دریانیوز// در روزگاری که چرخ‌دنده‌های اقتصاد و فناوری استان‌ها با دست‌اندازهای نقدینگی، نوسانات بازار و تحریم‌ها دست‌وپنجه نرم می‌کنند، شکل‌گیری و دوام شرکت‌های دانش‌بنیان بیش از هر زمان دیگری به بازوهای حمایتی چابک و تخصصی نیاز دارد. صندوق پژوهش و فناوری هرمزگان از سال ۱۳۹۸ به‌عنوان یکی از همین نهادهای مالی محلی، تلاش کرده است با تزریق منابع، صدور ضمانت‌نامه و هم‌افزایی با صنایع بزرگ، حامی زیست‌بوم نوآوری استان باشد. برای بررسی کارنامه، چالش‌ها و برنامه‌های پیش‌روی این صندوق، سراغ علی فتی، مدیرعامل این مجموعه رفتیم و در گفت‌وگویی صریح، ابعاد مختلف حمایت از فناوران هرمزگانی را به بحث نشستیم؛ گفت‌وگویی که از سرمایه‌گذاری‌ها و تسهیلات میلیاردی تا مطالبات از صنایع و دغدغه‌های اقتصادی روز را در بر می‌گیرد.
دریا: صندوق پژوهش و فناوری هرمزگان چه زمانی تأسیس شد و فعالیت خود را آغاز کرد؟
– فعالیت‌های مقدماتی صندوق حدود سال ۱۳۹۷ آغاز شد و در سال ۱۳۹۸ به‌طور رسمی وارد مرحله فعالیت شد. شکل‌گیری آن در چارچوب قانون حمایت از شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان و سازوکار صندوق‌های پژوهش و فناوری انجام گرفت؛ صندوق‌هایی که برای پشتیبانی مالی از شرکت‌های فناور و دانش‌بنیان در استان‌ها ایجاد شده‌اند.
دریا: صندوق با مشارکت چه مجموعه‌هایی شکل گرفت؟
– این مجموعه با مشارکت پنج سهامدار تشکیل شد. پالایشگاه نفت بندرعباس و شرکت فولاد هرمزگان هرکدام ۳۳ درصد سهام را در اختیار دارند. پارک علم و فناوری هرمزگان نیز ۲۶ درصد سهام دارد و دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان و دانشگاه هرمزگان در مجموع حدود ۷ درصد سهامدار هستند.
دریا: سرمایه ثبتی صندوق از زمان تأسیس تاکنون چه تغییری کرده است؟
– سرمایه ثبتی صندوق در ابتدای تأسیس ۶ میلیارد تومان بود. این رقم در سال‌های بعد افزایش یافت و ابتدا به حدود ۵۰ میلیارد تومان و سپس به ۱۰۸ میلیارد تومان رسید. افزایش سرمایه، ظرفیت صندوق را برای ارائه خدمات مالی و بررسی طرح‌های سرمایه‌گذاری بیشتر کرده است.
دریا: صندوق پژوهش و فناوری چه جایگاهی در حمایت از شرکت‌های فناور دارد؟
– صندوق را می‌توان یکی از بازوهای مالی و اجرایی پشتیبانی از شرکت‌های دانش‌بنیان و فناور دانست. بخشی از منابع و برنامه‌های صندوق نوآوری و شکوفایی در استان از طریق صندوق‌های استانی به شرکت‌ها می‌رسد و ما در این فرآیند نقش عاملیت، بررسی، نظارت و انعقاد قرارداد را بر عهده داریم.
دریا: چه شرکت‌هایی می‌توانند از خدمات صندوق استفاده کنند؟
– تمرکز اصلی فعالیت صندوق بر شرکت‌های دانش‌بنیان است، اما برخی خدمات و منابع برای شرکت‌های فناور و شرکت‌های مستقر در پارک علم و فناوری نیز قابل استفاده است. البته حضور یک شرکت در پارک به‌تنهایی به معنای دانش‌بنیان بودن آن نیست؛ مجوز دانش‌بنیانی را معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری صادر می‌کند.
دریا: مهم‌ترین خدمات صندوق برای شرکت‌ها چیست؟
– تأمین مالی از طریق تسهیلات، صدور ضمانت‌نامه و سرمایه‌گذاری در شرکت‌های مستعد، از خدمات اصلی صندوق است. شرکت‌ها برای تأمین سرمایه در گردش، تهیه مواد اولیه، تجهیز کارگاه، اجرای قراردادها و توسعه فعالیت‌های خود می‌توانند از خدمات صندوق استفاده کنند.
