دریانیوز//جنگی که نهم اسفند ۱۴۰۴ آغاز شد، خیلی از حدس‌های قدیمی را تمام کرد. آمریکا و اسرائیل با تمام توان نظامی‌شان وارد میدان شدند، نخستین حمله رهبر کشور را هدف گرفت و فشار اقتصادی به بالاترین سطح رسید؛ اما با همه این‌ها ایران پایدار ماند. آنچه در این یادداشت می‌آید، بررسی چرایی همین پایداری است. نخستین ضلع پایداری، بازدارندگی دفاعی بود. هیچ کارشناسی برتری نظامی آمریکا را انکار نمی‌کند؛ اما جنگ اخیر نشان داد برتری تسلیحاتی به‌تنهایی پیروزی سیاسی نمی‌آورد. ایران نه جنگ را برد و نه تسلیم شد؛ ادامه جنگ برای مهاجم پرهزینه شد. موشک و پهپاد بومی و پاسخ‌های مکرر ایران، محاسبات واشنگتن را دگرگون کرد. تجربه این جنگ به صراحت نشان داد که حمله هوایی، خودبه‌خود پیروزی سیاسی به همراه ندارد.
ضلع دوم، پایداری اقتصادی بود. این پایداری از جغرافیا آغاز می‌شود. بر پایه آمار رسمی آمریکا، در نیمه نخست ۲۰۲۵ روزانه بیش از بیست میلیون بشکه نفت از تنگه هرمز عبور کرده است؛ یعنی حدود یک‌پنجم نفت جهان. ایران در کنار همین مسیر قرار دارد و این موقعیت، نه با تحریم از میان می‌رود و نه با حمله تغییر می‌کند. اما این پایداری تنها از جغرافیا نیامده است. هنگام امضای قرارداد ۲۵ساله همکاری ایران و چین، بسیاری پیش‌بینی کردند که این سند هرگز اجرا نخواهد شد. پنج سال بعد، عملکرد خلاف این گمانه را نشان می‌دهد: در سال ۲۰۲۵ چهل قطار باری میان چین و ایران تردد کرد؛ در حالی که در هفت سال پیش از آن، این رقم تنها هفت قطار بود. حمل بار ریلی نزدیک به سه برابر افزایش یافت، مسیر ریلی تازه زمان حمل کالا را از سی روز به پانزده روز کاهش داد و چین حدود هشتاد درصد نفت صادراتی ایران را خریداری می‌کند. همان تحریمی که قرار بود اقتصاد ایران را زمین‌گیر کند، نتوانست جریان تجاری کشور را قطع کند؛ و این نیز حاصل یک تصمیم راهبردی بود، نه شانس.
ضلع سوم، سخت‌ترین آزمون پایداری بود: حمله به رهبری کشور. دشمن صبح نخست جنگ دفتر رهبری را هدف گرفت و امام شهید سید علی خامنه‌ای، رهبر فقید جمهوری اسلامی ایران، به شهادت رسید. طرح دشمن آشکار بود: حذف رهبری و از کار انداختن کشور؛ همان الگوی حمله سال ۲۰۰۳ به عراق.
این طرح به نتیجه نرسید. شورای موقت رهبری همان روز و بر پایه اصل ۱۱۱ قانون اساسی مسئولیت را بر عهده گرفت. نیروهای مسلح، با وجود شهادت چندین فرمانده ارشد در موج نخست، منظم و پیوسته به عملیات ادامه دادند. علت این ثبات روشن است: امام شهید سید علی خامنه‌ای در طول نزدیک چهار دهه رهبری کشور، بر ساختن ساختار تمرکز داشت، نه بر یک چهره فردی. توان موشکی و پهپادی بومی، پیشرفت علمی و صنعتی در شرایط تحریم، تربیت نیروهای متخصص و نظام فرماندهی چندلایه، مجموعه‌ای را پدید آورد که به یک فرد وابسته نیست.
از همین رو، شهادت ایشان کار کشور را متوقف نکرد. هشدار امام شهید در ۱۲ بهمن ۱۴۰۴ نیز مبنی بر منطقه‌ای‌شدن جنگ تازه آمریکا، در عمل درست از آب درآمد.این پایداری، پیش از دشمن خارجی، دشمنان داخلی را رسوا کرد. معاندان داخلی و اربابان خارجی‌شان در ماه‌های اخیر موجی پیوسته از پیش‌بینی‌های شکست منتشر کردند؛ و هر یک، به یک عدد یا یک رویداد روشن پاسخ گرفت. نخست گفتند قرارداد ۲۵ساله با چین روی کاغذ می‌ماند؛ کارنامه چهل قطار در سال ۲۰۲۵ و رشد سه‌برابری حمل بار، پاسخ این ادعا بود.
دوم گفتند با حذف فرماندهی، نیروهای مسلح از هم می‌پاشند و خلأ رهبری کشور را زمین‌گیر می‌کند؛ کارنامه اصل ۱۱۱ و پاسخ منظم نیروهای مسلح در همان روز نخست، پاسخ این ادعا بود. سوم سال‌هاست می‌گویند فشار اقتصادی کشور را به تسلیم می‌کشاند؛ اما تداوم صادرات نفت با خرید نزدیک به هشتاد درصدی چین نشان داد که محاصره، تسلیم نمی‌آورد.نکته آنجاست که این پیش‌بینی‌ها اشتباه تحلیلی ساده نبودند؛ بخشی از یک جنگ رسانه‌ای بودند. همان خطی که واشنگتن از بیرون، فشار اقتصادی و نظامی را پیش می‌برد، درون کشور به شکل «تحلیل» و شایعه بازتاب داده می‌شود تا نشانه‌های پایداری ملتی کم‌نمایی شود.
جنگ اخیر خلاف هر سه پیش‌بینی را نشان داد؛ و همین سابقه باید محک قضاوت‌های آینده نیز باشد.جمع‌بندی این یادداشت روشن است. پایداری ایران سه ضلع دارد: بازدارندگی دفاعی، مقاومت اقتصادی و ساختار تاب‌آور. هر سه ضلع، دستاورد دوران رهبری امام شهید سید علی خامنه‌ای است؛ نهادی که به فرد وابسته نبود، با رفتن فرد از کار نیفتاد.به واشنگتن باید گفت سیاستی که ایران را نادیده بگیرد شکست می‌خورد. به تهران نیز باید گفت پایداری کشور با پاسخ‌گویی، عدالت و مشارکت واقعی مردم در اداره کشور، پایدارتر می‌شود. و به منتقدانی که هر روز سقوط را پیش‌بینی می‌کنند نیز باید گفت: تاریخ جنگ اخیر، محاسبه شما را رد کرده است. هزینه بازدارندگی، همواره کمتر از هزینه بی‌دفاعی است. تجربه لیبی و اوکراین و عراق این را نشان داده است؛ و جنگ اخیر این درس را یک بار دیگر به تحریریه‌های واشنگتن و اربابانشان یادآوری کرد: ایران پایدار است؛ نه به تصادف، بلکه نتیجه یک راهبرد چهل‌ساله.
ثبت دیدگاه