دریانیوز // در شرایطی که سالهاست مسئولان از «خودکفایی در تولید محصولات کشاورزی» بهعنوان یکی از ستونهای امنیت غذایی کشور یاد میکنند، تصمیمات قیمتی اخیر در حوزه نهادههای کشاورزی، این شعار را با واقعیتی تلخ روبهرو کرده است. افزایش ۵ تا ۷ برابری قیمت کودهای شیمیایی فسفاته و پتاسه از هفتم اردیبهشتماه سال جاری، شوکی جدی به بدنه کشاورزی وارد کرده؛ شوکی که اگر برای آن چارهای اندیشیده نشود، میتواند به کاهش تولید، افزایش قیمت محصولات و وابستگی بیشتر به واردات منجر شود.
دبیر اجرایی اتاق اصناف کشاورزی شهرستان بندرعباس با اعلام این موضوع، از جهش بیسابقه قیمت کودهای شیمیایی خبر داده است؛ جهشی که به گفته فعالان این بخش نه تنها منطقی به نظر نمیرسد، بلکه با سیاستهای اعلامی کشور در حوزه تولید داخلی نیز در تضاد است.افشین عامری سیاهوئی میگوید: از هفتم اردیبهشتماه سال جاری قیمت کودهای شیمیایی فسفاته و پتاسه تا هفت برابر افزایش یافته است. این افزایش قیمت در حالی اعمال شده که در سالهای گذشته، افزایش قیمت نهادههایی مانند کود معمولاً از شهریورماه و با درصدی محدود اعلام میشد. اما امسال، هم زمان اجرای آن جلو افتاده و هم میزان افزایش آن به شکل بیسابقهای بالا رفته است.
به گفته او، این تصمیم ناگهانی فشار سنگینی بر دوش کشاورزان گذاشته است؛ کشاورزانی که همین حالا هم با افزایش هزینههای تولید دستوپنجه نرم میکنند. واقعیت این است که کشاورزی در ایران سالهاست با معادلهای دشوار روبهروست: افزایش مداوم هزینهها در برابر درآمدی که رشد چندانی ندارد. از بذر گرفته تا سموم، از دستمزد کارگر تا هزینه آب و انرژی، همه چیز رو به افزایش است. حالا با جهش چندبرابری قیمت کود، یکی از حیاتیترین نهادههای تولید نیز از دسترس بسیاری از کشاورزان خارج شده است. عامری سیاهوئی در این باره هشدار میدهد: «کارگزاران و کشاورزان توانایی خرید کود با این قیمتها را ندارند و این مسئله چالش بزرگی برای جامعه کشاورزی ایجاد کرده است. نتیجه طبیعی چنین وضعیتی کاهش مصرف کود و در نهایت کاهش تولید محصولات کشاورزی خواهد بود.» کود شیمیایی در بسیاری از محصولات زراعی و باغی نقش تعیینکنندهای در افزایش عملکرد دارد. کاهش مصرف آن به معنای افت تولید در واحد سطح است؛ اتفاقی که در نهایت میتواند بازار محصولات کشاورزی را با کمبود و افزایش قیمت روبهرو کند. بررسی ارقام اعلامشده نشان میدهد که میزان افزایش قیمتها تا چه اندازه چشمگیر است. به گفته دبیر اجرایی اتاق اصناف کشاورزی بندرعباس، قیمت کود سوپرفسفات تریپل گرانوله در کیسههای ۵۰ کیلویی در سال ۱۴۰۳ حدود ۷ میلیون و ۱۵۰ هزار ریال بوده است. این رقم در سال گذشته به ۹ میلیون و ۲۹۵ هزار ریال رسید، اما در سال جاری ناگهان به ۷۱ میلیون و ۶۰۸ هزار و ۳۰۰ ریال افزایش یافته است؛ افزایشی که به معنای هفت برابر شدن قیمت این کود نسبت به سال گذشته است.وضعیت در مورد سایر کودها نیز تفاوت چندانی ندارد.
