دریانیوز// هرمزگان در سالهای اخیر با یکی از جدیترین چالشهای حوزه سلامت روبهرو بوده است؛ چالشی که تنها در کمبود تخت بیمارستانی، تجهیزات درمانی، مراکز تخصصی یا خدمات مراقبتهای ویژه خلاصه نمیشود، بلکه در یکی از حساسترین حوزههای سلامت عمومی، یعنی تشخیص زودهنگام سرطان سینه نیز خود را نشان داده است. بیماریای که اگر در زمان مناسب شناسایی شود، قابل کنترلتر، کمهزینهتر و درمانپذیرتر است؛ اما اگر دیر تشخیص داده شود، میتواند خانوادهای را با رنجی طولانی، درمانی سنگین و آیندهای مبهم مواجه کند.
در چنین شرایطی، موضوع تأمین و راهاندازی دستگاههای ماموگرافی در هرمزگان، صرفاً یک اقدام تجهیزاتی یا اداری نیست؛ بلکه به تعبیر مسئولان دانشگاه علوم پزشکی استان، یک ضرورت راهبردی و غیرقابل تعویق»برای صیانت از سلامت بانوان محسوب میشود. واقعیت تلخ این است که در استانهایی مانند هرمزگان، ضعف زیرساختهای غربالگری باعث شده بسیاری از بیماران زمانی به مراکز درمانی مراجعه کنند که بیماری از مرحله خاموش و قابل کنترل عبور کرده و با تودههای علامتدار و پیشرفتهتر خود را نشان داده است.
۳۴۱ هزار زن بالای ۴۰ سال؛ نیاز استان به ۱۰ دستگاه ماموگرافی
دکتر شاهرخی، رئیس دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، با اشاره به جمعیت قابل توجه زنان بالای ۴۰ سال در استان، تأکید کرد که برنامهریزی برای غربالگری سرطان سینه در هرمزگان باید بر اساس نیاز واقعی جمعیت انجام شود، نه بر مبنای حداقلهای مقطعی.وی گفت: «با توجه به اینکه در استان بیش از ۳۴۰ هزار خانم بالای ۴۰ سال حضور دارند، ما برای اجرای برنامههای غربالگری دو تا سه ساله، به ۱۰ دستگاه ماموگرافی نیاز داریم. در حال حاضر پنج دستگاه نصب شده و هدف ما عملیاتی کردن تمام ۱۰ دستگاه تا پایان سال جاری است.»رئیس دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان همچنین با اشاره به برآوردهای کارشناسی افزود: «بر اساس استانداردها، به ازای هر ۱۵ هزار خانم بالای ۴۰ سال، یک دستگاه ماموگرافی مورد نیاز است. در هرمزگان حدود ۳۴۱ هزار خانم بالای ۴۰ سال داریم و اگر بخواهیم غربالگری سرطان سینه را بهصورت سالانه یا هر دو تا سه سال یکبار انجام دهیم، تقریباً به ۱۰ دستگاه ماموگرافی نیاز داریم.»این اظهارات، تصویری روشن از فاصله میان نیاز استان و زیرساخت موجود ارائه میدهد. پنج دستگاه تأمینشده اگرچه گامی مهم و قابل توجه است، اما تا رسیدن به پوشش مطلوب، مسیر همچنان ادامه دارد. بهویژه در شرق استان که برخی مناطق تاکنون از دسترسی مناسب به خدمات ماموگرافی محروم بودهاند، راهاندازی این تجهیزات میتواند برای زنان بسیاری به معنای دسترسی به تشخیص زودتر و درمان مؤثرتر باشد.
سرطان سینه؛ بیماریای شایع، اما قابل مهار با تشخیص زودهنگام
سرطان سینه، بر اساس آمارهای جهانی، شایعترین سرطان در میان زنان است. اهمیت این بیماری نه فقط به دلیل فراوانی آن، بلکه به دلیل تأثیر مستقیم آن بر کیفیت زندگی زنان، بنیان خانواده و هزینههای نظام سلامت است.دکتر شاهرخی در اینباره گفت: «در دنیا از هر هشت زن، یک نفر در طول زندگی به سرطان سینه مبتلا میشود. در کشور نیز سال گذشته حدود ۲۰ هزار مورد ابتلا به سرطان سینه ثبت شده است؛ یعنی تقریباً هر ۲۰ دقیقه یک نفر.»این آمارها هشداردهندهاند، اما پیام پنهان آنها روشن است: سرطان سینه اگر زود تشخیص داده شود، میتواند مسیر درمانی بسیار امیدوارکنندهتری داشته باشد. در بسیاری از کشورها، برنامههای منظم غربالگری توانستهاند میزان مرگومیر ناشی از این بیماری را کاهش دهند. اما در مناطقی که غربالگری ضعیف، پراکنده یا دیرهنگام است، بیماری اغلب زمانی شناسایی میشود که درمان دشوارتر و پیچیدهتر شده است.
