دریانیوز// صف‌های طولانی جایگاه‌های سوخت در هرمزگان همچنان یکی از گلایه‌های جدی شهروندان است؛ صف‌هایی که گاهی ساعت‌ها از وقت مردم را می‌گیرند و در کنار گرمای طاقت‌فرسای جنوب، خستگی و کلافگی رانندگان را دوچندان می‌کنند. برای بسیاری از شهروندان بندرعباسی، بنزین زدن دیگر یک کار روزمره و چنددقیقه‌ای نیست، بلکه به برنامه‌ای زمان‌بر تبدیل شده است که باید برای آن ساعت‌ها وقت گذاشت، مسیرهای مختلف را امتحان کرد و گاهی بدون رسیدن به نازل، جایگاه را ترک کرد. روزنامه دریا پیش از این نیز در چند گزارش و یادداشت، به وضعیت تأمین و توزیع بنزین در هرمزگان پرداخته و راهکارهایی برای کاهش مشکلات موجود ارائه کرده بود.
با این حال، تداوم صف‌های طولانی نشان می‌دهد که این مسئله همچنان نیازمند بررسی دقیق‌تر و ورود جدی‌تر دستگاه‌های مسئول است. در این شماره، علاوه بر عواملی همچون شرایط اقلیمی، مصرف بالای سوخت و مشکلات فنی جایگاه‌ها، موضوع حضور خودروهای دارای پلاک غیربومی در صف‌های بنزین و ضرورت بررسی الگوی سوخت‌گیری این خودروها نیز مورد توجه قرار گرفته است.برای درک وضعیت مصرف بنزین در هرمزگان، نمی‌توان از شرایط اقلیمی این استان چشم‌پوشی کرد. در بخش قابل توجهی از سال، گرمای هوا به اندازه‌ای است که استفاده از کولر خودرو برای بسیاری از شهروندان ضرورتی اجتناب‌ناپذیر به شمار می‌رود. رانندگی در خیابان‌های پرترافیک بندرعباس، به‌ویژه در روزهای گرم، بدون استفاده از سیستم سرمایشی برای بسیاری از رانندگان دشوار است.
از سوی دیگر، ترافیک شهری و توقف‌های طولانی در مسیرها باعث می‌شود برخی خودروها برای حفظ سرمای داخل کابین، حتی هنگام توقف نیز روشن بمانند و کولر آن‌ها کار کند. روشن ماندن موتور در حالت درجا به‌ویژه در توقف‌های طولانی مصرف سوخت را افزایش می‌دهد. موضوعی که در کنار استفاده مستمر از خودرو در شرایط آب‌وهوایی گرم، می‌تواند به افزایش دفعات مراجعه به جایگاه‌های سوخت منجر شود. در چنین شرایطی مصرف بنزین در هرمزگان را نمی‌توان صرفاً با الگوی مصرف در استان‌هایی با آب‌وهوای معتدل مقایسه کرد. گرمای هوا، ترافیک، میزان تردد روزانه و وضعیت حمل‌ونقل عمومی، همگی عواملی هستند که باید در بررسی نیاز واقعی شهروندان به سوخت مورد توجه قرار گیرند. با این حال شرایط اقلیمی به‌تنهایی نمی‌تواند پاسخگوی تمام پرسش‌ها درباره صف‌های طولانی جایگاه‌های سوخت باشد. اگر شهروندان برای تأمین سهم مورد نیاز خود ناچارند ساعت‌ها در صف بمانند ضروری است سایر عوامل مؤثر بر عرضه و تقاضای بنزین نیز به‌صورت دقیق بررسی شود.
خودروهای پلاک غیربومی
یکی از موضوعاتی که در روزهای اخیر از سوی برخی شهروندان بندرعباسی مطرح می‌شود، حضور پرشمار خودروهای پلاک غیربومی، به‌ویژه خودروهایی با پلاک منتسب به استان کرمان، در صف جایگاه‌های سوخت است. به گفته این شهروندان، در برخی جایگاه‌های بندرعباس، خودروهای پلاک ۶۵ و ۷۵، به‌ویژه پژو ۴۰۵، حضور چشمگیری دارند. همچنین برخی رانندگان مدعی هستند که تعدادی از این خودروها به‌صورت گروهی وارد صف می‌شوند و پس از سوخت‌گیری، در فاصله زمانی کوتاهی دوباره برای دریافت بنزین به جایگاه مراجعه می‌کنند. برخی از شهروندان می‌گویند نمونه‌هایی از این وضعیت را در محورهای شرقی هرمزگان نیز مشاهده کرده‌اند؛ جایی که به گفته آنان بعضی خودروها چندین بار در طول روز برای سوخت‌گیری مراجعه می‌کنند.
