دریانیوز // در میان کوچههای نایبند جنوبی بندرعباس، مسجدی قرار دارد که کارکرد آن به اقامه نماز و برگزاری مناسبتهای مذهبی محدود نشده است. مسجد امام زینالعابدین(ع) سالهاست به پایگاهی برای تربیت نسل نوجوان، حمایت از خانوادهها، ارائه خدمات اجتماعی و حل مسائل محله تبدیل شده است. تجربهای که حجتالاسلام والمسلمین عبدالرسول باستین از آن سخن میگوید، تصویری از مسجد تراز انقلاب اسلامی را به نمایش میگذارد؛ مسجدی که در متن زندگی مردم حضور دارد و برای نیازهای واقعی آنان پاسخ و راهکار ارائه میکند.
بدنه اجتماعی هر محله، زمانی از پویایی و انسجام برخوردار میشود که نهادی مورد اعتماد بتواند میان مردم، نیازها و ظرفیتهای موجود پیوند برقرار کند. در گذشته، مساجد چنین جایگاهی داشتند؛ جایی که علاوه بر عبادت، کانون تصمیمگیریهای اجتماعی، فرهنگی و حتی اقتصادی جامعه محسوب میشدند. با گذشت زمان و تغییر سبک زندگی شهری، بخشی از این کارکردها کمرنگ شد، اما هنوز نمونههایی وجود دارند که نشان میدهند مسجد میتواند همان نقش تاریخی خود را در قالبی متناسب با نیازهای امروز ایفا کند.مسجد امام زینالعابدین(ع) در محله نایبند جنوبی بندرعباس یکی از همین نمونههاست. مسجدی که به گفته امام محله، تلاش کرده است خود را از چارچوبهای محدود و سنتی خارج کند و به مرکزی برای پاسخگویی به مسائل گوناگون مردم تبدیل شود.
از آموزش و تربیت کودکان و نوجوانان گرفته تا ورزش، هنر، سلامت، مشاوره حقوقی، اشتغال و ازدواج، همگی بخشی از فعالیتهایی هستند که در این مجموعه دنبال میشوند.حجتالاسلام والمسلمین عبدالرسول باستین معتقد است هر اقدامی که بتواند گرهای از مشکلات مردم باز کند، در حوزه مأموریت مسجد قرار میگیرد. از نگاه او، مسجد نباید تنها محلی برای برگزاری نماز باشد، بلکه باید به نهادی مسئلهمحور تبدیل شود که در متن زندگی مردم حضور فعال دارد.
یکی از مهمترین جلوههای این نگاه، اجرای طرح تربیتی «پنجشنبههای آیندهسازان» است؛ برنامهای که حدود پانزده سال به صورت مستمر ادامه یافته و نسلهای مختلفی از کودکان و نوجوانان محله را تحت پوشش قرار داده است. استمرار چنین برنامهای در شرایطی که بسیاری از فعالیتهای فرهنگی عمر کوتاهی دارند، نشاندهنده وجود یک برنامهریزی بلندمدت و هدفمند است.در این طرح، کودکان و نوجوانان در گروههای سنی مختلف از چهار سالگی تا اواخر دوره نوجوانی حضور پیدا میکنند و در کنار آموزشهای دینی، مهارتهای فردی، اجتماعی، هنری و تربیتی را فرا میگیرند. حضور هفتگی بیش از یکصد نفر از دانشآموزان در این برنامه، نشان میدهد خانوادههای محله نیز این مجموعه را به عنوان محیطی امن و اثرگذار برای رشد فرزندان خود پذیرفتهاند.ثمره چنین رویکردی را میتوان در عرصه ورزش نیز مشاهده کرد. برخلاف تصور رایج که مسجد را از فضای ورزش دور میداند، در این مجموعه فعالیتهای ورزشی به بخشی از فرآیند تربیت نوجوانان تبدیل شده است.
به گفته باستین، تیمهای مختلف مسجد طی سالهای اخیر در رقابتهای استانی و کشوری حضور داشتهاند و حتی توانستهاند نماینده استان در مسابقات قهرمانی کشور باشند.موفقیت برخی از نوجوانان محله در سطح حرفهای ورزش کشور، از جمله حضور امیرحسین فارسی در لیگ برتر فوتبال ایران و کسب عناوین ملی و جهانی در رشتههای رزمی، نشان میدهد که مسجد توانسته بستری برای کشف و پرورش استعدادها فراهم کند. این موفقیتها صرفاً دستاوردهای ورزشی نیستند، بلکه بیانگر نقش مسجد در هدایت ظرفیتهای نسل جوان به مسیرهای سازنده و امیدبخش است.در کنار فعالیتهای تربیتی و ورزشی، حوزه سلامت نیز جایگاه ویژهای در برنامههای مسجد دارد. گروه جهادی پزشکی شهید سیدابوالفضل عمرانی با بهرهگیری از ظرفیت پزشکان، داروخانهها، آزمایشگاهها و نیروهای داوطلب، خدمات درمانی مختلفی را به مردم ارائه میدهد. این خدمات بهویژه برای خانوادههای کمبرخوردار اهمیت فراوانی دارد؛ خانوادههایی که گاهی توانایی تأمین هزینههای اولیه درمان را ندارند و از طریق این شبکه مردمی به خدمات مورد نیاز دسترسی پیدا میکنند.این تجربه نشان میدهد مسجد میتواند به حلقه واسطی میان خیرین، متخصصان و نیازمندان تبدیل شود؛ حلقهای که بدون تشریفات اداری و با تکیه بر اعتماد اجتماعی، بخشی از مشکلات مردم را برطرف میکند.
