بحران اجاره ‌بها کابوس مستأجران بندرعباس

دریانیوز// بندرعباس، شهری که همواره به عنوان یکی از کانون‌های اقتصادی جنوب شناخته شده، این روزها با یک چالش جدی در سطح زندگی روزمره مردم روبه‌روست؛ بحران اجاره‌بها و فشار سنگین ودیعه برای مستأجران. آنچه در ظاهر فقط یک عدد در قرارداد اجاره به نظر می‌رسد، در واقع تبدیل به یک «کابوس معیشتی» شده که آرامش خانواده‌ها را می‌بلعد و امنیت روانی و مالی آنان را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد. در حالی که مردم برای تأمین نیازهای اساسی زندگی خوراک، درمان، آموزش و حمل‌ونقل با سختی دست‌وپنجه می‌کنند، هزینه مسکن به‌طور فزاینده‌ای از توان واقعی درآمد خانوارها پیشی گرفته است.در گذشته، اجاره‌بها معمولاً با درآمد ماهانه خانوارها نسبتی قابل مدیریت داشت؛ اما امروز با رشد سریع قیمت‌ها، بخش قابل توجهی از درآمد مستأجران صرف هزینه مسکن می‌شود و عملاً امکان پس‌انداز یا حتی برنامه‌ریزی کوتاه‌مدت را از خانواده‌ها می‌گیرد. در بسیاری از موارد، مشکل فقط به «اجاره ماهانه» محدود نمی‌ماند؛ ودیعه‌های سنگین نیز مانع دیگری است که باعث می‌شود مستأجران برای تمدید قرارداد یا جابه‌جایی، ناچار به دست‌وپنجه نرم کردن با بدهی، وام‌های اضطراری یا کمک‌های خانوادگی شوند؛ اقداماتی که اگرچه در کوتاه‌مدت ممکن است مشکل را موقتاً حل کند، اما در طول زمان به انباشت فشار مالی منجر می‌شود. این وضعیت پیامدهایی فراتر از اقتصاد دارد. وقتی نرخ اجاره و ودیعه بالا می‌رود، خانواده‌ها مجبور می‌شوند در انتخاب محل زندگی انعطاف از دست بدهند؛ یعنی یا باید از محله‌های بهتر فاصله بگیرند یا کیفیت زندگی را پایین بیاورند. نتیجه این روند، کاهش ثبات سکونت، افزایش استرس و نگرانی، و حتی شکل‌گیری مهاجرت‌های اجباری داخلی است.

در چنین شرایطی، مستأجر نه تنها از نظر مالی تحت فشار قرار می‌گیرد، بلکه از نظر روانی نیز احساس ناامنی می‌کند؛ ناامنی‌ای که می‌تواند روی روابط خانوادگی، سلامت روان و کیفیت آموزش فرزندان اثر بگذارد.بحران اجاره‌بها در بندرعباس همچنین نشانه‌ای از ناپایداری در بازار مسکن است؛ بازاری که باید برای تأمین نیازهای واقعی شهروندان عمل کند، اما در عمل به سمتی حرکت کرده که سهم بیشتری از درآمد مردم را می‌بلعد.شهر بندرعباس ظرفیت‌های اقتصادی و فرصت‌های شغلی دارد، با این حال اگر درآمد پایدار و سیاست‌های حمایتی هم‌زمان شکل نگیرد، امنیت مسکن تبدیل به امتیازی برای گروه‌های محدودی خواهد شد.بنابراین، پرداختن به این موضوع صرفاً یک گزارش نیست؛ گزارش درباره حق آرامش، ثبات و کرامت انسانی است. در این گزارش تلاش می‌شود ابعاد بحران اجاره‌بها در بندرعباس، تجربه‌های مستأجران، پیامدهای اجتماعی آن و ضرورت‌های سیاستی برای کاهش این فشار تشریح شود؛ با این هدف که صدای کسانی که هر ماه با کابوس تمدید قرارداد یا پیدا کردن خانه دست‌وپنجه نرم می‌کنند، شنیده شود.در همین رابطه، یکی از شهروندان بندرعباسی که خود خانه‌دار و همسرش راننده تاکسی‌های اینترنتی است، در گفتگو با خبرنگار ما وضعیت معیشتی خود را بسیار دشوار توصیف کرد.وی با بیان اینکه با وجود تلاش شبانه‌روزی، هزینه‌های جاری زندگی همخوانی با درآمدها ندارد، اظهار داشت: ما مستأجر هستیم و دو فرزند داریم که یکی در مقطع مدرسه و دیگری دانشجو است.
