دریانیوز// در روزگاری که هزینههای درمان دندانپزشکی برای بسیاری از خانوادهها از یک خدمت معمولی به یک دغدغه جدی اقتصادی تبدیل شده، هر مرکز درمانی که بتواند خدمات قابل قبول را با هزینه کمتر ارائه کند، برای مردم حکم یک پناهگاه درمانی دارد. دنداندرد، پوسیدگی، عفونت، از دست دادن دندان و مشکلات فکی و دهانی، برخلاف تصور عمومی، فقط یک مسئله زیبایی نیست؛ اینها بخشی از سلامت پایه انساناند. کسی که دندان سالم ندارد، خوب غذا نمیخورد، درست صحبت نمیکند، اعتمادبهنفس اجتماعیاش آسیب میبیند و در بسیاری موارد، به دلیل هزینه بالا، درمان را آنقدر عقب میاندازد که مشکل ساده، به درمان پیچیده و گرانقیمت تبدیل میشود.در چنین شرایطی، دانشکده دندانپزشکی بندرعباس نقشی فراتر از یک مرکز آموزشی پیدا کرده است. این دانشکده، علاوه بر تربیت دندانپزشکان آینده، به یکی از مراکز مهم ارائه خدمات دندانپزشکی با تعرفه بسیار پایینتر از مراکز درمانی دیگر تبدیل شده؛ مرکزی که به گفته دکتر محمدرضا معدلی، رئیس دانشکده دندانپزشکی بندرعباس، اکنون بسیاری از خدمات خود را با دریافت صرفاً هزینه مواد مصرفی انجام میدهد و ویزیت بیماران در آن رایگان است.
دکتر معدلی در تشریح ماهیت خدمات این دانشکده میگوید: «ما در دانشکده دندانپزشکی بندرعباس مجوز دانشگاه را گرفتهایم که جزء حرفهای و جزء فنی تعرفه را حذف کنیم و فقط هزینه مواد مصرفی را از بیمار دریافت کنیم. به همین دلیل، هزینه خدمات در دانشکده تقریباً یکسوم تعرفه مصوب دولتی است.» این جمله، برای بسیاری از بیماران کمدرآمد معنای روشنی دارد؛ یعنی درمانی که در بیرون ممکن است با هزینهای سنگین انجام شود، در دانشکده با رقمی بسیار پایینتر قابل دریافت است. البته ماجرا به این سادگی هم نیست. هزینه مواد مصرفی دندانپزشکی در سالهای اخیر به شدت افزایش یافته و همین موضوع، حتی مراکز دولتی و آموزشی را نیز تحت فشار قرار داده است. دندانپزشکی، درمانی پرمصرف و وابسته به مواد و تجهیزات است؛ از مواد ترمیمی و بیحسی گرفته تا فایلهای درمان ریشه، مواد قالبگیری، تجهیزات رادیولوژی، وسایل استریل، مواد پروتز و دهها قلم دیگر. وقتی قیمت این اقلام افزایش پیدا میکند، حتی دریافت حداقلی از بیمار نیز برای برخی خانوادهها دشوار میشود.رئیس دانشکده دندانپزشکی بندرعباس با اشاره به همین چالش میگوید: «ما عملاً فقط هزینه مواد مصرفی را میگیریم؛ اما مواد مصرفی هم روزبهروز گرانتر میشود.
