دریانیوز// نقش بانوان در تحکیم بنیان خانواده، تنها به مدیریت امور خانه و تربیت فرزندان محدود نمی‌شود؛ بلکه بهره‌گیری از استعدادها، مهارت‌ها و ظرفیت‌های فردی آنان در عرصه‌های اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی نیز می‌تواند به پویایی خانواده و تقویت سرمایه اجتماعی کمک کند. نگاهی که در آموزه‌های اسلامی، کار و تلاش را نه صرفاً وسیله‌ای برای کسب درآمد، بلکه فرصتی برای رشد فردی، خدمت به جامعه و بهره‌گیری شایسته از عمر می‌داند. خانواده به‌عنوان نخستین و بنیادی‌ترین نهاد اجتماعی، برای دستیابی به آرامش و پایداری به مجموعه‌ای از عوامل اخلاقی، تربیتی و رفتاری نیاز دارد. در این میان، مسئولیت‌پذیری، همکاری و تلاش اعضای خانواده از جمله مؤلفه‌هایی است که می‌تواند روابط زوجین را تقویت کند و زمینه‌ساز شکل‌گیری زندگی مشترکی پویا و بانشاط باشد.
از منظر احکام شرعی، تأمین نفقه و هزینه‌های متعارف زندگی بر عهده مرد است و زن از نظر شرعی تکلیفی برای تأمین مخارج خانواده ندارد؛ با این حال، فعالیت اقتصادی و اجتماعی بانوان در صورت تمایل و متناسب با شرایط زندگی، می‌تواند فرصتی برای شکوفایی استعدادها و مشارکت در مسیر پیشرفت خانواده باشد.حجت‌الاسلام والمسلمین سیدمهدی هاشمی، کارشناس مذهبی هرمزگان، در گفتگو با خبرنگار ما با تأکید بر اهمیت کار و فعالیت در زندگی فردی و خانوادگی اظهار کرد: مسئولیت‌های زوجین پس از ازدواج مشخص است و اگرچه تأمین هزینه‌های خانواده از نظر شرعی بر عهده مرد قرار دارد، اما بانوان نیز می‌توانند متناسب با توانایی‌ها و شرایط خود، فعالیت‌های مفید و سازنده‌ای داشته باشند.وی افزود: فعالیت‌هایی مانند خیاطی، گل‌دوزی، قالی‌بافی، معلمی، برگزاری کلاس‌های قرآنی و آموزش احکام، از جمله زمینه‌هایی است که بانوان می‌توانند با استفاده از استعداد و مهارت خود در آن فعالیت کنند و علاوه بر رشد فردی، در صورت نیاز خانواده، بخشی از هزینه‌های زندگی را نیز تأمین کنند.این کارشناس مذهبی با بیان اینکه اشتغال و فعالیت بانوان نباید صرفاً از دریچه درآمدزایی مورد توجه قرار گیرد، تصریح کرد: اگر خانواده از نظر اقتصادی در شرایط مناسبی قرار داشته باشد، درآمد حاصل از فعالیت بانوان می‌تواند در امور خیریه و کمک به نیازمندان هزینه شود که این اقدام نیز زمینه‌ساز خیر و سعادت است.
کار؛ راهی برای رهایی از فراغت بی‌ثمر
یکی از موضوعات مهم در آموزه‌های دینی، توجه به ارزش زمان و پرهیز از بیکاری و فراغت بی‌هدف است. انسان در طول زندگی از استعدادها و فرصت‌هایی برخوردار است که اگر به‌درستی از آنها استفاده نکند، بخشی از سرمایه ارزشمند عمر خود را از دست خواهد داد.هاشمی در این باره گفت: در تعالیم اسلامی، بیکاری و فراغت بی‌هدف مورد نکوهش قرار گرفته است؛ چراکه بیکاری می‌تواند زمینه‌ساز ملال، خستگی روحی، افسردگی و برخی آسیب‌های اخلاقی و اجتماعی شود.
وی با اشاره به روایات نقل‌شده از امام صادق(ع) درباره نکوهش خواب زیاد و فراغت بی‌ثمر بیان کرد: در روایات اسلامی بر ضرورت تلاش و پرهیز از بی‌تحرکی تأکید شده و خواب زیاد و بیکاری از عواملی دانسته شده‌اند که می‌توانند به زندگی دنیوی و معنوی انسان آسیب وارد کنند.این کارشناس مذهبی ادامه داد: انسان چه از نظر مالی نیازمند باشد و چه در تأمین نیازهای زندگی مشکلی نداشته باشد، باید برای عمر و توانایی‌های خود برنامه داشته باشد و فعالیتی مفید انجام دهد؛ زیرا کار کردن تنها برای کسب درآمد نیست، بلکه فرصتی برای آبادانی جهان، خدمت به دیگران و شکوفایی استعدادهای انسانی است.وی با اشاره به اشعار پروین اعتصامی، شاعر نامدار ایرانی، درباره ارزش زمان و فرصت‌های زندگی افزود: انسان نباید سرمایه عمر خود را به بیهودگی از دست بدهد؛ بلکه باید از فرصت زندگی برای فعالیت‌های مفید و سازنده بهره بگیرد.
