دریانیوز// مؤسسه «روشندلان خلیج فارس» یک مرکز فعال در حوزه آموزش و توانبخشی کودکان نابینا و کمبینا در استان هرمزگان، با هدف ارتقای مهارتهای فردی و حسی این کودکان فعالیت میکند. در کنار آموزشهای تخصصی، ایجاد فضاهای توانبخشی نوین مانند «اتاق تاریک» یا اتاق سنسوری از برنامههای مهم این مرکز برای تقویت پردازش حسی و افزایش تمرکز کودکان است. این اتاق با بهرهگیری از تجهیزات ویژه و محرکهای کنترلشده حسی، به کودکان کمک میکند تا توانایی درک محیط، آرامش ذهنی و هماهنگی حسی بهتری به دست آورند. استفاده از چنین فضاهایی بهویژه برای کودکان کمبینا و دارای اختلالات حسی، نقش مؤثری در فرآیند یادگیری و توانبخشی دارد. در همین راستا، گفتوگویی با مسئول اتاق تاریک این مؤسسه انجام دادیم تا ابعاد مختلف این فضا و کاربردهای آن را بررسی کند.
دریا: اتاق تاریک یا اتاق سنسوری چیست و با چه هدفی راهاندازی شده است؟
اتاق تاریک یا اتاق سنسوری فضایی تخصصی و طراحیشده است که در آن با حذف محرکهای مزاحم محیطی و استفاده از تجهیزات حسی کنترلشده، شرایطی فراهم میشود تا افراد دارای اختلالات حسی بتوانند حواس مختلف خود را بهتر تجربه و پردازش کنند. هدف اصلی این فضا کمک به بهبود پردازش حسی، افزایش تمرکز، ایجاد آرامش و تقویت هماهنگی میان سیستمهای حسی بدن است.
دریا: در این اتاق از چه تجهیزات و محرکهایی استفاده میشود؟
در اتاق سنسوری از مجموعهای از ابزارها و تجهیزات استفاده میشود که هر کدام بخشی از حواس انسان را تحریک میکنند. نورهای رنگی و قابل تنظیم برای تحریک حس بینایی، وسایل لمسی با بافتهای مختلف برای تقویت حس لامسه، صداهای کنترلشده برای فعالسازی حس شنوایی و ابزارهای تعادلی برای تحریک سیستم وستیبولار یا تعادلی از جمله این امکانات هستند.
دریا: حذف نور و صداهای مزاحم چه تأثیری بر عملکرد سیستم عصبی دارد؟
زمانی که محرکهای مزاحم محیطی مانند نورهای شدید یا صداهای ناگهانی حذف میشوند، سیستم عصبی فرصت پیدا میکند اطلاعات حسی را با نظم و دقت بیشتری پردازش کند. این موضوع باعث میشود فرد احساس آرامش بیشتری داشته باشد و تمرکز او نیز افزایش یابد.
دریا: مهمترین دستاورد استفاده از اتاق سنسوری برای مراجعان چیست؟
مهمترین دستاورد این فضا کاهش اضطراب و افزایش تمرکز است. بسیاری از افرادی که دچار اختلالات رشدی یا حسی هستند در محیطهای شلوغ و پرمحرک دچار بیقراری میشوند، اما در اتاق سنسوری به دلیل کنترل محرکها میتوانند آرامش بیشتری را تجربه کنند.
دریا: چه گروههایی بیشترین بهره را از خدمات این اتاق میبرند؟
افراد دارای کمبینایی، اوتیسم، بیشفعالی و نقص توجه، اختلالات یادگیری، آسیبهای مغزی، مشکلات تعادلی، پارکینسون، آلزایمر و حتی افرادی که با اضطراب و افسردگی مواجه هستند میتوانند از این فضا بهرهمند شوند.
دریا: این فضا چه نقشی در توانبخشی کودکان کمبینا دارد؟
برای کودکان کمبینا بهویژه افرادی که دچار مشکلاتی مانند شبکوری هستند، تشخیص نور و تفاوتهای نوری دشوار است. در اتاق تاریک با استفاده از نورهای هدفمند و قابل تنظیم، امکان تمرین و تقویت تشخیص نور و رنگ فراهم میشود و این مسئله به افزایش مهارتهای بینایی آنها کمک میکند.
دریا: آیا در این فضا تنها حس بینایی تقویت میشود؟
خیر، در اتاق سنسوری تلاش میشود چندین حس بهصورت همزمان فعال شوند. در کنار تقویت بینایی، حس لامسه و شنوایی نیز تمرین داده میشود و این موضوع به فرد کمک میکند تا درک دقیقتری از محیط اطراف خود پیدا کند.
دریا: استفاده از اتاق تاریک چه تأثیری بر کاهش استرس و فشارهای ذهنی دارد؟
در محیطی که نور و صداهای مزاحم حذف شدهاند، فرد فرصت پیدا میکند از فشارهای ذهنی فاصله بگیرد. در چنین شرایطی معمولاً کاهش ضربان قلب، کاهش تنش عضلانی و کاهش بیقراری مشاهده میشود و این روند به آرامتر شدن سیستم عصبی کمک میکند.
دریا: آیا اتاق تاریک میتواند جایگزین درمانهای تخصصی شود؟
خیر، اتاق تاریک بهتنهایی درمان اصلی اختلالات روانی یا عصبی محسوب نمیشود. این فضا یک روش مکمل است و باید در کنار درمانهای تخصصی مانند دارودرمانی، کاردرمانی یا رواندرمانی و زیر نظر متخصص استفاده شود.
دریا: آیا استفاده از این اتاق برای همه افراد مناسب است؟
استفاده از اتاق سنسوری باید زیر نظر متخصصان حوزه توانبخشی انجام شود. برخی افراد مانند کسانی که سابقه تشنج دارند یا از تاریکی ترس شدید دارند، تنها با توصیه پزشک یا درمانگر باید از این فضا استفاده کنند.
دریا: نقش درمانگر در جلسات اتاق سنسوری چیست؟
درمانگر با توجه به شرایط هر فرد، نوع محرکها، شدت نور، صدا و فعالیتهای حسی را تنظیم میکند. این تنظیم دقیق باعث میشود فرآیند توانبخشی هدفمند و مؤثر باشد و بیشترین نتیجه درمانی و آموزشی حاصل شود.
دریا: چرا توسعه اتاقهای سنسوری در مراکز توانبخشی ضروری است؟
با توجه به افزایش آگاهی نسبت به اختلالات حسی و رشدی، وجود فضاهای تخصصی مانند اتاق سنسوری نقش مهمی در ارتقای مهارتهای شناختی، حسی و رفتاری افراد دارد. توسعه این امکانات میتواند کیفیت خدمات توانبخشی را بهطور چشمگیری افزایش دهد و به بهبود کیفیت زندگی مراجعان کمک کند.
ثبت دیدگاه