دریانیوز// با فرارسیدن ماه محرم، بار دیگر نوای حزنانگیز عزای سید و سالار شهیدان حضرت اباعبدالله الحسین(ع) در جایجای ایران اسلامی طنینانداز میشود. در این میان، تعزیه به عنوان یکی از اصیلترین جلوههای هنر آیینی و مذهبی، نقش مهمی در انتقال مفاهیم نهضت عاشورا و فرهنگ ایثار و شهادت ایفا میکند. استان هرمزگان نیز با برخورداری از پیشینهای غنی در برگزاری آیینهای سوگواری و تعزیهخوانی، هر ساله میزبان مجالسی است که با حضور عاشقان اهل بیت(ع)، حماسه کربلا را به تصویر میکشند. به مناسبت فرارسیدن ماه محرم، با هادی عرب، رئیس انجمن تعزیهخوانی استان هرمزگان، درباره جایگاه تعزیه، برنامههای محرم و ظرفیتهای این هنر مذهبی به گفتگو نشستیم.
دریا: آقای عرب، برای مخاطبان دریا توضیح دهید که در آستانه ماه محرم، تعزیه چه نقشی در زنده نگه داشتن فرهنگ عاشورا و انتقال پیامهای قیام امام حسین(ع) دارد؟
تعزیه را باید یکی از ماندگارترین رسانههای فرهنگی و مذهبی جهان اسلام دانست که قرنها توانسته پیام عاشورا را به زبان هنر به نسلهای مختلف منتقل کند. بسیاری از مردم شاید فرصت مطالعه کتابهای تاریخی را نداشته باشند، اما زمانی که صحنههای کربلا را در قالب تعزیه مشاهده میکنند، با تمام وجود با مظلومیت اهل بیت(ع)، رشادت یاران امام حسین(ع) و جنایت دشمنان آشنا میشوند.ویژگی ممتاز تعزیه این است که تنها یک نمایش نیست، بلکه نوعی روایت عاطفی، معرفتی و تربیتی از عاشوراست. تعزیه مخاطب را به متن واقعه میبرد و او را در فضای کربلا قرار میدهد. به همین دلیل این هنر آیینی توانسته در طول تاریخ نقش مهمی در حفظ فرهنگ عاشورایی، ترویج ارزشهای دینی و تقویت روحیه ظلمستیزی و آزادگی در جامعه ایفا کند.
دریا: وضعیت کنونی تعزیه در استان هرمزگان را چگونه ارزیابی میکنید؟
خوشبختانه تعزیه در هرمزگان از جایگاه ارزشمند و ریشهداری برخوردار است. در بسیاری از شهرستانها، بخشها و روستاهای استان، گروههای فعال تعزیهخوانی حضور دارند و در مناسبتهای مذهبی به ویژه ماههای محرم و صفر برنامههای متعددی اجرا میکنند.یکی از نقاط قوت تعزیه در هرمزگان، علاقه و ارادت مردم به اهل بیت(ع) است که باعث شده این هنر آیینی همچنان زنده و پویا باقی بماند. البته برای رسیدن به شرایط مطلوبتر نیازمند حمایتهای بیشتر فرهنگی، آموزشی و زیرساختی هستیم تا بتوانیم ظرفیتهای موجود را بیش از پیش شکوفا کنیم.
دریا :انجمن تعزیهخوانی هرمزگان چه برنامههایی برای محرم امسال تدارک دیده است؟
از ماهها قبل برنامهریزیهای لازم برای ایام محرم آغاز شده است. هماهنگی با گروههای تعزیهخوانی سراسر استان، برگزاری جلسات تخصصی، ساماندهی اجراها و تلاش برای ارتقای سطح کیفی مجالس از جمله اقدامات انجام شده است.همچنین تلاش داریم با همکاری دستگاههای فرهنگی و هیئات مذهبی، زمینه اجرای تعزیه در نقاط مختلف استان را فراهم کنیم تا مردم بتوانند از این هنر ارزشمند بهرهمند شوند. هدف ما این است که محرم امسال شاهد اجراهایی فاخر، تأثیرگذار و متناسب با شأن اهل بیت(ع) باشیم.
دریا: تعزیه هرمزگان چه ویژگیهایی دارد که آن را از سایر مناطق کشور متمایز میکند؟
هر منطقهای از ایران، تعزیه را متناسب با فرهنگ بومی خود اجرا میکند و هرمزگان نیز از این قاعده مستثنی نیست. در برخی مناطق استان، شیوه اجرای مجالس، نوع پوششها، سبک خوانش اشعار و حتی مشارکت مردم رنگ و بوی فرهنگ جنوب را با خود دارد.این پیوند میان فرهنگ بومی و فرهنگ عاشورایی باعث شده تعزیه هرمزگان هویتی خاص و منحصربهفرد داشته باشد. در عین حال همه این ویژگیها در چارچوب اصول و مبانی اصیل تعزیه شکل گرفته و به غنای فرهنگی این هنر کمک کرده است.
