دریانیوز// سلامت، فقط نبود بیماری نیست؛ دسترسی برابر، آگاهی عمومی و شکستن سکوتهای پنهان هم بخشی از آن است. در استانی گرم و صنعتی مانند هرمزگان که سنگهای کلیوی، بیماریهای دستگاه ادراری و مشکلات پنهان زنان شیوع بالایی دارد، حضور یک متخصص زن اورولوژی اتفاقی ساده نیست؛ یک ضرورت اجتماعی است. سالها زنان مبتلا به بیاختیاری ادراری یا مشکلات تخصصی دستگاه ادراری یا سکوت کردهاند یا ناچار شدهاند برای درمان به استانهای دیگر مراجعه کنند.
حالا با حضور دکتر مریم غلامنژاد، متخصص جراحی کلیه و مجاری ادراری در کلینیک هرمز مجتمع درمانی، آموزشی و پژوهشی پیامبراعظم(ص) بندرعباس که دارای مدرک تکمیلی ارولوژی زنان نیز می باشد، بخشی از این خلأ در حال جبران است. گفتوگوی پیش رو روایتی است از واقعیتهای بیماریهای کلیوی در هرمزگان، باورهای غلط رایج و کمبودهایی که هنوز باید جدی گرفته شوند.
نخستین اورولوژیست زن در استان
دکتر غلامنژاد در ابتدای گفتوگو میگوید: «من متخصص جراحی کلیه و مجاری ادراری هستم و حوزه تمرکز اصلیام در حال حاضر درمان بیاختیاری ادراری در خانمهاست، البته بیماران آقا با مشکلاتی مانند سنگ، پروستات و سایر بیماریهای سیستم ادراری را هم ویزیت میکنم.» او با اشاره به یک خلأ مهم در نظام درمانی استان ادامه میدهد: «تا پیش از این، اورولوژیست خانم در هرمزگان نداشتیم و من نخستین متخصص زن در این رشته در استان هستم. همین موضوع باعث شده بسیاری از خانمهایی که سالها با مشکل زندگی میکردند، تازه برای مراجعه احساس راحتی کنند.»
هرمزگان و سنگهای مکرر ادراری
شایعترین مشکل مراجعهکنندگان چیست؟ پاسخ روشن است: سنگ. غلامنژاد توضیح میدهد: «در استان هرمزگان با توجه به آبوهوای گرم و تعریق بالا، بیشترین مراجعه مربوط به سنگهای سیستم ادراری است. البته زمینه ژنتیکی هم در این استان قابل توجه است و ما خانوادههایی داریم که چندین نفرشان سنگساز هستند.» وی تاکید میکند: «مهمترین توصیه پیشگیری، مصرف آب کافی است. نوع آب اهمیت درجه دوم دارد؛ مهم حجم مصرفی است. بدن باید آنقدر مایعات دریافت کند که ادرار کافی تولید شود. کمآبی مستقیمترین عامل سنگسازی در این اقلیم است.»
یک باور غلط رایج؛ دلستر برای دفع سنگ؟
یکی از نکات قابل تأمل در این گفتوگو، اصلاح یک باور عمومی است.این متخصص اورولوژی میگوید: «متأسفانه بین مردم جا افتاده که برای پیشگیری یا درمان سنگ باید دلستر یا نوشابه مصرف کنند. این کاملاً اشتباه است.» وی توضیح میدهد: «در فاز حاد دفع سنگ، هر نوع مایع میتواند به افزایش جریان ادرار کمک کند، اما مصرف طولانیمدت نوشابه، دلستر و نوشیدنیهای انرژیزا به دلیل ترکیبات خاصشان، بهویژه وجود برخی افزودنیها، میتواند سنگسازی را افزایش دهد. در بیمارانی که سنگهای مکرر دارند، این نوشیدنیها عملاً ممنوع است.» به گفته غلامنژاد، همین برداشت ناقص باعث شده برخی افراد بهجای اصلاح سبک زندگی، به مصرف نوشیدنیهای گازدار روی بیاورند و نتیجه برعکس بگیرند.
لبنیات؛ حذف کامل ممنوع
یکی دیگر از باورهای غلط، حذف کامل لبنیات است.