دریا: صندوق در چه زمینه‌هایی تسهیلات پرداخت می‌کند؟
– یکی از موارد رایج، تأمین مالی شرکت‌هایی است که قرارداد گرفته‌اند اما برای شروع یا ادامه کار به منابع نیاز دارند؛ برای مثال، هزینه خرید مواد اولیه، تجهیز کارگاه یا اجرای بخشی از پروژه. همچنین بسته به نوع شرکت و طرح، منابعی برای نمونه‌سازی، پیش از تولید صنعتی، تولید صنعتی و سرمایه در گردش در اختیار متقاضیان واجد شرایط قرار می‌دهیم.
دریا: تسهیلات صندوق چه سقف و نرخ‌هایی دارد؟
– تسهیلات و منابع صندوق بسته به نوع طرح و منبع تأمین متفاوت است. برای نمونه، در برخی طرح‌های نمونه‌سازی نرخ ۴ درصد و سقف تا ۲ میلیارد تومان در نظر گرفته شده است. برای شماری از تسهیلات مراحل پیش از تولید صنعتی، تولید صنعتی و سرمایه در گردش نیز سقف‌هایی تا ۸ میلیارد تومان با نرخ مصوب ۲۳ درصد اعلام شده است. همچنین برخی منابع تکلیفی یا عاملیتی، نرخ و سقف‌های جداگانه دارند؛ بنابراین مبلغ و نرخ نهایی هر پرونده به نوع تسهیلات و شرایط طرح بستگی دارد.
دریا: آیا صندوق برای خرید محصولات دانش‌بنیان هم تسهیلات ارائه می‌کند؟
– بله. یکی از ابزارهای صندوق، تسهیلات لیزینگ یا حمایت از خریدار است. در این روش، اگر خریدار توان پرداخت نقدی بهای محصول دانش‌بنیان را نداشته باشد، با رعایت ضوابط، بخشی از هزینه را تأمین می‌کنیم تا خرید انجام شود و شرکت تولیدکننده بتواند محصول خود را بفروشد.
دریا: صدور ضمانت‌نامه چه کمکی به شرکت‌ها می‌کند؟
– شرکت‌ها برای حضور در مناقصه‌ها و اجرای قراردادهای دولتی یا غیردولتی ممکن است به ضمانت‌نامه نیاز داشته باشند. انواعی از ضمانت‌نامه‌ها، از جمله ضمانت‌نامه شرکت در مناقصه، حسن انجام کار و تعهد پرداخت را صادر می‌کنیم. ارزش ضمانت‌نامه‌های صادرشده حدود ۴۰ میلیارد تومان بوده و ۳۹ فقره ضمانت‌نامه نیز در سوابق صندوق ذکر شده است؛ بخشی از آن‌ها فعال و بخشی دیگر خاتمه‌یافته‌اند.
دریا: صندوق تاکنون چه میزان تسهیلات تصویب یا پرداخت کرده است؟
– مجموع تسهیلات مصوب حدود ۳۵۰ میلیارد تومان بوده و میزان پرداخت‌شده حدود ۱۴۵ میلیارد تومان است. بخشی از مصوبات هنوز در جریان اجرا یا پرداخت قرار دارد؛ بنابراین رقم مصوب را نباید با رقم پرداخت قطعی یکسان دانست.
دریا: آیا صندوق در شرکت‌ها سرمایه‌گذاری هم می‌کند؟
– یکی از مأموریت‌های صندوق، سرمایه‌گذاری در شرکت‌های فناور و دانش‌بنیان مستعد است. در این الگو، بخشی از سرمایه موردنیاز شرکت را فراهم می‌کنیم و در مقطع مناسب، پس از رشد شرکت و ایجاد ارزش، سهم خود را واگذار می‌کنیم. هدف، کمک به رشد شرکت است، نه در اختیار گرفتن اداره آن یا ماندن دائمی در ترکیب سهامداری. افزایش سرمایه ثبتی در سال‌های اخیر، ظرفیت این حوزه را بیشتر کرده؛ با این حال، طرح‌ها باید از نظر توجیه اقتصادی و شرایط سرمایه‌گذاری بررسی شوند.
دریا: صندوق چه میزان سرمایه‌گذاری در طرح‌های خارج از استان داشته است؟
– مشارکت صندوق در طرح‌های دانشگاهی، فناوری و دانش‌بنیان در سطح ملی، رقمی در حدود ۵۳ میلیارد تومان است. حمایت ما محدود به شرکت‌های داخل استان نیست و در چارچوب منابع و ظرفیت‌های موجود، امکان مشارکت در طرح‌های ملی نیز وجود دارد.
