دریانیوز//نشریات محلی هرمزگان این روزها تنها با دشواری‌های حرفه خبرنگاری و رقابت در فضای رسانه‌ای روبه‌رو نیستند؛ آنها برای ادامه انتشار، تأمین هزینه‌های چاپ، پرداخت حقوق و حق بیمه خبرنگاران و حتی خرید تجهیزات اولیه نیز با مشکلات جدی دست‌وپنجه نرم می‌کنند. رسانه‌هایی که قرار است صدای مردم باشند، مشکلات جامعه را بازتاب دهند و عملکرد دستگاه‌ها را زیر ذره‌بین ببرند، خودشان درگیر مشکلاتی شده‌اند که اگر برای آن چاره‌ای اندیشیده نشود، ممکن است به تعطیلی و خاموش شدن بخشی از صدای استان منجر شود.افزایش سرسام‌آور قیمت کاغذ، زینک، چاپ و سایر ملزومات انتشار در کنار هزینه‌های جاری، نشریات محلی را در تنگنای اقتصادی قرار داده است. هزینه‌هایی که شاید برای یک روزنامه یا هفته‌نامه در استانی برخوردار قابل مدیریت باشد، برای رسانه‌ای که در استانی با مشکلات اقتصادی و محدودیت منابع تبلیغاتی فعالیت می‌کند، می‌تواند به مانعی جدی برای ادامه حیات تبدیل شود. در چنین شرایطی، ادامه انتشار نشریات بیش از آنکه متکی به درآمدهای پایدار باشد، به تلاش و تحمل فشارهای مالی مدیران مسئول و فعالان رسانه‌ای وابسته شده است.اما پرسش اساسی این است که چرا رسانه‌های محلی، با وجود نقش مهمی که در اطلاع‌رسانی، مطالبه‌گری و انعکاس مشکلات مردم دارند، باید تا این اندازه تنها بمانند؟ رسانه محلی صرفاً یک بنگاه اقتصادی نیست که تعطیلی آن را بتوان با بسته شدن یک واحد تجاری مقایسه کرد. با تعطیلی یک نشریه، فقط چند صفحه روزنامه از پیشخوان‌ها حذف نمی‌شود؛ بلکه تعدادی خبرنگار، عکاس، صفحه‌آرا، ویراستار و نیروی اجرایی شغل خود را از دست می‌دهند و جامعه نیز یکی از مسیرهای ارتباطی خود برای بیان مطالبات و پیگیری مشکلات را از دست خواهد داد.
به‌ویژه در استانی مانند هرمزگان که فاصله برخی مناطق از مرکز تصمیم‌گیری زیاد است و بسیاری از مسائل شهرستان‌ها و روستاها کمتر در رسانه‌های سراسری دیده می‌شود، نقش نشریات بومی اهمیتی دوچندان دارد.در شرایط حساس امروز کشور، که مردم بیش از هر زمان دیگری به اطلاع‌رسانی دقیق، مسئولانه و قابل اعتماد نیاز دارند، تضعیف رسانه‌های محلی می‌تواند خلأ بزرگی در عرصه اطلاع‌رسانی ایجاد کند. نمی‌توان از رسانه‌ها انتظار داشت در خط مقدم آگاهی‌بخشی، مقابله با شایعات، پیگیری مطالبات عمومی و انعکاس واقعیت‌های جامعه باشند، اما در تأمین ابتدایی‌ترین امکانات فعالیت خود با مشکل مواجه شوند.از این رو، دولت و به‌ویژه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی باید حمایت از مطبوعات محلی را از یک موضوع اداری و مقطعی به یک سیاست جدی تبدیل کنند. اختصاص تسهیلات کم‌بهره، حمایت از هزینه‌های چاپ، ارائه یارانه‌های هدفمند، تسهیل بیمه خبرنگاران و بازنگری در شیوه توزیع آگهی‌های دولتی، می‌تواند بخشی از مشکلات این رسانه‌ها را کاهش دهد.یکی از مهم‌ترین مشکلات نشریات استان، وضعیت بیمه خبرنگاران است. خبرنگاری حرفه‌ای فرساینده و همراه با فشارهای روحی و جسمی است؛ حرفه‌ای که فعالان آن در بسیاری از مواقع، حتی در روزهای تعطیل و شرایط دشوار، برای تهیه خبر و گزارش در میدان حضور دارند. با این حال، تأمین حق بیمه و حفظ سابقه بیمه‌ای برای بسیاری از خبرنگاران به دغدغه‌ای جدی تبدیل شده است. لازم است دولت و دستگاه‌های مسئول برای پرداخت سهم حمایتی بیمه خبرنگاران و ایجاد سازوکار پایدار بیمه‌ای اقدام کنند.همچنین باید وضعیت خبرنگارانی که سالها در این حرفه فعالیت کرده‌اند و به آستانه بازنشستگی رسیده‌اند، مورد توجه قرار گیرد.