گاهی هزینهای که امروز از بیمار گرفته میشود، در خرید بعدی دیگر همان میزان مواد را جایگزین نمیکند.» دانشکده دندانپزشکی بندرعباس اکنون دارای بخشهای متعدد درمانی است؛ بخشهایی که هم نقش آموزشی برای دانشجویان دارند و هم خدمات درمانی به مردم ارائه میکنند. به گفته دکتر معدلی، این دانشکده حدود ده بخش تخصصی و آموزشی دارد که شامل تشخیص بیماریهای دهان و دندان، رادیولوژی، جراحی، دندانپزشکی کودکان، ترمیمی، درمان ریشه، درمان بیماریهای لثه، ارتودنسی، پروتزهای دندانی و دندانپزشکی جامعنگر است. وی توضیح میدهد: «ما بخشهای مختلفی داریم؛ از تشخیص بیماریهای دهان و دندان و رادیولوژی گرفته تا جراحی، کودکان، ترمیمی، درمان ریشه، بیماریهای لثه، ارتودنسی، پروتزهای دندانی و دندانپزشکی جامعنگر. در حال حاضر خدمات عمدتاً در سطح عمومی ارائه میشود، اما بخشی از خدمات تخصصی محدود هم برای اینکه کار بیماران انجام شود و دانشجویان با بیماران بیشتری مواجه شوند، در دانشکده انجام میگیرد.» این نکته مهمی است. دانشکده دندانپزشکی، برخلاف یک کلینیک خصوصی، فقط محل درمان نیست؛ محل آموزش بالینی نیز هست. دانشجویان در کنار استادان خود، با بیماران واقعی روبهرو میشوند، معاینه میکنند، طرح درمان مینویسند و درمان را زیر نظر مستقیم هیئت علمی انجام میدهند. همین موضوع، گاهی در ذهن مردم نگرانی ایجاد میکند؛ نگرانی از اینکه آیا درمان توسط دانشجو کیفیت کافی دارد یا نه؟ آیا استاد بالای سر بیمار حضور دارد؟ اگر مشکلی پیش بیاید، مسئولیت با چه کسی است؟ دکتر معدلی در پاسخ به این دغدغه، با صراحت تأکید میکند که مسئولیت درمان با دانشجو نیست، بلکه با هیئت علمی دانشکده است.
وی میگوید: «بیمار در مرحله اول توسط عضو هیئت علمی معاینه میشود. اگر بیماری در حیطه دانشجوی عمومی نباشد و نیاز به کار تخصصی داشته باشد، همان ابتدا تشخیص داده میشود و بیمار به مراکز مناسب ارجاع میشود. اما اگر درمان در حیطه دانشجویی باشد، دانشجو کار را زیر نظر مستقیم استاد انجام میدهد و هر مرحله چک میشود.» به گفته رئیس دانشکده، همین نظارت استادان باعث شده کیفیت درمان در دانشکده قابل قبول و در بسیاری موارد حتی بالاتر از برخی مراکز درمانی باشد. وی میگوید: «مردم مطمئن باشند که بیمار با کیفیت قابل قبول از دانشکده خارج میشود. اگر اتفاقی بیفتد، مراجع نظارتی دانشجو را طرف حساب نمیدانند؛ عضو هیئت علمی مسئول درمان پاسخگوست. بنابراین استادان با دقت روند درمان را کنترل میکنند.» این ساختار، هم به سود بیمار است و هم به سود نظام آموزش دندانپزشکی. بیمار درمان ارزانتر میگیرد و دانشجو نیز در یک محیط واقعی، اما کنترلشده، آموزش میبیند. با این حال، دانشکده محدودیتهایی هم دارد. برخی درمانها به دلیل پیچیدگی، نیازمند حضور متخصص یا دستیار تخصصی است و فعلاً در همه موارد امکان انجام کامل آنها در دانشکده وجود ندارد. برای مثال، برخی جراحیهای پیچیده، درمان دندانهای کودکان غیرهمکار یا نیازمند بیهوشی، درمانهای دشوار ریشه دندانهای خلفی، ارتودنسی ثابت، بازسازیهای پیچیده و برخی درمانهای پروتزی پیشرفته در حیطه خدمات تخصصی قرار میگیرند.
