دریانیوز//رؤیا داشتن، شاید نخستین نشانه زنده بودن امید در یک جامعه باشد. انسانها با رؤیاهای خود آینده را تصور میکنند، برای تغییر آماده میشوند و معنایی فراتر از تکرار روزهای عادی میسازند. برای نسل جوان، رؤیا تنها یک خیال شخصی نیست؛ رؤیا نقشهای ذهنی از زندگی مطلوب است: شغلی که امنیت و کرامت داشته باشد، خانهای هرچند کوچک اما مستقل، امکان تشکیل خانواده، فرصت سفر و تجربه، امکان آموختن و رشد کردن و مهمتر از همه، احساس اثرگذاری در جامعهای که در آن زندگی میکنند.اما میان این تصویر ذهنی و واقعیت روزمره، فاصلهای شکل گرفته که هر روز بیشتر به چشم میآید. جوان امروز بیش از آنکه با نداشتن رؤیا روبهرو باشد، با دشواری تحقق آنها مواجه است. بسیاری از آنان میدانند چه میخواهند، اما نمیدانند از کدام مسیر، با چه هزینهای و در چه زمانی میتوانند به آن برسند. مسئله اصلی، کمبود آرزو نیست؛ مسئله، ناپایداری راههای رسیدن به آرزوهاست.نسل جوان امروز در جهانی رشد کرده که پنجرههایش رو به امکانات گسترده باز است. شبکههای اجتماعی، رسانهها و ارتباطات دیجیتال، جوانان را با شکلهای متنوع زندگی در شهرها و کشورهای مختلف آشنا کردهاند. آنها سبکهای تازهای از کار، آموزش، تفریح، روابط انسانی و زندگی مستقل را میبینند و طبیعتاً خواستههایشان نیز متنوعتر و پیچیدهتر شده است. دیگر موفقیت فقط به داشتن یک مدرک دانشگاهی یا استخدام در یک اداره محدود نمیشود. جوانان از کیفیت زندگی، سلامت روان، حق انتخاب، محیط زیست، امنیت شغلی، فرصت پیشرفت و احترام اجتماعی حرف میزنند.
با این حال، واقعیت اقتصادی و اجتماعی اغلب با این تصویر همخوان نیست. جوانی که سالها برای تحصیل زمان گذاشته، ممکن است پس از پایان دانشگاه با بازار کاری روبهرو شود که نه تناسبی با تخصص او دارد و نه چشماندازی روشن برای پیشرفت. بسیاری از مشاغل، موقت، کمدرآمد یا بدون امنیت هستند. برخی ناچارند در حرفهای فعالیت کنند که هیچ ارتباطی با رشته تحصیلی یا علاقهشان ندارد و عدهای دیگر، سالها میان دورههای آموزشی، آزمونها و جستوجوی کار سرگردان میمانند. در چنین شرایطی، مفهوم «استقلال» برای بسیاری از جوانان به رؤیایی دورتر تبدیل شده است. استقلال مالی، نخستین گام برای ساختن یک زندگی مستقل است؛ اما وقتی درآمد با هزینههای زندگی تناسب ندارد، حتی تصمیمهای ساده نیز به پروژههایی بزرگ و فرساینده تبدیل میشوند. اجاره خانه، خرید وسایل اولیه زندگی، هزینه رفتوآمد، درمان، آموزش و حتی تفریح، همگی فشارهایی هستند که جوان را وادار میکنند بارها و بارها در برنامههایش تجدیدنظر کند.
شاید به همین دلیل است که بسیاری از رؤیاهای نسل جوان، به جای آنکه حذف شوند، «قسطبندی» میشوند. خرید خانه به آیندهای نامعلوم موکول میشود؛ ازدواج به پس از یافتن شغل ثابت؛ فرزندآوری به بعد از ثبات اقتصادی؛ سفر و تجربههای تازه به زمانهای بهتر؛ و حتی یادگیری مهارتهای مورد علاقه به وقتی که خستگی کار روزمره اجازه دهد. جوان امروز اغلب زندگی را نه بر اساس میل و توانایی خود، بلکه مطابق با میزان فشارهای بیرونی تنظیم میکند.
