دریانیوز// برق، شریان حیاتی زندگی امروز است؛ نعمتی که تا زمانی که جریان آن برقرار باشد، کمتر کسی به اهمیت واقعی آن میاندیشد، اما کافی است در اوج گرمای تابستان برای چند دقیقه از دسترس خارج شود تا زندگی روزمره، فعالیت اقتصادی، خدمات درمانی، آموزش، حملونقل و حتی امنیت شهروندان با اختلال مواجه شود.
این اهمیت در استانی مانند هرمزگان و بهویژه شهر بندرعباس چندین برابر سایر نقاط کشور است. تابستانهای طولانی، دمای بالای هوا، رطوبت سنگین و استفاده گسترده از وسایل سرمایشی باعث شده است که برق در این استان نه یک خدمت عادی، بلکه ضرورتی برای ادامه زندگی باشد.
در روزهایی که دمای هوا در بندرعباس به بیش از ۴۵ درجه سانتیگراد میرسد و رطوبت نفسگیر خلیج فارس شرایط را دشوارتر میکند، حتی چند دقیقه قطع برق میتواند سلامت سالمندان، کودکان، بیماران و تمامی شهروندان را تحت تأثیر قرار دهد. از همین رو، حفظ پایداری شبکه برق در هرمزگان از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است و کارکنان صنعت برق در این استان، بهویژه در ماههای گرم سال، با تلاش شبانهروزی میکوشند تا کوچکترین اختلال در شبکه را در کوتاهترین زمان ممکن برطرف کنند.
اما در کنار این تلاشها، واقعیتی نیز وجود دارد که نمیتوان از آن چشم پوشید؛ شرایط خاص اقلیمی هرمزگان، عمر مفید بسیاری از تجهیزات برقی را نسبت به سایر نقاط کشور کاهش میدهد. رطوبت بالا، شوری هوا، تابش شدید آفتاب و گرمای مداوم، دشمن خاموش تجهیزات برق هستند. تابلوهای برق، ترانسفورماتورها، کابلها، مقرهها، کلیدها و حتی تیرهای برق در این شرایط با سرعت بیشتری فرسوده میشوند و نیازمند بازسازی، نوسازی و تعویض در بازههای زمانی کوتاهتر هستند.
بیتوجهی به این واقعیت میتواند از یک نقص فنی ساده، حادثهای بزرگ و جبرانناپذیر بسازد. نمونهای از چنین وضعیتی، این روزها در محله بیست متری شاهحسینی بندرعباس کوچه حدیث 33 دیده میشود؛ جایی که یک تابلو برق سالهاست کارکرد اصلی خود را از دست داده و اکنون به جای آنکه بخشی از شبکه ایمن توزیع برق باشد، خود به تهدیدی بالقوه برای جان شهروندان تبدیل شده است.
تابلویی که دیگر تابلو برق نیست
در نگاه نخست، شاید این تابلو تنها یک جعبه فلزی قدیمی به نظر برسد اما واقعیت آن چیزی نیست که از ظاهر آن برداشت میشود. به گفته اهالی محل، تجهیزات داخلی این تابلو طی سالهای گذشته به دلیل فرسودگی جمعآوری شده اما هرگز جایگزینی برای آن نصب نشده است. امروز از این تابلو تنها یک محفظه فلزی خالی باقی مانده که صرفاً روی سیمهایی قرار گرفته است که از ترانس برق مجاور وارد آن شده و برق تعدادی از منازل مسکونی را تأمین میکنند. در حقیقت، این تابلو دیگر هیچ تجهیزاتی در خود ندارد و تنها نقش یک پوشش موقت را برای سیمهای برق ایفا میکند؛ پوششی که نه استاندارد است و نه امنیت لازم را دارد.
نگاهی دقیقتر به داخل این تابلو، نگرانیها را دوچندان میکند. سیمهای برق به صورت لخت در زیر این محفظه قرار گرفتهاند و با کوچکترین جابهجایی یا لرزش، احتمال برخورد آنها با یکدیگر وجود دارد. چنین برخوردی میتواند باعث اتصال کوتاه، جرقه، آتشسوزی یا حتی انفجار تجهیزات شود. از سوی دیگر، اگر این سیمهای لخت با بدنه فلزی تابلو تماس پیدا کنند، بدنه تابلو برقدار خواهد شد و هر فردی که به آن دست بزند، ممکن است دچار برقگرفتگی شود حادثهای که در صورت شدت جریان برق میتواند مرگبار باشد.