دکتر معدلی در اینباره میگوید: «بعضی درمانها تخصصی است و در دوره دندانپزشکی عمومی برای دانشجو قابل انجام نیست. چون بازوی اصلی عملکردی ما دانشجویان هستند و هیئت علمی نقش نظارتی و هدایتی دارد، نمیتوانیم پروندههای بسیار سخت را به دانشجو بسپاریم؛ زیرا باید از کیفیت درمان مطمئن باشیم.» با این وجود، دانشکده تلاش کرده تا حد ممکن بیمار را بدون درمان رها نکند. برخی خدمات تخصصی محدود، در چارچوب توان آموزشی و نظارتی موجود انجام میشود و بیمارانی که درمانشان خارج از ظرفیت دانشکده باشد، پس از معاینه رایگان و بررسی اولیه، به مراکز تخصصی بیرون ارجاع میشوند. حتی در این حالت نیز مراجعه به دانشکده برای بیمار سودمند است؛ زیرا تشخیص اولیه، بررسی طرح درمان و در مواردی رادیوگرافی با هزینه بسیار پایین انجام میشود.
ویزیت رایگان
به گفته دکتر معدلی، «ویزیت در دانشکده رایگان است و رادیوگرافی نیز با قیمت بسیار مناسب انجام میشود. حتی اگر بیماری کیس درمانی دانشکده نباشد، معاینه میشود، مشکلش مشخص میشود و به او گفته میشود برای ادامه درمان به چه تخصصی مراجعه کند.»
سرکشی از مدارس
اما بخش مهمتر ماجرا، نگاه پیشگیرانه دانشکده است. بخش دندانپزشکی جامعنگر، به گفته رئیس دانشکده، قرار نیست فقط منتظر مراجعه بیمار بماند؛ بلکه باید به دل جامعه برود. این بخش، بازوی پیشگیری دانشکده است؛ یعنی سرکشی به مدارس، آموزش بهداشت دهان و دندان به کودکان، تهیه وسایل اولیه بهداشتی مانند مسواک و خمیردندان، غربالگری دورهای، شناسایی دانشآموزان نیازمند درمان و ارجاع آنان به دانشکده. دکتر معدلی توضیح میدهد: «ما در دندانپزشکی جامعنگر تلاش میکنیم به جای اینکه صرفاً درمانی عمل کنیم، پیشگیرانه وارد شویم. همکاران ما به مدارس سرکشی میکنند، آموزش بهداشت میدهند، وسایل اولیه بهداشتی تهیه میکنند، بچهها را غربالگری میکنند و موارد نیازمند درمان را به دانشکده ارجاع میدهند.» این بخش، علاوه بر مداخله مستقیم، وظیفه رصد وضعیت سلامت دهان و دندان جامعه را نیز برعهده دارد.
بر اساس آخرین گزارشهای موجود، شاخص سلامت دهان و دندان در استان هرمزگان اندکی ضعیفتر از میانگین کشوری است؛ موضوعی که اگر جدی گرفته نشود، در سالهای آینده خود را به شکل هزینههای درمانی سنگینتر نشان خواهد داد.رئیس دانشکده دندانپزشکی بندرعباس میگوید: «آخرین گزارشهایی که از سلامت دهان و دندان در استان داریم نشان میدهد شاخص بهداشت دهان و دندان هرمزگان کمی ضعیفتر از میانگین کشور است. این ارزیابیها و گزارشها را همکاران بخش دندانپزشکی جامعهنگر انجام میدهند.»
