دریانیوز//ماه محرم نخستین ماه تقویم هجری قمری در فرهنگ اسلامی و بویژه در میان شیعیان جایگاهی فراتر از یک مناسبت مذهبی دارد. این ماه یاد آور قیام بزرگ امام حسین(ع) و واقعه عاشورا است. رخدادی عظیم و سرنوشت ساز که در آن حق طلبی، عدالت خواهی، آزادگی و کرامت انسانی در برابر ظلم، انحراف و استبداد ایستاد و به الگویی جاودانه برای همه تاریخ تبدیل شد. از همین رو محرم در کنار اینک ماه عزاداری و سوگواری است فرصتی مضاعف برای بازخوانی ارزشهای اصیل انسانی و دینی و تأملی دقیق در مسئولیتهای فردی و اجتماعی انسان به شمار میآید. ماندگاری عاشورا نیز از همین حقیقت سرچشمه میگیرد که در هر عصر و جامعه ای میتواند الهام بخش ملتها و جوامع برای دفاع از حق، عدالت و عزت انسانی باشد. عاشورا به ما میآموزد که در هر شرایطی حفظ حقیقت و کرامت انسان بر هر مصلحت زود گذر و منفعت شخصی ارجحیت و اهمیت دارد. اصولاً عاشورا برای جوامع انسانی مجموعه ای از درسهای عمیق انسانی، اخلاقی، اجتماعی و فرهنگی را در خود جای داده است. مهمترین پیام عاشورا ایستادگی با شهامت و شجاعت در برابر ظلم، فساد و تباهی است و از همین رو نهضت امام حسین به روشنی نشان داده که جامعه در برابر حاکمیت باطل و انحراف اخلاقی و اجتماعی نمیتواند خاموش و بیتفاوت بماند؛ زیرا سکوت در برابر بیعدالتی راه را برای گسترش فساد، سقوط ارزشها و تباهی جامعه هموار می سازد. در بطن این قیام عظیم مفاهیمی چون آزادگی، وفاداری، فداکاری، صبر، بصیرت، ایمان، کرامت انسانی ، شهامت ، شجاعت و مسئولیت پذیری اجتماعی نهفته است.
عاشورا است که به انسان ها میآموزد حتی در سخت ترین شرایط میتوان بر اصول و ارزشها پایدار بود و حقیقت را قربانی رفاه، ترس یا مصلحت های زودگذر کرد. درس بزرگ دیگر عاشورا اهمیت همبستگی اجتماعی و جایگاه بی مثال زنان در حضور مقتدرانه مناسبات اجتماعی و انتقال پیام حق است؛ چنان که حضرت زینب(س) و دیگر بازماندگان کربلا با روشنگری، صبر و استقامت خود، ادامه دهنده راه عاشورا و حافظان پیام آن شدند. حال در روزگاری که کشور ما با بحرانهای خاص نظیر جنگ، چالشهای اقتصادی و گسترش آسیبهای اجتماعی در هر سطحی روبروست، ماه محرم میتواند نقشی بسیار مهم در بازسازی روحیه جمعی و تقویت انسجام اجتماعی ایفا نماید. در چنین شرایطی هیئت های مذهبی و حسینیه ها نباید صرفا به مکانی برای برگزاری مراسم سوگواری باشند بلکه باید به پایگاههایی برای امید آفرینی، آرامش بخشی، تقویت وحدت، گسترش فرهنگ همدلی و افزایش تاب آوری اجتماعی تبدیل شوند. با این نگاه این مراکز میتوانند با تبیین درست معارف دینی، تقویت روحیه صبر و مقاومت، رسیدگی به نیازمندان، حمایت از خانواده های آسیب دیده و ایجاد پیوند میان نسل جوان و ارزشهای معنوی در کاهش آسیبهای اجتماعی و تحکیم پیوندهای اخلاقی جامعه نقش آفرین باشند. هیئتها میتوانند با همراهی دستگاههای اجرایی دخیل با برنامه های فرهنگی و تربیتی سالیانه در پیشگیری از آسیبهایی اجتماعی مانند اعتیاد، خشونت، انزوا، یأس، بحران هویت و سستی روابط خانوادگی مؤثر نقشی اساسی داشته باشند.
ناگفته نماند هیئت های مذهبی امروز در کنار ظرفیتهای فراوان خود متاسفانه با چالشهایی نیز روبهرو هستند که بی توجهی به آنها میتواند کارکرد فرهنگی و اجتماعی این نهادهای مردمی را تضعیف نماید. یکی از مهمترین این چالشها سطحی شدن برخی مجالس و غلبه شور بر شعور است به گونه ای که گاه احساسات بر معرفت پیشی میگیرد. ورود خرافات مطالب غیر مستند و تحریف آمیز که میتواند اصالت پیام اهلبیت را مخدوش سازد. ضعف در جذب و اقناع سازی نسل جوان بویژه در فضای جدید فرهنگی و رسانه ای از مسائل مهم هیئت ها به شمار میرود زیرا زبان، شیوه و محتوای برخی برنامهها با نیازها و پرسشهای امروز جوانان هماهنگی کافی و لازم را ندارد. مشکلات اقتصادی، کاهش مشارکت مردمی، رقابت های نا سالم و شخص محوری در این مکانهای مقدس باعث شده هیئت ها از رسالت اصلی خود یعنی تربیت دینی، بصیرت افزایی و خدمت اجتماعی فاصله بگیرند.در این میان نقش سخنرانان ، مداحان و شهروندان در هدایت فکری و عاطفی جامعه بسیار تعیین کننده و اساسی است.
سخنرانان باید فلسفه قیام امام حسین(ع) و پیامهای اخلاقی و اجتماعی عاشورا را به شکلی روشن، مستند و متناسب با نیازهای روز جامعه تبیین و منبر را به جایگاهی برای افزایش آگاهی، پاسخ به شبهات و تقویت بصیرت تبدیل سازند. مداحان نیز وظیفه دارند شور حسینی را با شعور دینی همراه نموده و با انتخاب اشعار صحیح، تحریف و خرافه، و حفظ شأن اهل بیت مجالس را به سوی رشد معنوی و اخلاقی هدایت نمایند. مردم فهیم و باشعور حسینی نیز با حضور آگاهانه در مجالس، پرهیز از شایعه پراکنی، کمک به نیازمندان، حمایت از خانواده های آسیب دیده و تقویت همبستگی اجتماعی، میتوانند سهم بزرگی در تحقق پیامهای محرم داشته باشند. در پایان ماه محرم ظرفیتی عظیم برای بازسازی معنوی جامعه، تقویت سرمایه اجتماعی، تحکیم پیوند های اخلاقی و ارتقای مسئولیت پذیری جمعی است و بهره گیری درست از این ظرفیت میتواند جامعه را به سوی آگاهی بیشتر، انسجام پایدار و سلامت اجتماعی عمیق تر رهنمون سازد.
ثبت دیدگاه