مطالبهای که سالها بیپاسخ مانده است
ساکنان محله بیست متری شاهحسینی میگویند نگرانی آنان تنها به این تابلو برق محدود نمیشود. در بالای این تابلو، ترانس برق روی تیرهای چوبی قدیمی نصب شده است؛ تیرهایی که به گفته اهالی محل سالها از عمر مفیدشان گذشته، پوسیده شدهاند و به مرور زمان دچار انحراف و کجشدگی شدهاند. به گفته ساکنان، طی ماههای گذشته درخواستهایی برای تعویض این تیرهای فرسوده به اداره برق ناحیه یک بندرعباس ارائه شده اما تاکنون اقدام مؤثری برای جایگزینی آنها صورت نگرفته است. نگرانی مردم بیدلیل نیست. تیرهای چوبی پوسیده در برابر وزش باد، بارندگی، رطوبت و حتی فشار ناشی از کابلهای برق، مقاومت اولیه خود را از دست میدهند و احتمال سقوط آنها افزایش مییابد. سقوط چنین تیرهایی تنها به قطع برق ختم نمیشود؛ این اتفاق میتواند خسارتهای مالی گستردهای به خودروها و ساختمانهای اطراف وارد کند و در صورت حضور عابران، جان انسانها را نیز تهدید کند.
خانهای برای گربهها، موشها و خاموشیهای مکرر
تابلویی که زمانی باید محل استقرار تجهیزات برق باشد، اکنون به پناهگاهی برای جانوران مختلف تبدیل شده است. به گفته اهالی محل، فضای خالی داخل این تابلو باعث شده است گربهها، موشها و سایر جانوران کوچک برای در امان ماندن از گرما یا استراحت، وارد آن شوند. اما حضور این حیوانات در مجاورت سیمهای برق، بارها موجب اتصال کوتاه و قطعی برق منطقه شده است. ساکنان میگویند در موارد متعددی، کارکنان اداره برق ناچار شدهاند پس از قطع برق، با زحمت فراوان لاشه حیواناتی را که بر اثر برقگرفتگی تلف شدهاند، از داخل تابلو خارج کنند تا امکان وصل مجدد برق فراهم شود. این اتفاق علاوه بر ایجاد خاموشی برای مشترکان، خطرات بهداشتی و ایمنی دیگری نیز به همراه دارد و نشان میدهد که این تابلو دیگر هیچ تناسبی با استانداردهای لازم برای بهرهبرداری از شبکه برق ندارد.
زنگ خطری که نباید نادیده گرفته شود
اهالی محله از حادثهای سخن میگویند که بامداد یکشنبه چهارم مردادماه سال جاری رخ داده است. به گفته آنان، افزایش فشار بار روی شبکه باعث سوختگی سیمهای داخل این تابلو شد و برق منطقه با اختلال مواجه گردید. کارکنان اتفاقات برق برای رفع مشکل، چندین ساعت در محل حضور داشتند. آنها ناچار شدند بدنه تابلو را به طور کامل از جای خود جدا کنند تا بتوانند به سیمهای برق دسترسی پیدا کنند.
علاوه بر این، زمین اطراف تابلو نیز حفاری شد تا امکان انجام تعمیرات فراهم شود. اما نگرانی اصلی از جایی آغاز میشود که پس از پایان عملیات، این تابلو به شکل ایمن در جای خود نصب نشد و صرفاً به صورت موقت روی سیمهای برق قرار گرفت. به بیان دیگر، امروز همان تابلو که پیشتر نیز شرایط مناسبی نداشت، پس از انجام تعمیرات نیز فاقد ایمنی کافی است. این وضعیت، احتمال بروز حادثه را بیش از گذشته افزایش داده است.
کنجکاوی کودکانه، حادثهای جبرانناپذیر
محل نصب این تابلو در کنار مسیر تردد ساکنان قرار دارد. هر رهگذری ممکن است از کنار آن عبور کند و شاید برای یک بزرگسال، باز کردن درب تابلو اقدامی غیرمعمول باشد، اما کودکان دنیای متفاوتی دارند. کنجکاوی، بخشی جداییناپذیر از رفتار کودکان است و کافی است کودکی درب این تابلو را باز کند تا با سیمهای برق بدون حفاظ روبهرو شود.
در چنین شرایطی، تنها یک لمس ساده میتواند حادثهای تلخ و جبرانناپذیر رقم بزند. از سوی دیگر، حتی اگر کسی به سیمها دست نزند، احتمال برخورد سیمهای لخت با بدنه فلزی تابلو همچنان وجود دارد و در این صورت، هر فردی که تنها برای تکیه دادن یا عبور دستش به بدنه تابلو برخورد کند، ممکن است دچار برقگرفتگی شود. در مهندسی ایمنی، بسیاری از حوادث زمانی رخ میدهند که مجموعهای از خطرهای کوچک همزمان در کنار یکدیگر قرار میگیرند. این تابلو نمونهای از همین وضعیت است فرسودگی تجهیزات، نبود حفاظ استاندارد، امکان دسترسی آسان، سیمهای بدون پوشش، تیرهای فرسوده و قرارگیری در مسیر تردد همگی حلقههای یک زنجیره خطر هستند.