اجرای قانون مشاغل سخت و زیان‌آور برای افراد واجد شرایط، نباید به دلیل ناتوانی مالی نشریات در پرداخت حق بیمه مربوط به آن، با مانع مواجه شود. البته تشخیص مشمولان و اعمال این قانون باید مطابق ضوابط قانونی و سوابق شغلی هر فرد انجام شود، اما نباید اجازه داد خبرنگاری که سالها عمر خود را صرف اطلاع‌رسانی کرده، در پایان دوران خدمت با بلاتکلیفی بیمه‌ای و بازنشستگی روبه‌رو شود.در این میان، صنایع بزرگ هرمزگان نیز مسئولیت مهمی برعهده دارند. استان میزبان پالایشگاه‌ها، صنایع فولادی، آلومینیومی، معدنی، بنادر و مجموعه‌های اقتصادی بزرگی است که بخش مهمی از فعالیت‌های اقتصادی کشور را برعهده دارند و از ظرفیت‌های این سرزمین بهره می‌برند. با این حال، پرسش اینجاست که سهم رسانه‌های بومی از ظرفیت اقتصادی این صنایع چقدر است؟ چرا باید صنایع مستقر در هرمزگان برای انتشار آگهی‌های خود عمدتاً به روزنامه‌های سراسری مراجعه کنند، اما سهم نشریات محلی از این آگهی‌ها بسیار محدود باشد؟ چرا برخی شرکت‌ها به تعداد اندکی از رسانه‌های استان آگهی می‌دهند و همان میزان محدود را نیز با مبالغی پایین‌تر از هزینه واقعی انتشار آگهی پرداخت می‌کنند؟
اگر قرار است صنایع از ظرفیت اقتصادی هرمزگان بهره‌مند شوند، باید در قبال توسعه اجتماعی و فرهنگی این استان نیز مسئولیت‌پذیر باشند. یکی از ساده‌ترین و در عین حال مؤثرترین راه‌های حمایت از رسانه‌های بومی، اختصاص بخشی از آگهی‌ها و اطلاعیه‌ها و گزارش های خود به نشریات استان و پرداخت هزینه‌ها براساس تعرفه‌های مصوب وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است. ادارات، سازمان‌ها، شهرداری‌ها و شرکت‌های دولتی و خصوصی نیز باید مطالبات رسانه‌ها را در موعد مقرر پرداخت کنند. نمی‌توان از نشریه انتظار انتشار آگهی داشت، اما ماه‌ها و گاهی سالها برای پرداخت هزینه آن تأخیر کرد.از سوی دیگر، مسئولیت اجتماعی صنایع نباید صرفاً به ساخت مدرسه، کمک به مراکز درمانی یا برگزاری چند برنامه مناسبتی محدود شود.
