دریانیوز//وقتی مرزهای اخلاقی کمرنگ می‌شوند، سکوت متولیان فرهنگی دیگر قابل توجیه نیست.جامعه فقط با جاده‌ها، ساختمان‌ها، کارخانه‌ها و شاخص‌های اقتصادی ساخته نمی‌شود؛ آنچه به یک جامعه هویت می‌بخشد، فرهنگ، اخلاق، احترام متقابل و ارزش‌هایی است که نسل‌ها در بستر خانواده و محیط اجتماعی می‌آموزند. از همین رو، هرگاه نشانه‌هایی از تغییر نگران‌کننده در هنجارهای رفتاری و فرهنگی جامعه دیده می‌شود، نمی‌توان به‌سادگی از کنار آن گذشت و مسئولیت را به گردن گذر زمان انداخت.این روزها، در گوشه‌وکنار شهر، از جمله در فضاهای عمومی، نوع پوشش و برخی رفتارهای اجتماعی به موضوع بحث و نگرانی بخشی از خانواده‌ها تبدیل شده است. والدینی که نگران تربیت فرزندان خود هستند، می‌پرسند در جامعه‌ای که نسل نوجوان هر روز با انبوهی از تصاویر، الگوها و پیام‌های متناقض روبه‌روست، چگونه می‌توان مرزهای اخلاقی و فرهنگی را برای نسل آینده روشن و معنادار نگه داشت؟ مسئله، تنها پوشش نیست؛ مسئله، آینده فرهنگ جامعه است. نمی‌توان انکار کرد که فضای مجازی، شبکه‌های اجتماعی، رسانه‌های ماهواره‌ای و جریان‌های مختلف فرهنگی، نقش مهمی در شکل‌گیری سلیقه‌ها، رفتارها و نگرش‌های نسل جدید دارند. نوجوانی که ساعت‌ها در معرض تصاویر و محتواهای گوناگون قرار می‌گیرد، ممکن است بدون برخورداری از قدرت تحلیل کافی، برخی رفتارها و الگوها را نشانه جذابیت، موفقیت یا مقبولیت اجتماعی بداند و به تقلید از آنها روی بیاورد.در چنین شرایطی، نگرانی خانواده‌ها درباره الگوپذیری فرزندانشان جدی است؛ اما آیا می‌توان تمام مسئولیت را متوجه رسانه‌های خارجی یا فضای مجازی دانست؟ قطعاً خیر.
وقتی نهادهای فرهنگی، آموزشی و تربیتی در ارائه الگوهای جذاب و متناسب با نیازهای نسل جوان موفق عمل نکنند، طبیعی است که میدان برای تأثیرگذاری الگوهای دیگر بازتر شود.از سوی دیگر، باید پذیرفت که حفظ ارزش‌های اخلاقی با سرزنش، تحقیر و برچسب‌زدن به افراد محقق نمی‌شود. کرامت انسانی، احترام به شهروندان و پرهیز از قضاوت‌های شتاب‌زده، خود بخشی از همان اخلاقی است که دغدغه حفظ آن را داریم. نمی‌توان از اخلاق سخن گفت، اما در شیوه مواجهه با دیگران، اصول اخلاقی را نادیده گرفت.هر نگرانی فرهنگی، پاسخی فرهنگی می‌خواهد.اگر خانواده‌ها از کمرنگ‌شدن برخی هنجارهای اجتماعی نگران‌اند، دستگاه‌های متولی فرهنگ و تربیت باید به این پرسش پاسخ دهند که برای تقویت هویت فرهنگی نسل نوجوان چه کرده‌اند؟ سهم مدارس، رسانه ملی، نهادهای فرهنگی، مراکز آموزشی و تشکل‌های اجتماعی در این زمینه چقدر بوده است؟ آیا برنامه‌های موجود توانسته‌اند با زبان نسل جدید سخن بگویند و میان ارزش‌های اخلاقی و واقعیت‌های زندگی امروز پیوندی قابل‌فهم برقرار کنند؟ نمی‌توان انتظار داشت خانواده‌ها به‌تنهایی در برابر موج گسترده محتوای فضای مجازی ایستادگی کنند؛ همان‌طور که نمی‌توان با چند برنامه مناسبتی، بخشنامه یا هشدار مقطعی، مسائل عمیق فرهنگی را حل کرد. تربیت اخلاقی به آموزش مستمر، گفت‌وگوی صمیمانه والدین با فرزندان، سواد رسانه‌ای، تولید محتوای جذاب و حضور مؤثر نهادهای مسئول نیاز دارد.
در هرمزگان و بندرعباس نیز، به‌عنوان جامعه‌ای با پیشینه غنی فرهنگی و سنت‌های ریشه‌دار، باید این دغدغه‌ها را جدی گرفت. پاسداشت ارزش‌های بومی و اخلاق اجتماعی، زمانی نتیجه‌بخش خواهد بود که در کنار حفظ سنت‌های مثبت، به نیازها، پرسش‌ها و واقعیت‌های نسل جوان نیز توجه شود.دستگاه‌های فرهنگی و تربیتی استان نباید در برابر پرسش‌های جامعه سکوت کنند. لازم است با بررسی دقیق تغییرات فرهنگی، گفت‌وگو با خانواده‌ها، کارشناسان علوم اجتماعی و روان‌شناسان و تدوین برنامه‌های عملی، به میدان بیایند. البته این حضور باید مسئولانه، قانونمند، متناسب و به دور از برخوردهای سلیقه‌ای باشد؛ چراکه هدف از سیاست‌گذاری فرهنگی، افزایش آگاهی و تقویت مسئولیت‌پذیری اجتماعی است، نه ایجاد شکاف میان نسل‌ها.از سوی دیگر، خانواده‌ها نیز باید بدانند که فرزندانشان بیش از آنکه از توصیه‌ها و تذکرهای مکرر تأثیر بگیرند، از رفتار روزمره بزرگ‌ترها الگو می‌سازند. اگر می‌خواهیم نسل آینده به اخلاق، حیا، احترام و مسئولیت‌پذیری پایبند باشد، باید این ارزش‌ها را در رفتار خود نشان دهیم و به‌جای تقابل دائمی، زمینه گفت‌وگو و اعتماد را فراهم کنیم.امروز مسئله اصلی، پیدا کردن مقصر در میان زنان، دختران، خانواده‌ها یا رسانه‌ها نیست؛ مسئله، مسئولیت مشترک در قبال آینده فرهنگی جامعه است. هر جا هنجارهای اجتماعی دستخوش تغییر می‌شوند، نهادهای مسئول باید به‌جای انفعال، واقعیت را بشناسند، علت‌ها را بررسی کنند و برای بهبود شرایط راهکار ارائه دهند. حفظ اخلاق، با سکوت ممکن نیست؛ با آگاهی، گفت‌وگو و اقدام مسئولانه ممکن می‌شود. اگر قرار است مرزهای اخلاقی و فرهنگی برای نسل آینده معنا داشته باشند، باید آنها را در خانواده، مدرسه، رسانه و فضای عمومی تقویت کنیم؛ نه اینکه تنها هنگام بروز نگرانی، از فروریختن این مرزها سخن بگوییم و پس از مدتی دوباره همه‌چیز را به فراموشی بسپاریم.
ثبت دیدگاه