وقتی باران، خطر را چند برابر میکند
شاید تصور شود در شهری مانند بندرعباس که بیشتر روزهای سال آفتابی است، بارندگی موضوع مهمی نیست؛ اما تجربه بارشهای شدید موسمی در سالهای اخیر نشان داده است که روانآبهای ناشی از بارندگی میتوانند خسارتهای فراوانی ایجاد کنند. این تابلو برق دقیقاً در مسیر حرکت روانآب قرار گرفته است. اهالی میگویند هنگام بارندگی، آب از سمت شمال به جنوب جریان پیدا میکند و به دلیل باریک شدن مسیر عبور آب پس از این تابلو، آب در اطراف آن جمع میشود.
در بارندگیهای شدید، حتی بخشی از تابلو در آب قرار میگیرد و اکنون که زمین اطراف تابلو برای انجام تعمیرات حفاری شده و هنوز به حالت اولیه بازنگشته است، احتمال نفوذ آب به داخل تابلو بسیار بیشتر از گذشته خواهد بود. اگر آب وارد فضای داخلی تابلو شود و با سیمهای برق تماس پیدا کند، خطر برقدار شدن آب وجود دارد، اتفاقی که میتواند برای عابران پیاده، کودکان، موتورسواران و حتی خودروهایی که از این مسیر عبور میکنند، بسیار خطرناک باشد. برق و آب، ترکیبی است که کوچکترین غفلت در آن میتواند به حادثهای مرگبار تبدیل شود.
پیشگیری؛ هزینهای کمتر از حادثه
تجربه نشان داده است که بسیاری از حوادث بزرگ، پیش از وقوع، نشانههای هشداردهنده فراوانی داشتهاند. تابلوی برق محله بیست متری شاهحسینی نیز امروز یکی از همین نشانههاست. اگر امروز برای اصلاح این وضعیت اقدام شود، هزینه آن تنها تعویض یک تابلو، نصب تجهیزات جدید، اصلاح کابلها و جایگزینی تیرهای فرسوده خواهد بود اما اگر حادثهای رخ دهد، دیگر موضوع تنها هزینه مالی نیست؛ جان انسانها، آرامش خانوادهها و اعتماد عمومی، خسارتی نیست که بتوان آن را با هیچ بودجهای جبران کرد.
قدردانی از تلاش کارکنان صنعت برق
هیچ تردیدی وجود ندارد که کارکنان شرکت توزیع نیروی برق هرمزگان، بهویژه نیروهای عملیاتی و اتفاقات برق در سختترین شرایط آبوهوایی برای حفظ پایداری شبکه تلاش میکنند. فعالیت در گرمای طاقتفرسای تابستان، حضور شبانهروزی در زمان وقوع خاموشیها، تعمیر خطوط برق در شرایط دشوار و پاسخگویی به مشکلات مشترکان، بخشی از مسئولیت سنگینی است که این کارکنان بر عهده دارند و شایسته قدردانی است. اما همین تلاشهای ارزشمند نباید تحتالشعاع وجود نقاط حادثهخیز و تجهیزات فرسوده قرار گیرد. اصلاح این تابلو برق، تعویض تیرهای چوبی فرسوده، نصب تجهیزات استاندارد، ایمنسازی سیمهای برق و بازسازی محل حفاریشده، اقدامی نیست که تنها یک مطالبه محلی باشد این موضوع به طور مستقیم با ایمنی عمومی، پیشگیری از حوادث و حفظ جان شهروندان ارتباط دارد. امروز هنوز حادثهای رخ نداده است و همین، بهترین فرصت برای اقدام پیشگیرانه محسوب میشود و شاید فردا برای جبران، بسیار دیر باشد. تابلوی برق محله بیست متری شاهحسینی اکنون تنها یک تابلو فرسوده نیست؛ هشداری است که هر روز در برابر دیدگان مسئولان و مردم قرار دارد. هشداری که اگر جدی گرفته نشود، ممکن است روزی به تیتر تلخ دیگری تبدیل شود؛ تیتر حادثهای که میشد با اندکی توجه، برنامهریزی و اقدام بهموقع، هرگز نوشته نشود.
ثبت دیدگاه