وی میگوید: «برخی بیماران تصور میکنند اگر سنگ کلیه دارند، نباید لبنیات مصرف کنند. در حالی که مصرف خیلی کم یا خیلی زیاد لبنیات هر دو میتواند باعث افزایش سنگسازی شود.» به گفته وی، مقدار متعادل توصیهشده شامل حدود یک لیوان شیر یا یک کاسه ماست یا حدود ۳۰ گرم پنیر در روز است. «بدن به کلسیم نیاز دارد و اگر کمتر از حد نیاز دریافت شود، دفع برخی ترکیبات از طریق ادرار بیشتر شده و خطر سنگ افزایش پیدا میکند.»
رژیم غذایی و عوامل خطر
این متخصص جراحی کلیه و مجاری ادراری درباره سایر عوامل تغذیهای نیز هشدار میدهد: «مصرف زیاد نمک، گوشت قرمز، چای و قهوه غلیظ باید محدود شود. در کنار اینها، مسائل ژنتیکی هم نقش دارند و افرادی که سابقه خانوادگی سنگ دارند باید مراقبت بیشتری داشته باشند.»وی اضافه میکند: «در مورد تومورهای دستگاه ادراری، مصرف دخانیات بهویژه سیگار و قلیان نقش بسیار مهمی دارد. متأسفانه مصرف قلیان در استان شایع است و ارتباط مستقیم با سرطان مثانه و برخی تومورهای کلیه دارد. چاقی، دیابت و فشار خون بالا هم در بروز برخی تومورهای کلیوی مؤثرند.»
بیاختیاری ادراری؛ بیماری پنهان زنان
اما شاید مهمترین بخش گفتوگو، موضوعی باشد که کمتر درباره آن صحبت شده است: بیاختیاری ادراری در زنان. غلامنژاد میگوید: «بیاختیاری ادراری در سنین میانسالی در خانمها بسیار شایع است، اما بسیاری از آنها یا از خجالت مراجعه نمیکنند یا نمیدانند این مشکل قابل درمان است.» وی ادامه میدهد: «در گذشته برخی از این بیماران به اشتباه به متخصصان دیگر مراجعه میکردند و در نهایت مجبور میشدند برای درمان به استانهای دیگر بروند. در حالی که این مشکل کاملاً در حیطه تخصص اورولوژی است و روشهای درمانی متنوعی برای آن وجود دارد.» به گفته وی، اطلاعرسانی در این حوزه ضروری است: «خیلی از خانمها سالها با این مشکل زندگی میکنند، در حالی که میشود با درمان مناسب کیفیت زندگی آنها را بهطور جدی بهبود داد.»
کمبود تجهیزات و مطالبه جدی
بخش دیگری از گفتوگو به زیرساختهای درمانی اختصاص دارد. غلامنژاد با اشاره به اهمیت تجهیزات در رشته اورولوژی میگوید: «رشته ما وابستگی زیادی به دستگاهها دارد. یکی از نیازهای مهم استان، دستگاه سنگشکن بروناندامی است. اگر این دستگاه بهطور کامل راهاندازی شود، بسیاری از بیماران دیگر مجبور نیستند برای سنگشکنی به شهرهایی مانند یزد یا جهرم مراجعه کنند.» وی اضافه میکند: «برخی تجهیزات مصرفی اتاق عمل و دستگاههای لیزر که برای درمان تومور مثانه یا پروستات استفاده میشوند، به دلیل استهلاک دچار مشکل شدهاند و فرآیند تعمیر یا جایگزینی زمانبر است. این موضوع گاهی باعث میشود ناچار شویم بیمار را به مرکز دیگری ارجاع دهیم.»
یک نفر برای یک استان؟
در پاسخ به این پرسش که آیا حضور یک متخصص زن برای کل استان کافی است، غلامنژاد با صراحت میگوید: «قطعاً نه. حجم بیماران بالاست و نیاز به توسعه این خدمات وجود دارد. اما همین که این مسیر آغاز شده، قدم مهمی است.»وی تأکید میکند: «هدف ما این است که بیماران، چه زن و چه مرد، بدانند بسیاری از مشکلات سیستم ادراری قابل پیشگیری و درمان است. مراجعه بهموقع و اصلاح سبک زندگی، مهمترین ابزار ما در برابر بیماریهاست.» گفتوگوی ما با دکتر مریم غلامنژاد نشان میدهد سلامت در هرمزگان فقط مسئله درمان نیست؛ مسئله آگاهی، اصلاح باورهای غلط، توسعه زیرساختها و توجه به نیازهای نادیدهگرفتهشده زنان است. اگر مصرف آب کافی جدی گرفته نشود، اگر دخانیات مهار نشود و اگر تجهیزات درمانی بهروز نشوند، سنگ و سرطان منتظر نمیمانند.
ثبت دیدگاه