کالابرگ یک میلیونی زیر سایه گرانی‌ها

دریانیوز// طرح کالابرگ الکترونیکی که با هدف حمایت از معیشت خانوارها و حفظ قدرت خرید مردم در تأمین کالاهای اساسی به اجرا درآمد، اکنون وارد ششمین مرحله پرداخت شده است.
در حالی که مسئولان از تداوم اجرای این طرح به عنوان یکی از مهم‌ترین برنامه‌های حمایتی دولت یاد می‌کنند، بررسی‌های میدانی و اظهارات شهروندان نشان می‌دهد که رشد مستمر قیمت کالاهای اساسی، اثربخشی این حمایت را به میزان قابل توجهی کاهش داده است.بر اساس سیاستی که از دی‌ماه سال گذشته اجرایی شد، به هر نفر مبلغ یک میلیون تومان اعتبار کالابرگ اختصاص یافت تا خانوارها بتوانند بخشی از نیازهای ضروری خود را از میان یازده قلم کالای اساسی تأمین کنند. تاکنون پنج مرحله از این اعتبار به مردم پرداخت شده و اکنون نیز ششمین مرحله آن در حال اجراست. اما مسئله‌ای که این
روزها به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های مردم تبدیل شده، ثابت ماندن مبلغ کالابرگ در شرایطی است که قیمت کالاهای اساسی طی ماه‌های اخیر روندی صعودی و بعضاً شتابان داشته
است.

فلسفه شکل‌گیری کالابرگ چه بود؟
طرح کالابرگ الکترونیکی در واقع ادامه سیاستی بود که پس از حذف ارز ترجیحی برای واردات کالاهای اساسی طراحی شد. در سال‌های گذشته دولت با اختصاص ارز ترجیحی به واردکنندگان تلاش می‌کرد قیمت کالاهای ضروری را کنترل کند اما به دلیل بروز مشکلات متعدد از جمله هدررفت منابع، رانت و عدم برخورداری کامل مصرف‌کنندگان از منافع این یارانه، تصمیم گرفته شد شیوه حمایت تغییر کند. بر همین اساس مقرر شد یارانه‌ای که پیش‌تر به واردکنندگان اختصاص می‌یافت، به صورت مستقیم در اختیار مردم قرار گیرد تا خانوارها بتوانند کالاهای مورد نیاز خود را خریداری کنند. هدف اصلی این بود که قدرت خرید مردم در حوزه کالاهای اساسی حفظ شود و فشار ناشی از افزایش قیمت‌ها بر دوش خانوارها کاهش یابد. در زمان اجرای این سیاست، مسئولان بارها تأکید کردند که مبلغ کالابرگ متناسب با تغییرات قیمت کالاهای اساسی مورد بازنگری قرار خواهد گرفت تا اثر حمایتی آن حفظ شود. اما اکنون پس از گذشت چندین ماه از اجرای طرح، بسیاری از مردم معتقدند که این وعده هنوز عملی نشده است.

پنج ماه گرانی؛ کالابرگ بدون تغییر
بررسی وضعیت بازار کالاهای اساسی نشان می‌دهد که طی پنج ماه گذشته قیمت بسیاری از اقلام مصرفی خانوارها با افزایش قابل توجهی روبه‌رو شده است. اقلامی مانند لبنیات، روغن، حبوبات، گوشت مرغ، تخم‌مرغ و برخی محصولات پروتئینی و غذایی در این مدت بارها افزایش قیمت را تجربه کرده‌اند. در چنین شرایطی، مبلغ یک میلیون تومانی کالابرگ که در ابتدای اجرای طرح بخشی از نیاز خانوارها را پوشش می‌داد، اکنون قدرت خرید بسیار کمتری نسبت به گذشته دارد. کارشناسان اقتصادی معتقدند که ارزش واقعی این اعتبار با توجه به تورم ایجاد شده کاهش یافته و خانوارها امروز نسبت به ماه‌های ابتدایی اجرای طرح، حجم کمتری از کالاهای اساسی را می‌توانند با این اعتبار خریداری کنند.در واقع اگرچه مبلغ اسمی کالابرگ تغییری نکرده است اما ارزش واقعی آن در بازار کاهش یافته و همین مسئله موجب شده است که بخشی از اهداف اولیه طرح محقق نشود.

