بازگشایی مدارس زیر سایه نگرانی‌های جنگ

دریانیوز//تصمیم برای بازگشایی مدارس، آن هم در شرایطی که سایه تنش‌های جنگی همچنان بر هرمزگان سنگینی می‌کند، تنها با اعلام چند روز آموزش حضوری و چند روز آموزش مجازی به نتیجه نمی‌رسد. آنچه امروز خانواده‌ها، دانش‌آموزان، معلمان، مدیران مدارس و حتی شرکت‌های سرویس مدارس را با سردرگمی روبه‌رو کرده، نبود اطمینان و مشخص نبودن جزئیات اجرایی تصمیمی است که قرار است از فردایکشنبه به مرحله اجرا درآید.
بر اساس اعلام معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار هرمزگان، مدارس بندرعباس از یکشنبه ۱۹ مهرماه در قالب سه روز آموزش حضوری و دو روز آموزش غیرحضوری فعالیت خواهند کرد. در قشم، سیریک و جاسک نیز برنامه ترکیبی با توجه به شرایط هر مدرسه تعیین می‌شود و مدارس سایر مناطق استان به‌صورت حضوری فعالیت خواهند داشت. تصمیمی که هدف آن تداوم آموزش و صیانت از سلامت و امنیت دانش‌آموزان عنوان شده است، اما اجرای آن در شرایط فعلی نیازمند پاسخ روشن به پرسش‌ها و نگرانی‌های متعدد خانواده‌هاست.
در بندرعباس، برخی والدین با وجود اعلام حضوری بودن کلاس‌ها از سوی مدارس، همچنان درباره فرستادن فرزندانشان به مدرسه تردید دارند. این نگرانی را نمی‌توان صرفاً به بی‌میلی به آموزش حضوری یا همراهی نکردن با تصمیم مسئولان نسبت داد. خانواده‌هایی که فرزندانشان را با خاطره تلخ حمله دشمن آمریکایی صهیونیستی در ۹ اسفندسال گذشته به مدرسه شجره طیبه میناب و شهادت ۱۶۸ دانش‌آموز، معلم و اولیا به مدرسه می‌فرستند، طبیعی است که بیش از گذشته درباره امنیت محیط آموزشی حساس باشند.
برای این خانواده‌ها، مدرسه فقط کلاس و نیمکت نیست؛ محیطی است که باید در آن احساس امنیت کنند و با آرامش خاطر فرزندانشان را به دست معلمان بسپارند. هنگامی که چنین اطمینانی وجود ندارد، نمی‌توان انتظار داشت که همه والدین صرفاً با اتکا به یک اطلاعیه، نگرانی‌های خود را کنار بگذارند.
نگرانی‌ها تنها به والدین محدود نمی‌شود. برخی دانش‌آموزان نیز با این دغدغه به کلاس می‌روند که آیا حضور در مدرسه برایشان خطری به همراه خواهد داشت؟ دانش‌آموزی که به‌جای تمرکز بر درس و یادگیری، نگران امنیت خود و خانواده‌اش است، چگونه می‌تواند از فرصت آموزش بهره ببرد؟ آموزش در فضای ترس، اضطراب و نااطمینانی، هرچند روی کاغذ برقرار باشد، الزاماً به یادگیری مؤثر منجر نمی‌شود.
از سوی دیگر، اجرای آموزش ترکیبی بدون برنامه‌ریزی دقیق، مشکلات تازه‌ای برای خانواده‌ها ایجاد کرده است. شرکت‌های سرویس مدارس که باید دانش‌آموزان را در روزهای تعیین‌شده به مدرسه برسانند، اکنون با دشواری ساماندهی مسیرها و برنامه‌های رفت‌وآمد مواجه‌اند. برخی رانندگان نیز از ادامه همکاری با شرکت‌های سرویس مدارس انصراف داده‌اند؛ موضوعی که می‌تواند کمبود سرویس و دشواری رفت‌وآمد دانش‌آموزان را تشدید کند.
وقتی برنامه حضور دانش‌آموزان از مدرسه‌ای به مدرسه دیگر متفاوت است، شرکت‌های حمل‌ونقل دانش‌آموزی چگونه باید ناوگان و رانندگان خود را مدیریت کنند؟ حال که دانش‌آموزان پس از دو هفته آموزش غیرحضوری، در یک هفته فقط سه روز به مدرسه بروند، تکلیف هزینه سرویس چه خواهد شد؟ آیا خانواده‌ها باید هزینه کامل ماهانه را بپردازند یا مبلغ قرارداد متناسب با روزهای ارائه خدمات محاسبه می‌شود؟ اگر راننده‌ای به دلیل کاهش درآمد و مشکل بنزین در بندرعباس از همکاری انصراف دهد، مسئولیت تأمین سرویس جایگزین با چه نهادی خواهد بود؟
این پرسش‌ها جزئی و کم‌اهمیت نیستند. برای بسیاری از خانواده‌ها، هزینه سرویس مدارس بخشی از مخارج سنگین زندگی است و نمی‌توان انتظار داشت بدون تعیین تکلیف قراردادها و هزینه‌ها، این بار مالی را نیز با اطمینان بپذیرند. شرکت‌های سرویس مدارس هم برای ادامه فعالیت به برنامه‌ای روشن و قابل اجرا نیاز دارند؛ برنامه‌ای که هم حقوق رانندگان را در نظر بگیرد و هم از تحمیل هزینه نامتناسب به خانواده‌ها جلوگیری کند.
