دریانیوز//در حالی که تنشهای امنیتی و نظامی در منطقه غرب آسیا همچنان رو به افزایش است، جمهوری اسلامی ایران بار دیگر بر دکترین بازدارندگی فعال خود تأکید کرده و هشدار داده است که هرگونه تجاوز به خاک کشور، صرفاً به یک درگیری محدود ختم نخواهد شد. تهران با اشاره به «جنگ فرامنطقهای» تلاش دارد این پیام را منتقل کند که در صورت خطای راهبردی دشمن، دامنه بحران میتواند از مرزهای جغرافیایی فراتر رفته و منافع متجاوزان را در سطح منطقه و حتی فراتر از آن تحت تأثیر قرار دهد.تحولات سالهای اخیر نشان داده است که مفهوم جنگ در معادلات جدید جهانی، دیگر محدود به مرزهای سنتی و جغرافیایی نیست. بازیگران منطقهای و فرامنطقهای اکنون در قالب شبکهای از ائتلافها، پایگاههای نظامی، منافع اقتصادی و مسیرهای انرژی به یکدیگر متصل هستند و همین مسئله باعث شده هرگونه بحران امنیتی، ابعاد گسترده و چندلایه پیدا کند. در چنین شرایطی، جمهوری اسلامی ایران نیز با تکیه بر تجربیات امنیتی و دفاعی خود، مفهوم «جنگ فرامنطقهای» را بهعنوان بخشی از راهبرد بازدارندگی مطرح کرده است.مقامهای ایرانی طی ماههای اخیر بارها تأکید کردهاند که پاسخ تهران به هرگونه تجاوز احتمالی، محدود و مقطعی نخواهد بود.
این موضع در واقع بیانگر تغییری مهم در ادبیات دفاعی ایران است؛ تغییری که نشان میدهد جمهوری اسلامی تلاش دارد هزینه هرگونه اقدام نظامی علیه خود را به سطحی فراتر از محاسبات اولیه دشمن افزایش دهد. به عبارت دیگر، ایران میخواهد این پیام را منتقل کند که آغاز جنگ علیه تهران، به معنای ورود به بحرانی غیرقابل کنترل در سطح منطقه خواهد بود.راهبرد جنگ فرامنطقهای، بیش از آنکه بر تهاجم متکی باشد، بر اصل بازدارندگی استوار است. ایران به خوبی میداند که دشمنانش از ظرفیتهای گسترده نظامی برخوردارند، اما در مقابل، تهران نیز ابزارهایی در اختیار دارد که میتواند موازنه هزینه و فایده را تغییر دهد. موقعیت ژئوپلیتیکی ایران، نفوذ منطقهای، اشراف بر گذرگاههای مهم انرژی و توانمندیهای موشکی و پهپادی، بخشی از مؤلفههایی هستند که در این معادله نقش تعیینکننده دارند.از سوی دیگر، تجربه جنگها و بحرانهای دو دهه اخیر در منطقه نشان داده که آغاز درگیری آسانتر از پایان دادن به آن است. آمریکا و متحدانش در عراق، افغانستان و حتی در برخی بحرانهای منطقهای دیگر، هزینههای سنگینی را متحمل شدند؛ هزینههایی که تنها نظامی نبود، بلکه ابعاد سیاسی، اقتصادی و اجتماعی گستردهای نیز داشت.
بر همین اساس، ایران تلاش میکند با یادآوری این تجربیات، دشمنان خود را از ورود به هرگونه ماجراجویی نظامی منصرف کند.نکته مهم آن است که مفهوم جنگ فرامنطقهای صرفاً یک تهدید لفظی نیست، بلکه بخشی از واقعیتهای ژئوپلیتیکی منطقه به شمار میرود. منطقه غرب آسیا امروز بهگونهای درهمتنیده است که هر بحران امنیتی میتواند بازار انرژی، تجارت جهانی و حتی امنیت بینالمللی را تحت تأثیر قرار دهد. بنابراین، هرگونه درگیری با ایران، تنها یک مسئله دوجانبه نخواهد بود و آثار آن میتواند بسیاری از بازیگران جهانی را درگیر کند.در نهایت باید گفت تأکید ایران بر جنگ فرامنطقهای را باید در چارچوب راهبرد کلان بازدارندگی و جلوگیری از وقوع جنگ تحلیل کرد. تهران با برجسته کردن پیامدهای گسترده هرگونه تجاوز، در تلاش است معادلات امنیتی را به نفع ثبات و جلوگیری از خطای محاسباتی دشمنان مدیریت کند. در شرایط حساس کنونی، آنچه بیش از هر چیز اهمیت دارد، درک واقعبینانه بازیگران خارجی از هزینههای هرگونه تنشآفرینی جدید در منطقه است؛ چرا که کوچکترین اشتباه میتواند بحرانی بزرگ و فراگیر را رقم بزند.
ثبت دیدگاه