دریا: جوانان چه جایگاهی در آینده تعزیه استان دارند؟
بدون تردید آینده تعزیه در دستان نسل جوان است. اگر امروز برای آموزش و تربیت تعزیهخوانان جوان سرمایهگذاری نکنیم، در سالهای آینده با خلأ جدی مواجه خواهیم شد.خوشبختانه در سالهای اخیر شاهد حضور پررنگ نوجوانان و جوانان در گروههای تعزیهخوانی بودهایم. این موضوع بسیار امیدوارکننده است. انجمن نیز تلاش میکند با برگزاری دورههای آموزشی و بهرهگیری از تجربیات پیشکسوتان، زمینه انتقال دانش و تجربه به نسل جدید را فراهم کند.
مهمترین مشکلات و چالشهای پیش روی گروههای تعزیهخوانی چیست؟
یکی از مهمترین مشکلات، محدودیت منابع مالی و امکانات اجرایی است. تهیه لباسهای مخصوص، تجهیزات صحنه، سیستمهای صوتی و سایر ملزومات تعزیه هزینههای زیادی را به گروهها تحمیل میکند.از سوی دیگر برخی گروهها با کمبود فضای مناسب برای تمرین و اجرا مواجه هستند. همچنین ضرورت ثبت و مستندسازی میراث تعزیه و آموزش نیروهای جوان از دیگر موضوعاتی است که نیازمند توجه ویژه مسئولان فرهنگی است.
دریا: تعزیه چگونه میتواند در برابر آسیبهای فرهنگی و جنگ نرم اثرگذار باشد؟
امروز دشمنان تلاش میکنند از طریق ابزارهای رسانهای و فرهنگی، هویت دینی و فرهنگی جوامع را تضعیف کنند. در چنین شرایطی، تعزیه میتواند به عنوان یک رسانه مؤثر و ریشهدار، نقش مهمی در حفظ ارزشهای دینی و انقلابی ایفا کند. تعزیه مفاهیمی همچون ایثار، شجاعت، وفاداری، عدالتخواهی و مقاومت در برابر ظلم را به نسل جوان منتقل میکند؛ مفاهیمی که جامعه امروز بیش از هر زمان دیگری به آنها نیاز دارد.
دریا: برای حفظ اصالت تعزیه و جلوگیری از آسیبها چه اقداماتی ضروری است؟
حفظ اصالت تعزیه نیازمند توجه به چند اصل مهم است؛ نخست استفاده از متون معتبر و مستند، دوم بهرهگیری از تجربه پیشکسوتان و سوم آموزش صحیح نسل جدید.باید مراقب باشیم که برخی تغییرات سلیقهای یا ورود مطالب غیرمستند، به اصالت این هنر لطمه وارد نکند. تعزیه میراث معنوی ارزشمندی است که باید با دقت و حساسیت از آن صیانت شود.
دریا: نقش مردم در حفظ و توسعه تعزیه چیست؟
مردم همواره بزرگترین حامیان تعزیه بودهاند. اگر امروز این هنر پس از قرنها همچنان پابرجاست، بخش مهمی از آن به دلیل عشق و ارادت مردم به اهل بیت(ع) است. حضور در مجالس تعزیه، حمایت از گروههای فعال و تشویق نسل جوان به مشارکت در این برنامهها، میتواند به تداوم و گسترش این میراث ارزشمند کمک کند. تعزیه متعلق به همه مردم است و حفظ آن نیز نیازمند مشارکت عمومی است.
دریا: سخن پایانی شما در آستانه ماه محرم چیست؟
ماه محرم فرصتی برای بازگشت به ارزشهای ناب اسلامی و درسآموزی از مکتب امام حسین(ع) است. از همه مردم عزیز هرمزگان دعوت میکنم در برنامههای عزاداری، بهویژه مجالس تعزیه، حضوری پرشور داشته باشند و از این فرصت معنوی برای افزایش معرفت و شناخت نسبت به نهضت عاشورا بهره بگیرند. امیدوارم با همت خادمان اهل بیت(ع)، تعزیهخوانان، هیئات مذهبی و حمایت مسئولان فرهنگی، شاهد شکوه هرچه بیشتر آیینهای محرم در استان هرمزگان باشیم و بتوانیم پیام جاودانه عاشورا را به بهترین شکل به نسلهای آینده منتقل کنیم.
ثبت دیدگاه