این مشاهدات و اظهارات، پرسش‌هایی را درباره میزان تقاضای واقعی سوخت در جایگاه‌های استان، نحوه توزیع بنزین و احتمال وجود الگوهای غیرمتعارف سوخت‌گیری مطرح می‌کند. با این حال صرف مشاهده پلاک غیربومی یا مراجعه مکرر یک خودرو به‌تنهایی دلیلی بر تخلف نیست. رفت‌وآمدهای بین‌استانی، فعالیت‌های شغلی، حمل‌ونقل و سایر نیازهای قانونی نیز می‌توانند موجب مراجعه خودروهای غیربومی به جایگاه‌های سوخت شوند. آنچه ضرورت دارد، بررسی مستند اطلاعات مربوط به تعداد دفعات سوخت‌گیری، میزان عرضه بنزین در جایگاه‌ها، نحوه استفاده از کارت‌های سوخت و هرگونه تخلف احتمالی است.
شرایط متفاوت سوخت‌گیری دو استان همسایه
خسروی، یکی از شهروندان بندرعباسی، از حضور تعداد زیادی خودروی پلاک غیربومی در صف‌های بنزین گلایه دارد و می‌گوید: چطور است این همه خودروی پژو ۴۰۵ با پلاک ۶۵ و ۷۵ هم‌زمان در صف هستند و تعدادشان هم کم نیست؟ او با اشاره به مشکلاتی که به گفته وی برخی شهروندان هرمزگانی هنگام تهیه بنزین در استان کرمان با آن مواجه می‌شوند، می‌پرسد: چرا مردم هرمزگان زمانی که به استان کرمان سفر می‌کنند، حتی با کارت سوخت شخصی خودشان هم برای تهیه بنزین مشکل دارند اما خودروهای پلاک کرمان به‌راحتی در این استان سوخت‌گیری می‌کنند؟ مگر هرمزگانی‌ها برای قاچاق سوخت به کرمان سفر می‌کنند؟ این شهروند همچنین به موضوع اعلام‌شده درباره برداشته شدن کدینگ جایگاه‌های سوخت در استان کرمان اشاره می‌کند و می‌گوید با وجود این اعلام، همچنان برخی مسافران هرمزگانی از دشواری سوخت‌گیری در آن استان گلایه دارند.
این اظهارات، ضرورت شفاف‌سازی درباره ضوابط سوخت‌گیری در دو استان را برجسته می‌کند. اگر محدودیت‌هایی در یک منطقه اعمال می‌شود باید مبنای قانونی، دامنه اجرا و نحوه برخورد با خودروهای غیربومی برای مردم روشن باشد. همچنین لازم است مسئولان توضیح دهند که آیا شرایط و ضوابط سوخت‌گیری در جایگاه‌های هرمزگان و کرمان یکسان است و در صورت وجود تفاوت، این تفاوت‌ها بر اساس چه مقرراتی اعمال می‌شود.
دو ساعت انتظار برای نزدیک شدن به نازل
برای درک بهتر دشواری این وضعیت، کافی است به تجربه شهروندانی توجه کنیم که ساعت‌ها در صف جایگاه‌های سوخت می‌مانند. خانم ترابی، یکی از شهروندان بندرعباسی از جمله افرادی است که تجربه حضور طولانی در صف بنزین را داشته است. او می‌گوید صبح جمعه برای سوخت‌گیری از خانه خارج شده و پس از مراجعه به چند جایگاه، در نهایت جایگاه بلال را خلوت‌تر از سایر جایگاه‌ها دیده‌ام اما حتی در همین جایگاه نیز انتظار بسیار طولانی بوده‌است. ترابی با اشاره به اینکه از ساعت هشت صبح تا ساعت ده در صف بوده، می‌گوید: با وجود اینکه دو ساعت است در صف ایستاده‌ام، هنوز تا رسیدن به نازل مسافت زیادی مانده است. او با انتقاد از آنچه حضور پرشمار خودروهای پلاک غیربومی در صف می‌داند، می‌افزاید: اگر در همین صف نگاه کنید، بیشتر خودروها پلاک غیربومی دارند و ما هرمزگانی‌ها باید برای ۲۰ لیتر بنزین چند ساعت در صف بمانیم. این روند هر چند روز یک‌بار برای ما تکرار می‌شود .
