمرین، الگو و رفتار روزمره است.
ادامه دارد…..
ثبت دیدگاه