رسانه‌ها نیز بخشی از زیرساخت فرهنگی و اجتماعی استان هستند و حمایت از آنها باید در برنامه‌های مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها جایگاه مشخصی داشته باشد.صنایع می‌توانند با تأمین بخشی از تجهیزات مورد نیاز نشریات، از جمله رایانه، دوربین عکاسی، تجهیزات ضبط صدا و ابزارهای تولید محتوای دیجیتال و….، به تقویت توان حرفه‌ای رسانه‌ها کمک کنند. این تجهیزات برای یک نشریه تجملات نیستند؛ ابزارهای اولیه‌ای هستند که خبرنگار با آنها خبر تهیه می‌کند، گزارش می‌نویسد و واقعیت‌های جامعه را ثبت می‌کند. چه‌بسا تأمین چند دستگاه رایانه و دوربین برای یک رسانه محلی، تأثیری ماندگارتر از بسیاری از هزینه‌های تبلیغاتی و تشریفاتی داشته باشد.گلایه‌های مطرح‌شده از سوی نماینده ولی‌فقیه در هرمزگان و امام جمعه بندرعباس درباره سهم ناچیز این استان از مسئولیت‌های اجتماعی صنایع نیز قابل تأمل است. وقتی از اختصاص بیش از ۲۰ همت در برخی استان‌ها به مسئولیت‌های اجتماعی صنایع سخن گفته می‌شود، اما سهم هرمزگان حتی به یک همت هم نمی‌رسد، باید درباره نحوه توزیع این منابع و میزان بهره‌مندی مردم استان پرسش کرد. استانی که بخش مهمی از ثروت صنعتی کشور را تولید می‌کند، نباید در تأمین نیازهای فرهنگی، آموزشی، ورزشی و اجتماعی خود با چنین محدودیت‌هایی مواجه باشد. حمایت از رسانه‌های محلی نیز باید بخشی از همین نگاه جامع به مسئولیت اجتماعی باشد.نکته دیگری که نیازمند بازنگری جدی است، نحوه طبقه‌بندی نشریات هرمزگان در سیاست‌های حمایتی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است.
چگونه ممکن است استانی که با مشکلات گسترده اقتصادی، فقر، بیکاری و محرومیت دست‌وپنجه نرم می‌کند، در ارزیابی‌های مربوط به برخورداری مطبوعات، در زمره استان‌های برخوردار قرار گیرد؟ اگر شاخص‌های حمایتی با واقعیت‌های اقتصادی و اجتماعی استان تناسب نداشته باشند، نتیجه آن محروم ماندن رسانه‌هایی خواهد بود که بیش از بسیاری از مناطق دیگر به حمایت نیاز دارند.وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی باید در شاخص‌های برخورداری و محرومیت بازنگری کند و وضعیت واقعی استان‌هایی مانند هرمزگان را در تخصیص یارانه مطبوعات، تسهیلات، حمایت‌های بیمه‌ای و امکانات انتشار در نظر بگیرد. نمی‌توان با یک طبقه‌بندی اداری، مشکلات اقتصادی یک استان را نادیده گرفت و سپس از رسانه‌های آن انتظار داشت بدون برخورداری از حمایت‌های متناسب به فعالیت خود ادامه دهند.البته حمایت از رسانه‌ها به معنای چشم‌پوشی از استقلال آنها نیست. نشریات محلی باید بتوانند بدون وابستگی و فشار، وظیفه نظارتی و مطالبه‌گرانه خود را انجام دهند. حمایت‌ها نیز باید شفاف، عادلانه و براساس شاخص‌های مشخص توزیع شود تا هیچ رسانه‌ای به دلیل انتقاد از یک دستگاه یا صنعت، از حقوق قانونی خود محروم نماند.
امروز نشریات محلی هرمزگان در نقطه‌ای قرار گرفته‌اند که بی‌توجهی به مشکلاتشان می‌تواند هزینه‌ای فراتر از تعطیلی چند رسانه داشته باشد. خاموش شدن یک روزنامه یا هفته‌نامه، به معنای حذف بخشی از حافظه مکتوب استان، کاهش فرصت اشتغال خبرنگاران و محدود شدن امکان بازتاب صدای مردم است.رسانه‌های محلی نباید قربانی گرانی و بی‌توجهی شوند. اگر دولت به دنبال تقویت اطلاع‌رسانی مسئولانه است و صنایع نیز خود را متعهد به توسعه هرمزگان می‌دانند، اکنون زمان آن رسیده که حمایت از مطبوعات بومی را از شعار به عمل تبدیل کنند. چراکه استانی که برای توسعه به صدای مردم، مطالبه‌گری و شفافیت نیاز دارد، نمی‌تواند اجازه دهد رسانه‌هایش زیر بار هزینه‌ها یکی پس از دیگری خاموش شوند.اوقاف هم می تواند با حمایت از رسانه از محل موقوفات فرهنگی و…، گامی موثر در حمایت از رسانه ها بردارد.
ثبت دیدگاه