دریا: شرایط دشوار اقتصادی چه اثری بر شرکت‌های تحت حمایت گذاشته است؟
– برخی شرکت‌ها با افزایش سریع قیمت مواد اولیه، دشواری تأمین نقدینگی، کاهش فروش یا لغو قراردادهایشان روبه‌رو شده‌اند. در مواردی، شرکت محصول یا کالای آماده فروش داشته اما به‌دلیل شرایط بازار نتوانسته آن را عرضه کند. این وضعیت توان بازپرداخت برخی شرکت‌ها را کاهش داده و به افزایش مطالبات معوق انجامیده است؛ مسئله‌ای که هم شرکت‌ها و هم صندوق با آن درگیرند.
دریا: صندوق در دوره بحران برای حفظ اشتغال چه اقداماتی انجام داد؟
– در دوره دشوار اقتصادی تلاش کرده‌ایم با پرداخت تسهیلات و حمایت از سرمایه در گردش، به شرکت‌ها برای ادامه فعالیت و حفظ نیروهایشان کمک کنیم. رقم حمایت‌های انجام‌شده در دوره مورد اشاره حدود ۱۱ تا ۱۲ میلیارد تومان بوده است. همچنین برای شماری از شرکت‌ها مهلت سه‌ماهه‌ای در بازپرداخت اقساط در نظر گرفتیم تا فشار فوری بر آن‌ها کاهش یابد.
دریا: چه منابع تازه‌ای برای حمایت از شرکت‌های هرمزگان پیش‌بینی شده است؟
– در این زمینه دو موضوع مطرح است: نخست، توافق‌هایی با چند صنعت بزرگ استان درباره استفاده از ظرفیت اعتبار مالیاتی برای توسعه فناوری و افزایش سرمایه؛ و دوم، بسته حمایتی ۵۰۰ میلیارد تومانی صندوق نوآوری و شکوفایی که از آن، حدود ۱۸۰ میلیارد تومان برای عاملیت صندوق هرمزگان اعلام شده است. البته قراردادهای مربوط به این منابع باید نهایی شود و پرداخت به شرکت‌ها پس از طی مراحل لازم انجام می‌گیرد؛ بنابراین مصوبه یا توافق را نباید با واریز قطعی منابع به شرکت‌ها یکی دانست.
دریا: مهم‌ترین مطالبه شما از دستگاه‌های اجرایی و صنایع استان چیست؟
– مهم‌ترین مطالبه ما این است که دستگاه‌های اجرایی و صنایع، شرکت‌های فناور و دانش‌بنیان استان را به‌عنوان تأمین‌کننده کالا و خدمات جدی بگیرند و در چارچوب قانون، فرصت اجرای پروژه‌ها را در اختیار آن‌ها قرار دهند. همچنین پرداخت مطالبات این شرکت‌ها باید در زمان مناسب انجام شود؛ زیرا تأخیر در دریافت مبالغ حتی چندصد میلیون تومانی می‌تواند برای یک شرکت کوچک، تأمین مواد اولیه، پرداخت حقوق نیروها و بازپرداخت تسهیلات را دشوار کند. حمایت از بازار شرکت‌ها، به اندازه تأمین مالی آن‌ها اهمیت دارد.
دریا: شرایط و تضامین مورد نیاز برای دریافت تسهیلات از صندوق چیست؟
– یکی از مزیت‌های صندوق نسبت به بانک‌های سنتی، سرعت و انعطاف در اخذ تضامین است. صندوق برای وام‌های خرد و متوسط معمولاً نیازی به ضامن کارمند رسمی یا وثیقه‌های سنگین ملکی که بانک‌ها طلب می‌کنند، ندارد. دریافت تسهیلات عموماً با چک، سفته و ضمانت مدیرعامل شرکت‌ها انجام می‌شود و تلاش بر این است که مراحل ارزیابی و پرداخت در بازه‌ای کوتاه (کمتر از یک هفته) انجام گیرد تا شرکت معطل فرآیندهای طولانی بانکی نشود.
دریا: تفاوت اصلی فعالیت صندوق با بانک‌های تجاری سنتی چیست؟
– بانک‌های سنتی چارچوب‌های سخت‌گیرانه‌ای برای اعطای تسهیلات دارند و معمولاً دارایی‌های فیزیکی و ملک را به عنوان وثیقه اصلی می‌پذیرند؛ فرآیندی که شرکت‌های نوپا، فناور و دانش‌بنیان معمولاً از آن محروم‌اند. در مقابل، صندوق پژوهش و فناوری ماهیت تخصصی دارد؛ این صندوق ارزش دارایی‌های نامشهود، فناوری، دانش فنی و بازار شرکت‌ها را می‌شناسد و هدف آن کمک به رشد اکوسیستم نوآوری است، نه سوداگری مالی. به همین دلیل، ابزارهای حمایتی صندوق مانند لیزینگ، عاملیت، ضمانت‌نامه‌های سریع و سرمایه‌گذاری خطرپذیر متناسب با نیاز واقعی شرکت‌های فناور طراحی شده‌اند.
ثبت دیدگاه