دریانیوز//تعطیلات چه در قالب رسمی یا غیر رسمی فرایند و پدیده ای چند بعدی با کارکرد های روان شناختی، اجتماعی، آموزشی و مدیریتی هستند. از منظر جامعه شناسی تعطیلات نوعی ساز و کار تنظیم گر حیات اجتماعی بوده و به افراد امکان میدهد برای مدتی از فشار نقشهای رسمی فاصله و پیوند های خانوادگی و اجتماعی خود را ترمیم و باز سازی نمایند.
در واقع جامعه برای حفظ انسجام درونی خود نیازمند دوره هایی است که در آن مناسبات انسانی از قالبهای رسمی و فرساینده خارج و به سوی ارتباطات عاطفی، فرهنگی و حمایتی سوق یابند. لذا از همین رو تعطیلات را میتوانند بخشی از منطق پایداری اجتماعی و فرصتی برای آسایش دانست.از منظر روانشناسی نیز تعطیلات ماهیت و ضرورتی انکار ناپذیر برای حفظ سلامت روان و تعادل هیجانی افراد می می باشند.
انسان در جریان فعالیت مستمر شغلی، آموزشی و اجتماعی در معرض خستگی و فشار روانی و فرسودگی تدریجی قرار میگیرد و تعطیلات با ایجاد وقفه در این چرخه فشرده امکان کاهش تنشهای روزمره، ترمیم قوای ذهنی، باز یابی انگیزه و بازگشت به خویشتن را فراهم میسازند. لذا این ایام فرصتی ارزشمند برای استراحت جسمانی، پرداختن به علایق شخصی، خود اندیشی و باز آفرینی انرژی حیاتی فرد است.
از همین رو تعطیلات نوعی سرمایه گذاری بر سلامت انسان است و بهبود کیفیت زندگی، افزایش رضایت فردی و ارتقای توان مواجهه با مسائل آینده را آشکار می سازد.در حوزه مدیریتی نیز تعطیلات گامی کارکردی، راهبردی و استراتژیکی است که استراحت نیروی انسانی سازمان بخشی از فرآیند حفظ بهره وری و پایداری سازمانی است. کارمندی که بدون وقفه در معرض فشار های شغلی و حرفه ای قرار دارد به تدریج دچار افت عملکرد، کاهش تمرکز، افزایش خطا و فرسودگی می گردد.
تعطیلات برنامه ریزی شده سازمانها این امکان را فراهم آورده تا نیروی کار با توان و انگیزه ای تازه به محیط فعالیت بازگردند. از این منظر تعطیلات یک وقفه هوشمند برای باز سازی منابع انسانی است که در بلند مدت به افزایش کارایی، خلاقیت و اثر بخشی سازمانی منجر میشود.
با این حال برخی تعطیلات در شرایط بحرانی و به صورت اضطراری اعلام و موضوع ابعاد پیچیده تری پیدا می نماید. این تعطیلات معمولا در موقعیت هایی نظیر آلودگی شدید هوا، برودت یا گرمای غیرمتعارف، بحرانهای بهداشتی، بلایای طبیعی یا شرایط امنیتی و … اعمال میشوند و هدف اصلی آنها حفظ سلامت عمومی، کاهش مخاطرات، مدیریت بحران و تنظیم بهتر رفتار جمعی است.
در چنین وضعیتی تعطیلی ها نوعی مداخله پیشگیرانه و کنترلی از سوی نهادهای تصمیمگیر محسوب میشوند که اگر بهدرستی طراحی و اجرا شوند به قطع یقین میتواند از آسیبهای گسترده تر جلوگیری و امکان هماهنگی بیشتر میان مردم و دستگاههای اجرایی را فراهم آورد.
با وجود این مهم یکی از مهمترین آسیبهای تعطیلات اضطراری ناهماهنگی در اجرا و نبود شمول یکپارچه در دامنه مصوبات است. در بسیاری از موارد بخشهای ستادی و اداری تعطیل اما برخی واحدهای وابسته آموزشی، خدماتی یا اجرایی در آموزشگاهها همچنان به فعالیت ادامه میدهند.
اصولا این دو گانگی فلسفه اصلی تعطیلی را تضعیف می نماید چون وقتی هدف کاهش تردد، حفظ سلامت عمومی یا کنترل بحران است استمرار این فعالیت در مراکز و خصوصا آموزشگاهها عملاً بخشی از کارکنان، دانشآموزان، مدرسان و خانوادهها را همچنان در معرض همان خطرات قرار میدهد. افزون بر این در چنین وضعیت احساس تبعیض و بیعدالتی در میان گروههای مختلف شغلی تشدید و اعتماد عمومی به تصمیمات مدیریتی را کاهش میدهد.
در حوزه آموزش نیز تعطیلات ناگهانی آسیبهای مضاعفی بر جای میگذارد که یکی از مهمترین آنها اختلال وقفه تقویم تحصیلی و بر هم زدن استاندارد بودجه بندی آموزشی است که معلمان را ناگزیر به تدریس فشرده و شتابزده می نماید . به طبع در آن صورت آموزش مجازی خواهد بود که خود نوعی نابرابری در دسترسی به آموزش مجازی با کیفیت ایجاد و شکاف آموزشی را عمیق تر و عدالت آموزشی را مخدوش می نماید. در بعد اقتصادی و خانوادگی نیز این تعطیلی ها میتوانند موجب توقف چرخه تولید و خدمات، کاهش درآمد اقشار روز مزد، تحمیل هزینه های جانبی به خانواده ها و ایجاد فشار مضاعف بر والدین شاغل شوند.
بنابراین تعطیلات به ویژه در شرایط اضطراری زمانی میتواند کارآمد و موثر تلقی شود که با رویکردی شفاف، عادلانه، هماهنگ و مبتنی بر پیوستهای نظارتی اجرا گردد. هرگونه تصمیم در این زمینه باید دامنه مشخص، منطق اجرایی روشن و ساز و کار نظارتی مؤثر داشته باشد تا هم هدف اصلی تعطیلی محقق شده و هم از
شکل گیری تبعیض و بیاعتمادی جلوگیری نماید. آنچه در این مهم باید به آن اشاره کرد این است که تعطیلات رسمی و غیر رسمی ابزاری جدی و کلیدی برای حفظ سلامت، عدالت، بهره وری و انسجام اجتماعی افراد ، سازمانها و جوامع است.
ثبت دیدگاه