در این میان، مدیران مدارس و معلمان نیز باید بدانند دقیقاً چه مسئولیتی بر عهده دارند و در صورت غیبت دانش‌آموزانی که خانواده‌هایشان به دلایل امنیتی حاضر به فرستادن آنان به مدرسه نیستند، چگونه باید آموزش را ادامه دهند. هرچند معاون استاندار بر استفاده از ظرفیت روزهای غیرحضوری برای جبران آموزش دانش‌آموزان دارای دلایل موجه تأکید کرده است، اما لازم است معیار تشخیص این شرایط و شیوه اجرای آن به‌صورت شفاف به مدارس ابلاغ شود تا خانواده‌ها در عمل با تصمیم‌های متفاوت و سلیقه‌ای روبه‌رو نشوند.
نکته مهم این است که مسئولیت تصمیم‌گیری درباره نحوه فعالیت مدارس نباید به‌گونه‌ای توزیع شود که مدیر مدرسه به‌تنهایی در برابر همه نگرانی‌ها و پرسش‌های خانواده‌ها قرار گیرد. وقتی تصمیمی در سطح استان اتخاذ می‌شود، لازم است دستورالعمل‌های اجرایی، ملاحظات امنیتی، شیوه آموزش مجازی و نحوه پاسخگویی به خانواده‌ها نیز به‌صورت هماهنگ از سوی دستگاه‌های مسئول مشخص شود.
انتظار می‌رود استانداری هرمزگان و اداره‌کل آموزش‌وپرورش استان، پیش از اجرای کامل این تصمیم، توضیحات روشنی درباره ملاحظات امنیتی بازگشایی مدارس، نحوه تصمیم‌گیری در مناطق مختلف، تکلیف دانش‌آموزانی که خانواده‌هایشان نگران حضور آنان هستند و چگونگی استمرار آموزش این گروه ارائه دهند. همچنین لازم است با همکاری دستگاه‌های مرتبط، وضعیت سرویس مدارس و نحوه محاسبه هزینه‌ها تعیین تکلیف شود تا خانواده‌ها و رانندگان در میانه تصمیم‌های متغیر، بلاتکلیف نمانند.
در چنین شرایطی، انعطاف‌پذیری باید یک اصل اساسی باشد. نمی‌توان شرایط همه شهرستان‌ها، روستاها و مدارس استان را یکسان دانست یا انتظار داشت نگرانی تمام خانواده‌ها با یک نسخه واحد برطرف شود. تصمیم‌ها باید متناسب با شرایط واقعی هر منطقه، امکانات آموزشی و ملاحظات امنیتی اتخاذ شوند و هرجا امکان آموزش حضوری با اطمینان کافی فراهم نیست، راهکارهای جایگزین برای استمرار تحصیل دانش‌آموزان در نظر گرفته شود.
هیچ‌کس مخالف آموزش و بازگشت دانش‌آموزان به مسیر طبیعی تحصیل نیست. خانواده‌ها نیز می‌دانند که طولانی شدن آموزش غیرحضوری می‌تواند به افت یادگیری و مشکلات آموزشی منجر شود. اما بازگشت به مدرسه زمانی می‌تواند اثربخش باشد که با آرامش نسبی، برنامه‌ریزی دقیق و اعتماد خانواده‌ها همراه شود؛ نه اینکه دانش‌آموز با نگرانی وارد کلاس شود، والدین در تمام ساعات مدرسه دلواپس بمانند و مدیران و معلمان نیز درگیر پاسخگویی به پرسش‌هایی باشند که برای آن‌ها دستورالعمل روشنی وجود ندارد.
مدرسه باید محل یادگیری و پرورش امید باشد، نه کانون نگرانی‌های تازه. در روزهایی که خانواده‌های هرمزگانی همچنان با آثار روانی و اجتماعی حوادث تلخ جنگ دست‌وپنجه نرم می‌کنند، تصمیم‌های آموزشی باید علاوه بر توجه به تقویم تحصیلی، احساس امنیت و شرایط روحی دانش‌آموزان را نیز جدی بگیرند.
تداوم آموزش ضروری است، اما نه به هر قیمت و نه بدون فراهم کردن مقدمات لازم. مسئولان باید پیش از آنکه سردرگمی‌ها بیشتر شود، به پرسش‌های خانواده‌ها پاسخ دهند، تکلیف سرویس مدارس را روشن کنند و برای دانش‌آموزانی که امکان یا آمادگی حضور در کلاس را ندارند، راهکاری عملی و بدون تبعات تنبیهی در نظر بگیرند.
آموزش زمانی به مقصد می‌رسد که دانش‌آموز بتواند با آرامش درس بخواند و خانواده با اطمینان او را راهی مدرسه کند. در شرایطی که نگرانی همچنان در خانه‌های هرمزگان حضور دارد، شنیدن صدای خانواده‌ها و اتخاذ تصمیم‌های شفاف، منعطف و اطمینان‌بخش، به‌اندازه بازگشایی کلاس‌ها اهمیت دارد.