دریانیوز//گسترش فضای مجازی و سرعت فزاینده انتشار اطلاعات تحولات عمیقی در نحوه تولید، انتشار و مصرف اخبار و دانش در جوامع جهانی ایجاد کرده است. این تحول از یک سو فرصتهای ب ی نظیری برای اطلا ع رسانی، آگاه ی بخشی، تعامل اجتماعی و مشارکت شهروندی فراهم نموده است. اما از سوی دیگر در شرایط بحرانی مانند جنگها، بلایای طبیعی، بیماریها، بحرانهای سیاسی یا امنیتی خطرات جدی و غیر قابل جبرانی به همراه داشته است. در چنین شرایطی سواد رسانه به عنوان یکی از ابزار های کلیدی و مهم برای مقابله با اطلاعات نادرست، تبلیغات مغرضانه سیاسی، ترس ، هرج و مرج و … نقش حیاتی و حتمی ایفا نموده است. سواد رسان ه ای به معنای توانایی فرد در شناسایی، تجزیه و تحلیل، ارزیابی و استفاده هوشمندانه از اطلاعات منتشر شده در رسان هها و فضای مجازی است.
این مهارت شامل عواملی نظیر تفکر انتقادی، تشخیص منابع معتبر، شناسایی تحریف ها، تبعیض و اهداف پنهان در محتواها م ی باشد. در شرایط بحرانی مانند جنگ با شیوع بیماری ها و … اخبار و اطلاعات به سرعت قابل توجهی منتشر و پخش می گردد که اگر بدون بررسی و تأیید
از منابع معتبر انجام پذیرد بی شک تبعات خاصی در جامعه دارد و منجر به گسترش اطلاعات کاذب، گمرا هکننده م یشود. در این میان افرادی که مسلط به سواد رسان های نباشند به راحتی تحت تأثیر اخبار نادرست قرار گرفته و ممکن است رفتارهای خطرناکی انجام شود که تشدید بحران محقق گردد.
در این شرایط افراد فهیم و بصیر م یتوانند با تشخیص اطلاعات معتبر تصمیمات هوشمندانه گرفته و از ترس و هراس ب ی پایه بپرهیزند که خود این مهم می تواند منجر به رفتارهای اصولی، منطقی، مسئولانه و مبتنی بر دلایل گردد. برای دستیابی به سواد رسان های مطلوب شرایطی لازم است که دسترسی به منابع اطلاعاتی متنوع و معتبر همراه با آموزش مداوم درباره ساختار و عملکرد رسان ه ها و فضای مجازی است. فرد باید بتواند منابع اطلاعاتی را از نظر اعتبار، سواد محتوایی و منشأ تولید آن ارزیابی و بتواند تفاوت بین اخبار، تحلیل ها، تبلیغات، محتوای تولید شده توسط گرو ههای خاص و محتوای ساختگی را تشخیص دهد. برنام ههای آموزشی مبتنی بر مهار تهای انتقادی، تحلیل محتوا، تشخیص تحریف و تحلیل منابع باید به صورت یکپارچه در سیستم آموزشی جامعه گنجانده شوند. از دیگر شرایط ضروری فرهنگی و اجتماعی بودن سواد رسان های است که به معنای پذیرش ارزشهای انتقادی، شفافیت، مسئولی ت پذیری و اعتماد به شواهد در انتشار و مصرف اطلاعات است. لذا جامعه باید به گون های فرهنگی و سیاسی شکل گیرد که انتقاد سازنده، تأیید منابع، انتشار اطلاعات مبتنی بر شواهد و مسئولیت پذیری
در انتشار محتوا، مورد تشویق و تقویت قرار گیرد.
در این محیط افراد مهارتهای فردی را کسب و به عنوان شهروندان مسئولانه در پایداری اجتماعی و آرامش جمعی در شرایط بحران نقش فعالی ایفا م ی نمایند. سواد رسان های م یتواند به طور چشمگیری به کاهش ترس و هرج و مرج در شرایط بحرانی کمک نماید، زیرا افراد با سواد رسانه قادرند اخباررا با دقت بررسی و از انتشار و پخش اطلاعات نادرست جلوگیری نمایند. این توانایی ها منجر به تصمیم گیری های هوشمندانه و مبتنی بر شواهد در مواجهه با بحرانهای سلامتی، طبیعی یا امنیتی م یشود. علاوه بر این سواد رسانه ای باعث تقویت اعتماد به منابع معتبر و کاهش وابستگی به منابع غیر قابل اعتماد م یشود که این امر به حفظ ثبات اجتماعی و کاهش تن شهای سیاسی و قومی کمک م ی نماید. افراد مسلط به سواد رسانه م یتوانند از تبلیغات سیاسی، تحریفهای رسانه ای و محتوای تولید شده را تشخیص و از تأثیرات
منفی آنها در تصمی م گیر ی های خود جلوگیری نمایند.
این مهارت باعث م یشود که جامعه به صورت جمعی در برابر فضای اطلاعاتی پر از تضاد و تحریف مقاو م تر شود. در همین راستا افراد باسواد رسانه ای بهتر م یتوانند از ابزارهای دیجیتال برای جم ع آوری اطلاعات مفید، گزارش موقعیتهای بحرانی، همکاری در اقدامات امدادی و انتشار اخبار معتبر استفاده نمایند که می توان اذعان نمود که این مهارت به ایجاد جامع ه ای آگاه، مسئول و مبتنی بر دانش کمک شایانی می نماید. در نهایت سواد رسان های به عنوان یک ابزار توانمند سازی فردی و اجتماعی در شرایط بحران نقشی کلیدی در حفظ انسانیت، عدالت و امنیت جمعی ایفا م ی نماید.
ثبت دیدگاه