اجاره‌بهای مسکن سر به فلک کشیده است
درآمد همسرم به هیچ‌وجه کفاف هزینه‌های سنگین زندگی، از جمله خورد و خوراک و آموزش فرزندان را نمی‌دهد. حالا در کنار این مشکلات، اجاره‌بهای مسکن نیز سر به فلک کشیده و مبالغ ودیعه نیز نسبت به سال گذشته به‌طور غیرمنطقی افزایش یافته است.وی در ادامه با اشاره به اضطراب ناشی از تمدید قراردادهای اجاره افزود: هر بار که به زمان تمدید قرارداد نزدیک می‌شویم، کابوس جابه‌جایی یا مواجهه با مبلغی که از توان مالی ما خارج است، تمام آرامش خانه را می‌گیرد. برای خانواده‌ای در شرایط ما، جابه‌جایی نه تنها هزینه‌بر است، بلکه منجر به دوری از مدارس و محل‌های ضروری می‌شود که در نهایت فشار مضاعفی را بر فرزندان و برنامه‌های تحصیلی‌شان وارد می‌کند.این وضعیت تنها محدود به این خانواده نیست؛ بررسی‌های میدانی حاکی از آن است که روند صعودی قیمت مسکن در بندرعباس، بسیاری از اقشار متوسط و کم‌درآمد را به سمت حاشیه‌های شهر یا تقلیل کیفیت سکونت سوق داده است.

کارشناسان اقتصادی معتقدند عدم نظارت دقیق بر بازار مسکن، نبود سیاست‌های حمایتی مؤثر برای مستأجران و کاهش ساخت‌وسازهای متناسب با توان اقتصادی دهک‌های پایین، از جمله عوامل تشدیدکننده این بحران هستند.در شرایطی که بندرعباس به عنوان یکی از قطب‌های اقتصادی کشور شناخته می‌شود، انتظار می‌رود متولیان امر با اتخاذ راهکارهای عملیاتی از جمله تعدیل سوداگری در بازار مسکن و حمایت‌های مستقیم مالی از مستأجران به کاهش آلام خانواده‌هایی که در هراس از دست دادن سقف بالای سرشان هستند، کمک کنند.در غیر این صورت، تداوم این وضعیت نه تنها امنیت معیشتی، بلکه انسجام اجتماعی در محلات مختلف شهر را با مخاطرات جدی روبرو خواهد کرد.شهروند دیگری که او نیز مستأجر است و همسرش کارمند یکی از شرکت‌های خصوصی است، با ابراز نگرانی عمیق از شرایط موجود، گفت: ما سال‌هاست که در این شهر مستأجر هستیم و هر سال با افزایش اجاره‌بها، برنامه‌ریزی‌های مالی‌مان به هم می‌ریزد. امسال اما وضعیت بسیار بغرنج‌تر شده؛ قیمت‌ها آنقدر بالا رفته که حتی با وجود حقوق ثابت و تلاش برای مدیریت هزینه‌ها، باز هم بخش بزرگی از درآمد صرف اجاره‌بها می‌شود.