این فاصله، تنها یک مسئله مالی نیست. بخش مهمی از شکاف میان رؤیا و واقعیت، به احساس بیثباتی بازمیگردد. انسان میتواند در شرایط دشوار زندگی کند، اگر بداند مسیر پیش رو روشن است و تلاش او نتیجهای قابل پیشبینی خواهد داشت. اما وقتی آینده مبهم باشد، تصمیمگیری نیز دشوار میشود. جوانی که نمیداند وضعیت شغلیاش در چند ماه آینده چه خواهد شد، چگونه میتواند برای ازدواج، ادامه تحصیل، سرمایهگذاری یا حتی انتخاب محل زندگی برنامهریزی کند؟
ابهام، به تدریج امید را فرسوده میکند. این فرسودگی همیشه با ناامیدی آشکار همراه نیست. گاهی خود را در شکل تعویق انداختن تصمیمها نشان میدهد؛ گاهی در بیحوصلگی و بیانگیزگی؛ گاهی در تمایل به ترک شهر یا تغییر مسیر زندگی؛ و گاهی هم در پناه بردن به موفقیتهای کوچک و کوتاهمدت. جوانی که نمیتواند برای پنج سال آینده برنامه داشته باشد، ممکن است تلاش کند تنها هفته یا ماه بعد را مدیریت کند. این تغییر افق، هرچند واکنشی طبیعی به شرایط ناپایدار است، اما میتواند ظرفیت برنامهریزی بلندمدت فرد و جامعه را کاهش دهد.
در شهرهای بزرگ و کوچک نیز این شکاف شکل متفاوتی پیدا میکند. در کلانشهرها، هزینههای سنگین زندگی و رقابت فشرده، جوان را تحت فشار قرار میدهد. در شهرهای کوچکتر، محدودیت فرصتهای شغلی، فرهنگی و آموزشی میتواند عامل اصلی باشد. در استانهایی مانند هرمزگان، که جوانان در کنار ظرفیتهای بزرگ دریایی، تجاری، گردشگری و صنعتی زندگی میکنند، این پرسش اهمیت بیشتری دارد: چرا بخشی از این ظرفیتها به فرصتهای پایدار و امیدآفرین برای نسل جوان تبدیل نمیشود؟
نکته مهم این است که نباید نسل جوان را صرفاً نسلی مطالبهگر یا کمحوصله دانست. بسیاری از جوانان امروز، همزمان چند کار انجام میدهند، مهارتهای تازه میآموزند، کسبوکارهای کوچک راه میاندازند و با امکانات محدود، مسیرهای تازهای خلق میکنند. آنها در عمل نشان دادهاند که توان سازگاری بالایی دارند. اما سازگاری نباید جایگزین عدالت در فرصتها شود. جامعه نمیتواند از جوانان انتظار خلاقیت، مسئولیتپذیری و امید داشته باشد، اما در برابر خواستههای اولیه آنان برای امنیت، آموزش باکیفیت، کار شرافتمندانه و امکان زندگی مستقل بیتفاوت بماند. کم کردن فاصله میان رؤیا و واقعیت، تنها با توصیه به صبر و تلاش فردی ممکن نیست. لازم است خانواده، مدرسه، دانشگاه، بازار کار، مدیریت شهری و نهادهای اجتماعی نقش خود را جدیتر ببینند.
آموزش باید جوان را برای زندگی واقعی و مهارتهای کاربردی آماده کند؛ بازار کار باید بر شایستگی و امنیت بیشتر تکیه داشته باشد؛ شهرها باید فضاهایی برای گفتوگو، فعالیت فرهنگی، کارآفرینی و حضور مؤثر جوانان فراهم کنند؛ و رسانهها باید به جای تصویرسازیهای سطحی از موفقیت، روایتهای واقعیتری از دشواریها و راههای عبور از آنها ارائه دهند. رؤیای نسل جوان، خواستهای تجملی نیست. داشتن شغل، مسکن، آرامش، امکان انتخاب و احساس دیده شدن، پایههای یک زندگی انسانی و سالماند. اگر این رؤیاها مدام به تأخیر بیفتند، جامعه تنها با تأخیر در چند تصمیم فردی روبهرو نیست؛ با تأخیر در پویایی، نوآوری و آینده خود روبهروست. نسل جوان هنوز رؤیا دارد؛ هنوز میخواهد بسازد، تجربه کند، دوست بدارد و اثر بگذارد. وظیفه جامعه این است که میان آنچه جوانان میخواهند و آنچه واقعیت به آنان تحمیل میکند، پلی قابل عبور بسازد. آینده از جایی آغاز میشود که رؤیا دیگر یک وعده دور نباشد، بلکه به امکانی واقعی برای زندگی تبدیل شود.
ثبت دیدگاه