مسئولیت های اجتماعی صنایع
در همین نقطه است که موضوع مسئولیت اجتماعی صنایع وارد بحث میشود. هرمزگان یکی از استانهای مهم صنعتی، بندری و اقتصادی کشور است. صنایع بزرگ، پالایشگاهها، شرکتهای معدنی، دریایی، بندری و تجاری در این استان فعالاند و سالهاست درباره نقش آنها در مسئولیت اجتماعی بحث میشود. اما مسئولیت اجتماعی اگر فقط به چند بنر، مراسم و گزارش تبلیغاتی محدود شود، فایده چندانی برای مردم ندارد. مسئولیت اجتماعی واقعی آنجاست که بخشی از سود و ظرفیت صنایع، به حل یک مسئله ملموس اجتماعی اختصاص یابد؛ و چه مسئلهای ملموستر از درمان دندان کودکی که خانوادهاش توان پرداخت هزینه را ندارد؟ دکتر معدلی با اشاره به پیگیریهایی که برای مشارکت صنایع در حال انجام است، میگوید: «رئیس دانشگاه پیگیر هست که مواد مصرفی دانشکده دندانپزشکی از محل مسئولیت اجتماعی صنایع تأمین شود.اگر صنایع استان مواد مصرفی ما را تأمین کنند، میتوانیم با خیال راحت به گروههای حمایتی مثل کمیته امداد، بهزیستی و بیمارانی که از طریق گروههای جهادی، بسیج یا نهادهای حمایتی شناسایی میشوند، خدمات رایگان ارائه کنیم.» این پیشنهاد، از نظر اقتصادی هم پیشنهاد غیرمنطقیای نیست. برای صنایع بزرگ، تأمین مواد مصرفی یک کلینیک دانشگاهی ممکن است عددی سنگین و غیرقابل تحمل نباشد؛ اما برای خانوادهای که درآمد محدودی دارد، همان هزینه مواد مصرفی میتواند مانع درمان شود. اینجا تفاوت نگاه روشن میشود: هزینهای که برای صنعت شاید ناچیز باشد، برای بیمار فقیر میتواند مرز میان درمان شدن و درمان نشدن باشد.
رئیس دانشکده دندانپزشکی بندرعباس معتقد است اگر این مشارکت شکل بگیرد، امکان رایگان شدن خدمات برای گروههای هدف وجود دارد. او میگوید: «اگر مواد مصرفی تأمین شود، بیمار میتواند به صورت کاملاً رایگان از خدمات استفاده کند. این اتفاق میتواند به برقراری درمان عادلانه در استان کمک کند.» این سخن، دقیقاً نقطهای است که باید مورد توجه مدیران استان، استانداری، صنایع، اتاق بازرگانی و نهادهای حمایتی قرار گیرد. دندانپزشکی اگر در مراحل اولیه انجام شود، هزینه بسیار کمتری دارد. یک پوسیدگی ساده اگر بهموقع ترمیم شود، ممکن است با هزینهای معقول کنترل شود؛ اما اگر درمان به تعویق بیفتد، به درمان ریشه، روکش، جراحی، عفونت، کشیدن دندان، پروتز و حتی ایمپلنت ختم میشود. یعنی بیتوجهی امروز، هزینه فردا را چند برابر میکند.دکتر معدلی با اشاره به همین واقعیت میگوید: «اگر بیماری که شرایط مالی نامناسب دارد بتواند همان ابتدا به دانشکده مراجعه کند و دندان پوسیدهاش را ترمیم کند، کار به عصبکشی، روکش، کشیدن دندان و درمانهای پرهزینه بعدی نمیرسد. این یعنی با هزینه معقول، سطح سلامت جامعه بالا میرود.» در پشت این آمارها و تعرفهها، قصههای انسانی زیادی وجود دارد؛ بیمارانی که به دلیل نداشتن دندان، اعتمادبهنفس خود را از دست دادهاند؛ دختران و پسران جوانی که ظاهر دهان و دندانشان مانع حضور اجتماعیشان شده؛ کودکانی که پوسیدگیهای متعدد دارند و خانوادهشان توان درمان ندارد؛ و حتی مواردی که دانشجویان، استادان یا کارکنان دانشکده از جیب خود برای درمان بیماران بیسرپرست یا بدسرپرست هزینه کردهاند.