۳۲۰ مورد جدید در هرمزگان؛ نگرانی اصلی، زمان تشخیص است
به گفته رئیس دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، در سال گذشته حدود ۳۲۰ مورد جدید ابتلا به سرطان سینه در استان شناسایی شده است. این عدد بهخودیخود قابل تأمل است، اما نکته نگرانکنندهتر، مرحلهای است که بیماران در آن مراجعه میکنند.دکتر شاهرخی با صراحت به این مسئله اشاره کرد و گفت: «در سال گذشته حدود ۳۲۰ مورد جدید مبتلا به سرطان سینه در استان شناسایی شده است. ضعف در سیستم غربالگری باعث شده بیماران عمدتاً در مراحل پیشرفته و با تودههای علامتدار مراجعه کنند. ما میخواهیم با اجرای طرح غربالگری غیرفوری و با کیفیت، این روند را تغییر دهیم.»این سخنان، نقطه مرکزی مسئله را نشان میدهد. چالش اصلی فقط تعداد مبتلایان نیست؛ بلکه دیر رسیدن بیمار به نقطه تشخیص است. وقتی بیماری در مرحله پیشرفته شناسایی میشود، درمان پیچیدهتر، هزینهها سنگینتر، فشار روانی بر بیمار و خانواده بیشتر و احتمال موفقیت درمان کمتر میشود.در مقابل، غربالگری منظم میتواند بیماری را پیش از آشکار شدن علائم جدی شناسایی کند؛ همان زمانی که مداخله پزشکی بیشترین اثر را دارد.
ماموگرافی؛ از تجهیزات پزشکی تا عدالت در سلامت
ماموگرافی، در ظاهر یک دستگاه تصویربرداری پزشکی است؛ اما در عمل، بخشی از زنجیره عدالت در سلامت به شمار میآید. وقتی بانویی در یک منطقه دورافتاده برای انجام یک آزمایش تشخیصی مجبور باشد مسافت طولانی طی کند، هزینه سفر بپردازد، نوبت طولانی بگیرد یا اساساً از ضرورت غربالگری آگاه نباشد، یعنی نظام سلامت در نقطهای دچار کاستی است.از همین منظر، توسعه شبکه ماموگرافی در هرمزگان باید فراتر از نصب چند دستگاه دیده شود. این برنامه زمانی موفق خواهد بود که همراه با آموزش عمومی، اطلاعرسانی دقیق، دعوت هدفمند بانوان واجد شرایط، ارجاع منظم، ثبت دادهها، پیگیری موارد مشکوک و فراهمکردن مسیر درمان باشد.
دکتر شاهرخی نیز با تأکید بر همین نگاه، ماموگرافی را بخشی از یک برنامه گستردهتر برای ارتقای سلامت زنان استان دانست و تصریح کرد: «غربالگری سرطان سینه در میان بانوان استان یک ضرورت راهبردی و غیرقابل تعویق است و دانشگاه علوم پزشکی با همکاری رسانهها و دستگاههای مرتبط تلاش خواهد کرد این برنامه را به صورت گسترده اجرا کند.»بر اساس اعلام رئیس دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، تاکنون پنج دستگاه ماموگرافی برای استان تأمین و وارد چرخه آمادهسازی شده است و تلاش میشود تا پایان سال، نصب و بهرهبرداری از این تجهیزات عملیاتی شود.وی در اینباره گفت: «هدفگذاری ما نصب و راهاندازی ۱۰ دستگاه ماموگرافی در استان است که تاکنون پنج دستگاه آن تأمین و وارد استان شده و امیدواریم تا پایان سال عملیاتی شود.»این هدفگذاری اگر بهدرستی اجرا شود، میتواند نقطه عطفی در حوزه سلامت زنان هرمزگان باشد. البته تجربه نظام سلامت نشان داده است که تأمین دستگاه، تنها آغاز راه است. نیروی انسانی آموزشدیده، نگهداری تجهیزات، تأمین قطعات، کیفیت تصویربرداری، تفسیر تخصصی، نظام ارجاع و فرهنگسازی عمومی، همگی حلقههایی هستند که اگر یکی از آنها ضعیف باشد، کل برنامه غربالگری آسیب میبیند.