وی با اشاره به مبالغ ودیعه که به طور فزاینده‌ای در حال افزایش است، افزود: پیش از این، ودیعه مبلغی بود که شاید با کمی تلاش و پس‌انداز قابل تأمین بود، اما امروز مبالغی که برای ودیعه درخواست می‌شود، بسیار فراتر از توان ماست. این موضوع باعث شده تا تمدید قرارداد با صاحب‌خانه فعلی به یک چالش بزرگ تبدیل شود و ما ناچاریم به دنبال خانه‌هایی باشیم که شاید از نظر کیفیت، موقعیت مکانی یا حتی متراژ، رضایت‌بخش نباشند.این شهروند با تأکید بر اثرات روانی این فشار مداوم، ادامه داد: استرس دائمی برای تأمین اجاره و نگرانی از آینده، آرامش روانی خانواده را از بین برده است. دیگر نمی‌توانیم روی برنامه‌های بلندمدت مانند پس‌انداز برای آینده فرزندان یا خرید یک وسیله ضروری حساب کنیم. تمام تمرکز ما بر این است که چگونه از پس اجاره ماه آینده برآییم. این وضعیت، احساس ناامنی و بی‌ثباتی را در زندگی ما افزایش داده است.وی در پایان خواستار توجه جدی مسئولان به این معضل شد و ابراز امیدواری کرد که با اتخاذ سیاست‌های حمایتی و نظارتی مؤثر، شاهد تعدیل در بازار اجاره و کاهش فشارهای اقتصادی بر مستأجران باشیم تا خانواده‌ها بتوانند با آرامش بیشتری زندگی کنند.
بازار مسکن بندرعباس وضعیت پیچیده دارد
در ادامه، مهران میرزازاده یکی از فعالان باسابقه حوزه املاک در بندرعباس نیز با اشاره به فضای ملتهب حاکم بر معاملات، به خبرنگار ما گفت: بازار مسکن بندرعباس به دلیل ویژگی‌های خاص این شهر، از جمله تقاضای بالای نیروی کار صنایع و کمبود عرضه متناسب، وضعیت پیچیده‌ای دارد. در بنگاه‌های املاک، ما هر روز شاهد هستیم که مراجعین چه مستأجر و چه موجر هر دو در فشار هستند. از یک سو، مستأجران با درآمدهای ثابت عملاً توان پرداخت نرخ‌های پیشنهادی را ندارند و از سوی دیگر، مالکان هم تحت تأثیر تورم کالاهای اساسی و مصالح ساختمانی، تمایلی به اجاره دادن با قیمت‌های سال گذشته ندارند.وی افزود: آنچه امروز در بازار شاهد هستیم، نوعی سردرگمی است. بسیاری از صاحب‌خانه‌ها به دلیل عدم ثبات قیمت‌ها، مبالغی را برای ودیعه و اجاره اعلام می‌کنند که حتی برای خودشان هم توجیه‌پذیر نیست، اما چون می‌خواهند ارزش دارایی‌شان را در برابر تورم حفظ کنند، به این اعداد متوسل می‌شوند. ما در دفتر املاک، بارها شاهد بوده‌ایم که مستأجران با سابقه خوش‌حسابی، به دلیل عدم توانایی در تأمین ودیعه‌های سنگینِ جدید، ناچار به جابه‌جایی به مناطق پایین‌تر یا حتی حاشیه شهر می‌شوند که این موضوع مستقیماً کیفیت زندگی و سلامت روان آنان را هدف قرار می‌دهد.این فعال حوزه مسکن با نقد وضعیت موجود خاطرنشان کرد: راهکار حل این بحران، تنها در کنترل دستوری قیمت‌ها نیست، چرا که بازار اجاره به شدت از تورم عمومی تأثیر می‌پذیرد. ما نیاز به تسهیلگری در تولید و عرضه مسکن استیجاری و همچنین اجرای سیاست‌هایی داریم که به مالکان اطمینان دهد با رعایت قیمت‌های منصفانه، از حمایت‌های مالیاتی یا تسهیلاتی برخوردار می‌شوند. در غیر این صورت، این فاصله طبقاتی در حوزه مسکن روزبه‌روز بیشتر شده و بندرعباس را در آینده با بحران‌های اجتماعی جدی‌تری در حوزه سکونت مواجه خواهد کرد.