انتظاری که هنوز برآورده نشده است
یکی از موضوعاتی که این روزها در میان مردم و کارشناسان مورد توجه قرار گرفته، عدم تحقق وعده افزایش مبلغ کالابرگ است. بر اساس اظهاراتی که در ماه‌های گذشته از سوی برخی مسئولان مطرح شده بود، قرار بود اعتبار کالابرگ در اردیبهشت‌ماه مورد بازنگری قرار گیرد و متناسب با افزایش قیمت کالاهای اساسی افزایش یابد. اما اردیبهشت‌ماه به پایان رسید و خبری از افزایش اعتبار نبود. پس از آن نیز بسیاری از خانوارها امیدوار بودند که در خردادماه این وعده عملی شود اما با آغاز مرحله جدید پرداخت‌ها مشخص شد که همچنان همان مبلغ یک میلیون تومان برای هر نفر در نظر گرفته شده است. این در حالی است که بازار همچنان شاهد افزایش قیمت کالاهای مختلف است و هزینه تأمین سبد معیشت خانوارها روزبه‌روز بیشتر می‌شود.

روایت مردم از کاهش اثرگذاری کالابرگ
گزارش‌های میدانی از سطح شهرها نشان می‌دهد که بسیاری از مردم اگرچه از اصل اجرای طرح کالابرگ استقبال می‌کنند اما معتقدند که اعتبار فعلی دیگر پاسخگوی نیازهای گذشته نیست. یکی از شهروندان می‌گوید: وقتی طرح شروع شد با اعتبار کالابرگ می‌شد بخش قابل توجهی از خرید ماهانه را انجام داد اما الان همان مبلغ خیلی زود تمام می‌شود و کالاهای کمتری می‌توان خرید.شهروند دیگری نیز معتقد است: اگر قرار است قیمت‌ها بالا برود، طبیعی است که مبلغ کالابرگ هم باید افزایش پیدا کند. در غیر این صورت حمایت دولت هر ماه کمتر از قبل خواهد شد. برخی فروشندگان نیز تأیید می‌کنند که افزایش قیمت کالاها باعث شده میزان خرید خانوارها کاهش یابد و مردم با دقت بیشتری اقلام مورد نیاز خود را انتخاب کنند. ضرورت بازنگری در سیاست حمایتی کارشناسان اقتصادی بر این باورند که موفقیت هر طرح حمایتی به حفظ ارزش واقعی آن بستگی دارد. به اعتقاد آنان، اگر اعتبار کالابرگ متناسب با نرخ تورم و افزایش قیمت کالاهای اساسی اصلاح نشود، به مرور زمان کارکرد حمایتی خود را از دست خواهد داد.

آن‌ها می‌گویند فلسفه اصلی اجرای این طرح، جبران آثار ناشی از حذف ارز ترجیحی بوده است. بنابراین هر زمان که قیمت کالاهای اساسی افزایش پیدا کند، لازم است میزان حمایت نیز متناسب با آن تغییر یابد تا قدرت خرید خانوارها حفظ شود. از نگاه این کارشناسان، ثابت ماندن مبلغ کالابرگ در شرایط تورمی می‌تواند موجب شود شکاف میان هزینه‌های واقعی زندگی و میزان حمایت‌های دولتی افزایش پیدا کند.
انتظار مردم برای عمل به وعده‌ها اکنون که ششمین مرحله پرداخت کالابرگ در حال اجراست، مهم‌ترین مطالبه مردم از مسئولان، عمل به وعده‌هایی است که در زمان آغاز این طرح مطرح شده بود. بسیاری از خانوارها معتقدند در شرایطی که هزینه‌های زندگی به طور مداوم افزایش می‌یابد، لازم است سیاست‌های حمایتی نیز متناسب با واقعیت‌های اقتصادی اصلاح شوند.

مردم انتظار دارند همان‌گونه که در زمان طراحی طرح کالابرگ وعده داده شد، با افزایش قیمت کالاهای اساسی، اعتبار اختصاص یافته نیز افزایش یابد تا بخشی از فشار معیشتی ناشی از گرانی‌ها جبران شود.در شرایط کنونی، تداوم پرداخت کالابرگ بدون بازنگری در مبلغ آن، اگرچه همچنان می‌تواند بخشی از هزینه‌های خانوارها را پوشش دهد، اما به نظر می‌رسد برای حفظ اثربخشی این سیاست حمایتی، تصمیم‌گیری درباره افزایش اعتبار آن بیش از هر زمان دیگری ضروری باشد. موضوعی که اکنون به یکی از مهم‌ترین مطالبات اقشار مختلف جامعه تبدیل شده و مردم امیدوارند مسئولان در ماه‌های آینده برای تحقق این وعده اقدام عملی انجام دهند.