کود سولفات پتاسیم گرانوله که در دو سال گذشته به ترتیب ۸ میلیون و ۱۲۵ هزار ریال و ۱۰ میلیون و ۵۶۲ هزار و ۵۰۰ ریال قیمت داشت، اکنون با نرخ ۶۸ میلیون و ۴۸۴ هزار و ۸۰۰ ریال به فروش میرسد؛ یعنی حدود شش برابر گرانتر از سال قبل. وی گفت:همچنین کود کلروپتاسیم گرانوله که در سال گذشته ۹ میلیون و ۷۱۷ هزار و ۵۰۰ ریال قیمت داشت، اکنون به ۴۶ میلیون و ۶۸۱ هزار ریال رسیده است؛ افزایشی که به معنای پنج برابر شدن قیمت در مدت زمانی کوتاه است. این ارقام برای کشاورزی که باید دهها یا حتی صدها کیسه کود برای زمین خود تهیه کند، معنایی جز افزایش سرسامآور هزینه تولید ندارد. کشاورزی که پیش از این با چند ده میلیون تومان میتوانست نیاز مزرعه خود را تأمین کند، اکنون باید چند صد میلیون تومان هزینه کند؛ رقمی که برای بسیاری از تولیدکنندگان خرد عملاً غیرقابل تأمین است. در چنین شرایطی بسیاری از کشاورزان ناچار میشوند میزان مصرف کود را کاهش دهند یا حتی از مصرف برخی کودها صرفنظر کنند. این تصمیم شاید در کوتاهمدت تنها به کاهش عملکرد محصول منجر شود، اما در بلندمدت میتواند به فرسایش خاک و کاهش حاصلخیزی زمینهای کشاورزی نیز بینجامد.
عامری سیاهوئی با اشاره به سیاستهای کلان کشور در حوزه کشاورزی میگوید: «در حالی که سیاست نظام و کشور بر خودکفایی در تولید محصولات کشاورزی است، افزایش قیمت نهادههایی مانند کود، سموم، بذر و دستمزد کارگر عملاً تحقق این هدف را با چالش جدی روبهرو میکند.» وی گفت: این کودهای شیمیایی بصورت یارانه ای وبانرخ مصوب دولتی بین کشاورزان توزیع می شود . به بیان سادهتر، نمیتوان از کشاورز انتظار داشت که با هزینههای چندبرابری همچنان تولید خود را حفظ کند. اقتصاد کشاورزی نیز مانند هر فعالیت اقتصادی دیگری تابع منطق هزینه و درآمد است. وقتی هزینهها چند برابر میشود، اما قیمت خرید محصولات متناسب با آن افزایش نمییابد، تولیدکننده ناچار به کاهش سطح زیرکشت یا حتی خروج از چرخه تولید میشود.کارشناسان معتقدند ادامه چنین روندی میتواند پیامدهای گستردهای برای امنیت غذایی کشور داشته باشد. کاهش تولید داخلی در نهایت دولت را مجبور به واردات بیشتر محصولات کشاورزی میکند؛ وارداتی که خود نیازمند صرف ارز قابل توجهی است.از سوی دیگر، تجربه سالهای گذشته نشان داده است که هرگاه تولید داخلی کاهش یافته، بازار با نوسانات شدید قیمتی روبهرو شده است. بنابراین افزایش قیمت نهادهها نه تنها به کشاورز آسیب میزند، بلکه در نهایت مصرفکننده را نیز با افزایش قیمت مواد غذایی مواجه میکند.
لزوم حمایت از کشاورزان
فعالان بخش کشاورزی معتقدند که اگر قرار است قیمت نهادهها افزایش یابد، باید همزمان سیاستهای حمایتی نیز برای کشاورزان در نظر گرفته شود؛ از جمله پرداخت یارانه، ارائه تسهیلات ارزانقیمت یا اجرای نظام خرید تضمینی واقعی.در غیر این صورت، کشاورزی که امروز زیر فشار هزینهها قرار گرفته، ممکن است فردا دیگر انگیزهای برای ادامه فعالیت نداشته باشد.افزایش ناگهانی و چندبرابری قیمت کودهای شیمیایی در حالی رخ داده که بسیاری از کشاورزان هنوز محصول سال گذشته خود را با قیمتهای پایین فروختهاند و سرمایه چندانی برای شروع فصل جدید ندارند. در چنین شرایطی، تصمیمات اقتصادی بدون در نظر گرفتن توان مالی تولیدکنندگان میتواند به تضعیف یکی از مهمترین بخشهای اقتصادی کشور منجر شود.اگر سیاستگذاران واقعاً به دنبال تحقق شعار خودکفایی در محصولات کشاورزی هستند، باید بدانند که این هدف تنها با صدور بخشنامه و اعلام شعار محقق نمیشود. خودکفایی زمانی معنا پیدا میکند که کشاورز بتواند با هزینهای منطقی تولید کند و از فعالیت خود سود ببرد.در غیر این صورت، زمینهای کشاورزی یکی پس از دیگری از چرخه تولید خارج میشوند و کشور ناچار خواهد شد نیاز غذایی خود را از بازارهای خارجی تأمین کند؛ بازاری که نه ارزان است و نه همیشه قابل اعتماد.شوک هفتبرابری قیمت کود دولتی شاید در ظاهر تنها یک تصمیم اقتصادی باشد، اما در عمل میتواند به یکی از گرههای بزرگ کشاورزی کشور تبدیل شود؛ گرهی که اگر به موقع باز نشود، آثار آن سالها بر امنیت غذایی و اقتصاد کشاورزی سایه خواهد انداخت.
ثبت دیدگاه