سیره حضرت زهرا(س)؛ الگویی از تلاش و مسئولیت‌پذیری
در بررسی جایگاه کار و تلاش در فرهنگ اسلامی، سیره عملی اهل‌بیت(ع) نیز از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. زندگی حضرت فاطمه زهرا(س) نمونه‌ای از مسئولیت‌پذیری، تلاش و توجه به امور خانواده است؛ بانویی که در کنار جایگاه معنوی و مسئولیت‌های مهم اجتماعی و خانوادگی، در انجام امور خانه نیز مشارکت داشتند.هاشمی با اشاره به روایت‌هایی درباره زندگی حضرت زهرا(س) اظهار کرد: در منابع دینی آمده است که حضرت فاطمه(س) کارهای خانه از جمله آسیاب کردن گندم، خمیر کردن آرد، پخت نان، رسیدگی به فرزندان و آوردن آب از چاه را انجام می‌دادند و آثار سختی کار و حمل مشک آب بر بدن مبارک ایشان نمایان شده بود.وی ادامه داد: در روایتی نقل شده است که امیرالمؤمنین علی(ع) با مشاهده سختی کارهای خانه، از حضرت زهرا(س) خواستند نزد پیامبر اکرم(ص) بروند و درخواست کنند فردی برای کمک در امور منزل در نظر گرفته شود.این کارشناس مذهبی با اشاره به ادامه این روایت بیان کرد: حضرت زهرا(س) سه مرتبه برای بیان درخواست خود نزد پیامبر اکرم(ص) رفتند، اما به دلیل شرم و حیا و حضور پیامبر(ص) در جلسه، نتوانستند موضوع را مطرح کنند. پس از آن، پیامبر اکرم(ص) به خانه دخترشان آمدند و پس از آگاهی از موضوع، تسبیحی را به ایشان آموزش دادند که بعدها به تسبیحات حضرت زهرا(س) شهرت یافت.هاشمی افزود: بر اساس این روایت، پیامبر اکرم(ص) توصیه کردند هنگام خستگی، ۳۴ مرتبه الله‌اکبر، ۳۳ مرتبه الحمدلله و ۳۳ مرتبه سبحان‌الله گفته شود. از حضرت زهرا(س) نیز نقل شده است که مداومت بر این ذکر، احساس نشاط و سرور در ایشان ایجاد می‌کرد و خستگی را برایشان آسان‌تر می‌ساخت.
ضرورت بازنگری در نگرش جامعه به کار بانوان
با وجود ظرفیت‌های گسترده بانوان در عرصه‌های مختلف، گاهی نگاه‌های نادرست اجتماعی و فرهنگی، فعالیت و مشارکت آنان را با محدودیت‌هایی روبه‌رو می‌کند. در برخی موارد، ارزش کارهای خانگی و مهارت‌های هنری و تولیدی زنان به‌درستی شناخته نمی‌شود و فعالیت‌هایی که می‌توانند به تقویت اقتصاد خانواده کمک کنند، چندان مورد توجه قرار نمی‌گیرند.از سوی دیگر، نباید تأکید بر فعالیت بانوان به معنای نادیده گرفتن مسئولیت مردان در زندگی مشترک یا تحمیل بار مضاعف بر دوش زنان تلقی شود. خانه‌داری، تربیت فرزندان و مدیریت امور خانواده نیز فعالیت‌هایی ارزشمند و نیازمند مهارت، زمان و توان هستند و مشارکت اقتصادی بانوان باید با حفظ حقوق، کرامت و شرایط خانوادگی آنان همراه باشد.در حقیقت، آنچه به استحکام زندگی مشترک کمک می‌کند، تقسیم مسئولیت‌ها بر پایه تفاهم، احترام متقابل و همکاری است. مرد و زن هر دو در ساختن محیطی آرام و سالم نقش دارند و هیچ‌یک نباید تلاش‌های دیگری را نادیده بگیرد.
کار و مهارت‌آموزی؛ فرصتی برای توانمندسازی خانواده
توسعه مهارت‌آموزی، حمایت از مشاغل خانگی و فراهم کردن زمینه فعالیت‌های اقتصادی متناسب با شرایط بانوان، از جمله راهکارهایی است که می‌تواند ظرفیت‌های نهفته در خانواده‌ها را به فرصت‌های اقتصادی و اجتماعی تبدیل کند.فعالیت‌هایی مانند صنایع‌دستی، هنرهای سنتی، آموزش، تولید محصولات خانگی و کسب‌وکارهای کوچک، علاوه بر ایجاد زمینه درآمدزایی، می‌توانند به افزایش اعتمادبه‌نفس، استقلال مهارتی و احساس مفید بودن در افراد کمک کنند.البته تحقق این ظرفیت‌ها نیازمند فراهم بودن بسترهای مناسب، آموزش، دسترسی به بازار فروش و حمایت از تولیدات خانگی است تا تلاش بانوان صرفاً به فعالیتی محدود و کم‌بازده تبدیل نشود.در مجموع، کار و تلاش زمانی می‌تواند به عاملی برای تحکیم بنیان خانواده تبدیل شود که در کنار توجه به مسئولیت‌های خانوادگی، با رضایت، علاقه و توانایی افراد همراه باشد. بهره‌گیری از ظرفیت بانوان در عرصه‌های هنری، فرهنگی، آموزشی و اقتصادی، نه‌تنها به پویایی خانواده کمک می‌کند، بلکه می‌تواند زمینه‌ساز مشارکت مؤثرتر آنان در آبادانی جامعه باشد.خانواده پویا، خانواده‌ای است که در آن کار و تلاش ارزشمند شمرده می‌شود، استعدادها فرصت شکوفایی پیدا می‌کنند و اعضا در کنار یکدیگر برای ساختن آینده‌ای بهتر گام برمی‌دارند.
ثبت دیدگاه