حتی میزان زیادی از بنزین خودرو نیز در همین صف می‌سوزد. این شهروند در پایان با لحنی گلایه‌آمیز می‌پرسد: تا کی مردم هرمزگان باید برای بنزین زدن این‌قدر معطل شوند؟ تجربه‌ای که ترابی از آن سخن می‌گوید، تنها به زمان از دست‌رفته محدود نمی‌شود. انتظار طولانی در صف بنزین می‌تواند برنامه روزانه خانواده‌ها را مختل کند، هزینه فرصت ازدست‌رفته را افزایش دهد و برای افرادی که به دلیل شرایط شغلی ناچار به تردد مستمر هستند مشکلات بیشتری به وجود آورد. از سوی دیگر حضور طولانی خودروهای روشن در صف‌های متراکم به‌ویژه در هوای گرم می‌تواند مصرف سوخت را نیز افزایش دهد مسئله‌ای که خود به پیچیده‌تر شدن شرایط دامن می‌زند.
گلایه از هزینه‌های سوخت‌گیری
در کنار موضوع صف‌های طولانی، برخی شهروندان نسبت به میزان بنزین قابل دریافت در هر نوبت و هزینه‌های احتمالی سوخت‌گیری مجدد نیز اعتراض دارند. یکی از شهروندانی که در جایگاه سوخت شهرک پیامبر اعظم(ص) سوخت‌گیری کرده است می‌گوید در هر بار استفاده از کارت، تنها امکان دریافت ۲۰ لیتر بنزین را دارد. به گفته او، در صورت سوخت‌گیری بیش از یک نوبت در این جایگاه مبلغ بیشتری از افراد دریافت می‌شود. این شهروند با انتقاد از وضعیت موجود می‌پرسد: طبق کدام قانون و بخشنامه، جایگاه اجازه دارد برای سوخت‌گیری مجدد مبلغ اضافه دریافت کند؟ مردم با مشکلات اقتصادی متعددی روبه‌رو هستند و چرا باید برای تهیه بنزین نیز با چنین شرایطی مواجه شوند؟ او همچنین از مسئولان می‌خواهد درباره نحوه محاسبه هزینه‌ها، مقررات حاکم بر سوخت‌گیری و دلایل اعمال محدودیت‌های احتمالی توضیح دهند.
در این زمینه، تفکیک میان محدودیت‌های سامانه‌ای، مقررات رسمی توزیع سوخت و هزینه‌های مجاز خدمات جایگاه اهمیت دارد. دریافت هرگونه مبلغ اضافی باید مستند به مقررات مشخص و قابل ارائه به مشتری باشد. از همین رو بررسی موضوع از سوی شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی و نهادهای نظارتی ضروری است تا مشخص شود آیا مبالغ دریافتی با تعرفه‌های مصوب مطابقت دارد یا خیر. در صورت مشاهده دریافت وجه غیرمجاز، شهروندان باید بتوانند از طریق مجاری رسمی شکایت خود را ثبت کنند و پاسخ مستند دریافت کنند. شفافیت در این زمینه، هم از حقوق مصرف‌کنندگان صیانت می‌کند و هم مانع شکل‌گیری اتهام‌های تأییدنشده علیه جایگاه‌داران می‌شود.
نازل‌های خراب؛ حلقه‌ای دیگر در زنجیره معطلی
همه مشکلات صف‌های بنزین را نمی‌توان به تعداد خودروها یا میزان تقاضا نسبت داد. گاهی بخشی از مسئله به امکانات فنی جایگاه‌ها و نحوه بهره‌برداری از تجهیزات بازمی‌گردد. احمدی، یکی دیگر از شهروندان بندرعباسی، خرابی برخی نازل‌های سوخت را از عوامل طولانی شدن زمان انتظار می‌داند. او می‌گوید: در بعضی جایگاه‌ها نازل‌های خراب وجود دارد و همین موضوع باعث می‌شود روند سوخت‌گیری با تأخیر انجام شود و در نتیجه صف‌های طولانی شکل بگیرد. در جایگاه‌هایی که تعداد نازل‌های فعال محدود است از مدار خارج شدن حتی چند نازل می‌تواند ظرفیت سوخت‌رسانی را کاهش دهد. اگر این مسئله هم‌زمان با افزایش تقاضا رخ دهد خودروها مدت بیشتری در صف باقی می‌مانند و ازدحام در محوطه جایگاه افزایش می‌یابد. بنابراین، بازدیدهای دوره‌ای از تجهیزات، تعمیر سریع نازل‌های معیوب، اطلاع‌رسانی درباره وضعیت جایگاه‌ها و نظارت بر عملکرد اپراتورها می‌تواند بخشی از زمان انتظار را کاهش دهد.