این بخش ماجرا، شاید کمتر در گزارشهای رسمی دیده شود، اما حقیقت تلخی را نشان میدهد: درمان دندان برای بخشی از جامعه، دیگر خدمت ساده نیست؛ تبدیل به کالایی سختدسترس شده است. در چنین وضعی، دانشکده دندانپزشکی بندرعباس میتواند حلقه اتصال آموزش، درمان، پیشگیری و عدالت اجتماعی باشد؛ البته به شرطی که تنها نماند.
دانشکده جدید در پردیس دانشگاه
آینده این خدمات نیز به توسعه دانشکده و راهاندازی دورههای تخصصی گره خورده است. دکتر معدلی میگوید با تکمیل وتجهیز دانشکده جدید در پردیس دانشگاه و حضور دستیاران تخصصی، بسیاری از خدماتی که امروز به بیرون ارجاع میشود، در خود دانشکده قابل ارائه خواهد بود. وی توضیح میدهد: «وقتی دستیار تخصصی جراحی، کودکان، درمان ریشه یا رشتههای دیگر داشته باشیم، خدمات تخصصی در برنامه آموزشی آنها تعریف شده است. در آن صورت درمانهای تخصصی بیشتری در محیط دانشگاه انجام میشود و عملاً بسیاری از درمانها دیگر به بیرون ارجاع نخواهد شد.» به گفته وی، فعالیت دستیاران تخصصی نهتنها بخش دولتی را پویاتر میکند، بلکه حتی میتواند بر بخش خصوصی نیز اثر تعدیلکننده داشته باشد؛ زیرا حضور متخصصان و دستیاران در محیط دانشگاه، امکان ارائه خدمات تخصصی با هزینه مناسبتر را فراهم میکند.دانشکده دندانپزشکی بندرعباس امروز در نقطهای ایستاده که میتواند الگوی درمان کمهزینه و دانشگاهمحور در جنوب کشور باشد.
دریانیوز// در روزگاری که هزینههای درمان دندانپزشکی برای بسیاری از خانوادهها از یک خدمت معمولی به یک دغدغه جدی اقتصادی تبدیل شده، هر مرکز درمانی که بتواند خدمات قابل قبول را با هزینه کمتر ارائه کند، برای مردم حکم یک پناهگاه درمانی دارد.ویزیت رایگان، دریافت فقط هزینه مواد مصرفی، تعرفهای حدود یکسوم نرخ دولتی، نظارت مستقیم هیئت علمی، فعالیت بخشهای متنوع، نگاه پیشگیرانه به مدارس و جامعه و تلاش برای جذب مشارکت صنایع، همه اجزای یک مدل قابل دفاع هستند. اما حقیقت بیپرده این است که این مدل بدون حمایت پایدار دوام نمیآورد. نمیتوان از یک دانشکده انتظار داشت هم آموزش بدهد، هم درمان کند، هم هزینهها را پایین نگه دارد، هم به اقشار محروم خدمت بدهد، اما در تأمین مواد مصرفی تنها بماند. اگر صنایع هرمزگان واقعاً میخواهند مسئولیت اجتماعیشان از شعار عبور کند، تأمین مواد مصرفی دانشکده دندانپزشکی یکی از روشنترین مسیرهاست؛ مسیری که نتیجهاش مستقیم روی صورت و لبخند مردم دیده میشود. دندان سالم، تجمل و لاکچری نیست؛ بخشی از کرامت انسان است و اگر قرار است توسعه صنعتی در هرمزگان فقط دود، ترافیک، آلودگی و مصرف منابع برای مردم نیاورد، بخشی از عایدی آن باید به سلامت همان مردمی برگردد که بار توسعه را تحمل میکنند. دانشکده دندانپزشکی بندرعباس اکنون دستش را برای چنین مشارکتی دراز کرده است؛ حالا نوبت صنایع وبنگاه های اقتصادی استان است که نشان دهند مسئولیت اجتماعی برایشان مهم است و چتر مسئولیت
اجتماعی شان را برای سلامت دهان و دندان مردم هرمزگان گسترده کنند.
ثبت دیدگاه