در حوزه فرهنگ و هنر نیز فعالیتهای مسجد ابعاد گستردهای یافته است. گروه سرود مسجد که بیش از یک دهه سابقه فعالیت دارد، امروز به مجموعهای تبدیل شده که تمامی مراحل تولید آثار هنری را به صورت مستقل انجام میدهد. از تولید شعر و محتوا تا آهنگسازی، تنظیم و ضبط آثار، همگی توسط اعضای مجموعه انجام میشود.علاوه بر سرود، فعالیت در عرصه نمایش، نمایش عروسکی، طراحی، رسانه و تولید محتوا نیز در مسجد جریان دارد. این روند سبب شده است بسیاری از نوجوانان محله نخستین تجربههای فرهنگی و هنری خود را در همین فضا به دست آورند و استعدادهایشان شکوفا شود.از دیگر بخشهای قابل توجه فعالیتهای مسجد، تلاش برای تسهیل ازدواج جوانان است.
طرح ازدواج آسان با مشارکت مردمی شکل گرفته و امکانات مورد نیاز مراسم ازدواج را در اختیار زوجهای جوان قرار میدهد. این اقدام در شرایطی که هزینههای ازدواج به یکی از دغدغههای اصلی جوانان تبدیل شده، میتواند بخشی از موانع پیشروی تشکیل خانواده را کاهش دهد.اما شاید مهمترین ویژگی مسجد امام زینالعابدین(ع)، حضور آن در متن مسائل روزمره مردم باشد. بسیاری از شهروندان برای حل مشکلات حقوقی، درمانی، معیشتی، اشتغال، امور اداری و حتی دریافت مشاوره به مسجد مراجعه میکنند. فعالیت تیمهای مشاوره حقوقی و ارائه خدمات رایگان به خانوادههای کمبرخوردار، نمونهای از همین رویکرد مسئلهمحور است.
در واقع مسجد در این محله تنها یک ساختمان مذهبی نیست؛ بلکه به نهادی اجتماعی تبدیل شده که مردم آن را پناهگاه و محل رجوع خود میدانند. هرگاه مشکلی پیش میآید، نخستین جایی که به ذهن بسیاری از ساکنان محله میرسد، همین مسجد است.
نکته مهم دیگر، نقش رسانهای مجموعه است. به گفته باستین، شبکه اطلاعرسانی مسجد به اندازهای گسترده شده که اخبار و برنامههای آن در مدت کوتاهی به بخش بزرگی از ساکنان محله میرسد. این ظرفیت رسانهای سبب شده ارتباط میان مسجد و مردم به شکل مستمر حفظ شود و خدمات مختلف با مشارکت بیشتری همراه باشد.حتی در شرایط بحرانی و روزهای سخت نیز فعالیتهای مسجد متوقف نشده است. استمرار برنامههای فرهنگی و هنری در دوران بحران و مشارکت فعال بانوان محله در امور پشتیبانی و خدماترسانی، نشاندهنده آن است که مسجد توانسته سرمایه اجتماعی قابل توجهی را در اطراف خود شکل دهد.
آنچه از سخنان حجتالاسلام والمسلمین باستین برمیآید، تصویری از مسجدی است که حیات خود را از مردم میگیرد و برای مردم فعالیت میکند. تقریباً تمامی برنامههای این مجموعه بر پایه مشارکتهای مردمی شکل گرفته و همین مسئله رمز ماندگاری و اثرگذاری آن بوده است.تجربه مسجد امام زینالعابدین(ع) نایبند جنوبی نشان میدهد هرگاه مسجد به نیازهای واقعی جامعه توجه کند و خود را درگیر حل مسائل مردم بداند، میتواند به یکی از مهمترین نهادهای اجتماعی محله تبدیل شود؛ نهادی که در آن عبادت، تربیت، خدمترسانی و مسئولیت اجتماعی در کنار یکدیگر معنا پیدا میکنند و تصویری زنده از کارکرد تمدنساز مسجد در جامعه امروز ارائه میدهند.
ثبت دیدگاه