در کنار این اقدامات، بررسی میزان عرضه روزانه بنزین در هر جایگاه و مقایسه آن با حجم مراجعات نیز اهمیت دارد. ممکن است یک جایگاه به دلیل تعداد بالای خودروها با ازدحام مواجه باشد و جایگاهی دیگر به علت نقص فنی یا توزیع نامتوازن تقاضا نتواند خدمات مناسبی ارائه دهد. احمدی در بخش دیگری از اظهارات خود به نقش هرمزگان در تأمین سوخت کشور اشاره می‌کند و می‌گوید: مردم هرمزگان که خود بیش از ۴۰ درصد سوخت کشور را تأمین می‌کنند، باید این‌گونه برای تهیه بنزین در صف‌های طولانی وقت و عمر خود را تلف کنند؟ این گلایه، بازتاب نوعی انتظار عمومی برای برخورداری از خدمات مناسب و متناسب با نیازهای استان است.
از نظارت هوشمند تا تعمیر تجهیزات
کاهش صف‌های بنزین در هرمزگان نیازمند مجموعه‌ای از اقدامات هماهنگ است و نمی‌توان انتظار داشت با یک تصمیم مقطعی، تمام مشکلات برطرف شود. نخستین اقدام بررسی دقیق الگوی مصرف و سوخت‌گیری در جایگاه‌های پرتردد است. انتشار آمار مربوط به میزان عرضه روزانه، تعداد نازل‌های فعال، متوسط زمان انتظار و تعداد مراجعات می‌تواند تصویری روشن‌تر از وضعیت موجود ارائه دهد. دوم لازم است شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی با همکاری نهادهای نظارتی، موضوعات مطرح‌شده درباره سوخت‌گیری‌های مکرر و احتمال تخلف را بررسی کند. در صورت شناسایی تخلف، برخورد باید بر اساس مستندات و مقررات قانونی انجام شود. سوم رسیدگی فوری به نازل‌های معیوب و نظارت بر عملکرد جایگاه‌ها باید در اولویت قرار گیرد. همچنین لازم است مقررات مربوط به محدودیت سوخت‌گیری و هزینه‌های احتمالی به‌صورت شفاف در اختیار شهروندان قرار گیرد. در نهایت، توجه به شرایط خاص اقلیمی هرمزگان، مدیریت ترافیک شهری و تقویت گزینه‌های حمل‌ونقل عمومی نیز می‌تواند در بلندمدت به کاهش مصرف سوخت و فشار بر جایگاه‌ها کمک کند.
مردم پاسخ می‌خواهند، نه ساعت‌های بیشتر انتظار
صف‌های طولانی بنزین در هرمزگان، برای شهروندان تنها یک مشکل خدماتی نیست؛ مسئله‌ای است که مستقیماً با زمان، هزینه، آرامش و کیفیت زندگی آنان ارتباط دارد. راننده‌ای که برای دریافت ۲۰ لیتر بنزین چند ساعت در صف می‌ماند انتظار دارد بداند علت این وضعیت چیست و چه زمانی قرار است شرایط تغییر کند. اکنون پرسش اصلی از مسئولان حوزه سوخت این است: آیا آمار دقیقی از علت شکل‌گیری صف‌های طولانی در جایگاه‌های بندرعباس وجود دارد؟ چه تعداد از نازل‌های سوخت فعال نیستند؟ برای رسیدگی به گلایه‌های شهروندان درباره مراجعات مکرر برخی خودروها و هزینه‌های احتمالی خارج از تعرفه چه اقداماتی انجام شده است؟ مردم هرمزگان برای تهیه بنزین خودروی خود، بیش از هر چیز به پاسخ‌های روشن، نظارت مؤثر و راهکارهای عملی نیاز دارند. ساعت‌هایی که در صف‌های طولانی سپری می‌شود بخشی از عمر شهروندانی است که انتظار دارند خدمات عمومی بدون تحمیل هزینه و معطلی غیرضروری در اختیارشان قرار گیرد. صف بنزین زمانی کوتاه می‌شود که علت‌ها به‌درستی شناسایی شوند، مقررات به‌صورت یکسان و شفاف اجرا شوند و مسئولان به جای اکتفا به وعده‌ها، نتیجه اقدامات خود را به مردم گزارش دهند.
ثبت دیدگاه