رسانهها در خط مقدم آگاهیبخشی
یکی از بخشهای مهم سخنان دکتر شاهرخی، تأکید بر نقش رسانهها در آغاز برنامه غربالگری بود. وی اعلام کرد که پس از نهایی شدن مراحل نصب و راهاندازی دستگاهها، اطلاعرسانی عمومی با همکاری خبرنگاران و شورای اطلاعرسانی استان انجام خواهد شد.رئیس دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان گفت: «به محض اینکه به مرحله نهایی برسیم، با کمک خبرنگاران و شورای اطلاعرسانی استان، اطلاعرسانی خواهیم کرد تا غربالگری سرطان سینه در استان آغاز شود.»این نکته اهمیت فراوانی دارد. در موضوع سرطان سینه، سکوت، ترس، شرم، ناآگاهی و مراجعه دیرهنگام، گاهی به اندازه کمبود تجهیزات خطرناک است. رسانهها میتوانند این دیوار خاموشی را بشکنند و به زبان ساده و قابل فهم برای مردم توضیح دهند که ماموگرافی نه نشانه بیماری، بلکه ابزار پیشگیری و اطمینان است.
تشخیص زودهنگام؛ کاهش رنج بیمار و هزینههای نظام سلامت
واقعیت این است که هر ماه تأخیر در تشخیص سرطان سینه، میتواند مسیر درمان را سختتر کند. درمان بیماری در مراحل اولیه معمولاً سادهتر، کوتاهتر و کمهزینهتر است؛ اما در مراحل پیشرفته، بیمار ممکن است نیازمند جراحیهای وسیعتر، شیمیدرمانی، پرتودرمانی، داروهای گرانقیمت و مراقبتهای طولانیمدت باشد.بنابراین سرمایهگذاری در ماموگرافی، تنها هزینهکرد برای خرید دستگاه نیست؛ بلکه نوعی صرفهجویی هوشمندانه برای آینده نظام سلامت است. دستگاهی که امروز نصب میشود، ممکن است فردا جان مادری را نجات دهد، خانوادهای را از فروپاشی روانی دور کند و هزینههای سنگین درمانی را کاهش دهد.
هرمزگان در مسیر جبران عقبماندگی تشخیصی
هرمزگان، به دلیل گستردگی جغرافیایی، پراکندگی جمعیت، فاصله برخی مناطق از مراکز تخصصی و فشار بالای مراجعات درمانی، نیازمند برنامهریزی دقیقتری در حوزه سلامت است. توسعه تجهیزات ماموگرافی میتواند بخشی از عقبماندگی زیرساختی استان را در حوزه تشخیص سرطان سینه جبران کند.
ماموگرافی یعنی فرصت دوباره برای زندگی
سرطان سینه، بیماریای است که نامش برای بسیاری از زنان ترسآور است؛ اما حقیقت علمی این است که ترس، جای غربالگری را نمیگیرد. آنچه میتواند جان انسانها را نجات دهد، آگاهی، مراجعه بهموقع، دسترسی عادلانه به خدمات تشخیصی و پیگیری منظم است.امروز هرمزگان در نقطهای ایستاده که میتواند با راهاندازی شبکه منظم ماموگرافی، مسیر تشخیص سرطان سینه را از مراجعه دیرهنگام و پرخطر، به غربالگری زودهنگام و امیدبخش تغییر دهد.سخنان رئیس دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان نشان میدهد که ضرورت موضوع برای مسئولان حوزه سلامت استان روشن شده است؛ اما جامعه، زنان و خانوادهها منتظر اجرای کامل این وعدهاند.در نهایت باید گفت ماموگرافی فقط یک تصویر پزشکی نیست؛ تصویر آینده زنی است که میتواند زودتر درمان شود، سالمتر بماند و زندگی را با امید بیشتری ادامه دهد.
ثبت دیدگاه