باران، آزمون ایمنی خانه‌های فرسوده

دریانیوز//باران برای بسیاری از مردم، نوید زندگی و طراوت است؛ اما برای خانواده‌هایی که در خانه‌های فرسوده و ناایمن زندگی می‌کنند، گاهی با نگرانی از آب‌گرفتگی، تخریب سقف و دیوارها و از دست رفتن سرپناه همراه می‌شود. در هرمزگان، استانی که با توجه به پیش‌بینی بارش‌های شدید در دوره پدیده ال‌نینو، احتمال وقوع بارندگی‌های قابل‌توجه در آن مطرح است، آمادگی برای مواجهه با این شرایط نباید به اقدامات مقطعی و پس از وقوع حادثه محدود بماند.بارندگی چندساعته شامگاه یکشنبه در بندرعباس و آب‌گرفتگی برخی منازل در محلات قدیمی و حاشیه‌ای شهر، بار دیگر ضرورت توجه به وضعیت سکونتگاه‌های آسیب‌پذیر را یادآوری کرد. وقتی چند ساعت بارندگی می‌تواند زندگی روزمره خانواده‌هایی را مختل کند، طبیعی است که نگرانی‌ها درباره بارش‌های احتمالی روزهای آینده و پیامدهای آن افزایش یابد؛ به‌ویژه اگر بارندگی‌ها در بخش‌های مختلف استان شدت بیشتری داشته باشند.مسئله فقط جمع شدن آب در کوچه‌ها و معابر نیست. خانه‌هایی که سال‌ها از فرسودگی آن‌ها گذشته و دیوارها، سقف‌ها و پی ساختمانشان توان مقاومت در برابر بارش‌های شدید را ندارند، ممکن است با هر بارندگی آسیب بیشتری ببینند.

در چنین شرایطی، آب‌گرفتگی می‌تواند به تخریب بخش‌هایی از خانه و حتی فروریختن سازه‌های ناایمن منجر شود؛ خطری که جان ساکنان، به‌خصوص کودکان، سالمندان و افراد دارای معلولیت را تهدید می‌کند.در این میان، نباید از یاد برد که بسیاری از خانواده‌های ساکن محلات کم‌برخوردار بندرعباس و روستاهای استان، توان مالی لازم برای تعمیر یا بازسازی خانه‌های خود را ندارند. برای خانواده‌ای که بخش بزرگی از درآمدش صرف تأمین هزینه‌های روزمره می‌شود، مقاوم‌سازی سقف، ترمیم دیوارهای ترک‌خورده یا حتی تعمیر بخش‌های آسیب‌دیده خانه، هزینه‌ای سنگین و گاه دست‌نیافتنی است. نمی‌توان از چنین خانواده‌هایی انتظار داشت به‌تنهایی برای ایمن‌سازی سرپناه خود اقدام کنند و در عین حال، خطرهای ناشی از فرسودگی بنا را نادیده گرفت.اینجاست که مسئولیت دستگاه‌های اجرایی و نهادهای حمایتی وانقلابی و صنایع در راستای ایفای نقش مسئولیت های اجتماعی شان پررنگ می‌شود. مدیریت بحران، شهرداری‌ها، بنیاد مسکن، دستگاه‌های خدمات‌رسان و نهادهای حمایتی باید پیش از وقوع حوادث احتمالی، شناسایی خانه‌های پرخطر را در اولویت قرار دهند. بازدید میدانی از محلات حاشیه‌ای و بافت‌های قدیمی، شناسایی خانواده‌های ساکن در ساختمان‌های ناایمن، رفع موانع عبور آب‌های سطحی و پاک‌سازی مسیرهای دفع آب، اقداماتی است که نباید به روزهای اوج بارندگی موکول شود.

در کنار این اقدامات، لازم است برای خانواده‌هایی که امکان تعمیر یا مقاوم‌سازی خانه‌هایشان را ندارند، حمایت‌های فوری و عملی در نظر گرفته شود؛ از تأمین مصالح و کمک‌های بلاعوض برای تعمیرات ضروری گرفته تا فراهم کردن سرپناه موقت و امن برای افرادی که سکونت در خانه‌هایشان خطرناک تشخیص داده می‌شود. این حمایت‌ها باید بر اساس ارزیابی واقعی شرایط خانوارها و میزان خطر انجام شود تا کسانی که بیش از دیگران در معرض آسیب قرار دارند، در اولویت باشند.البته مسئولیت پیشگیری از خسارت فقط بر عهده یک دستگاه نیست. هماهنگی میان مدیریت بحران، شهرداری‌ها، دهیاری‌ها، بنیاد مسکن و دستگاه‌های امدادی می‌تواند از پراکندگی اقدامات جلوگیری کند. اطلاع‌رسانی به‌موقع و روشن درباره هشدارهای هواشناسی، تعیین مسیرهای امن، آماده‌باش نیروهای امدادی و آموزش خانواده‌ها برای مواجهه با شرایط اضطراری نیز اهمیت فراوانی دارد. در عین حال، باید مراقب بود که هشدارها جای اقدام عملی را نگیرند؛ زیرا آگاهی از خطر، بدون فراهم کردن امکان ایمن‌سازی یا تخلیه به‌موقع، برای خانواده‌های گرفتار در خانه‌های ناامن کافی نیست.

هرچند نمی‌توان همه خسارت‌های ناشی از بارندگی‌های شدید را پیش‌بینی یا به‌طور کامل مهار کرد، اما می‌توان با برنامه‌ریزی، آمادگی و حمایت از اقشار کم‌برخوردار، خطرها را کاهش داد. هدف اصلی باید روشن باشد: باران نباید به بهای جان انسان‌ها تمام شود و فقر نباید خانواده‌ای را ناچار کند در خانه‌ای زندگی کند که هر بارندگی شدید، امنیت آن را به خطر می‌اندازد.هرمزگان در آستانه روزهای بارانی، بیش از هر چیز به اقدام پیشگیرانه و مسئولانه نیاز دارد. اگر قرار است از خسارت‌های جانی و مالی جلوگیری شود، باید پیش از آنکه باران شدیدتر شود، به سراغ خانه‌های فرسوده رفت؛ خانه‌هایی که ساکنانشان نه توان بازسازی دارند و نه فرصت انتظار برای رسیدن کمک پس از حادثه. نجات جان انسان‌ها از همین نقطه آغاز می‌شود: دیدن خطر، پیش از آنکه به فاجعه تبدیل شود.نباید منتظر ماند تا ساکنان خانه های فرسوده و قدیمی در زیر آوار املاک شان مدفون شوند. هشدارها را باید جدی گرفت.