دریانیوز// قرآن کریم به عنوان کلام وحی، فراتر از یک متن مذهبی، به مثابه نقشه راهی جامع در تار و پود زندگی روزمره مسلمانان جریان دارد و پیوندی ناگسستنی با لحظات زیست آنان برقرار کرده است.
خلوت هر روزه با کلام وحی، تنها یک توصیه اخلاقی نبود؛ بلکه سلوک زیستن رهبر شهیدی بود که قرآن را نه به مثابه یک متن مهجور در طاقچهها، که به عنوان قطبنمای حرکت در تندباد حوادث میدیدند. ایشان بر مداومت در تلاوت روزانه تأکید داشتند تا باورمان شود که پیوند قلبی با آیات، ریشه را در جان آدمی محکم کرده و «شفا» را نه در شعار، که در متن جاری زندگی فردی و اجتماعی مینشاند؛ تلاوتی که آغازگر گذار از جهل به بصیرت و از سرگشتگی به استقامت است. این کتاب آسمانی که از دیدگاه پیروانش سرچشمه هدایت و نور است، در ابعاد گوناگون فردی و اجتماعی، نقشی تعیینکننده ایفا میکند و به عنوان مرجعی برای تبیین جهانبینی، اخلاق و سبک زندگی عمل مینماید.
حضور قرآن در زندگی مردم تنها به مراسم خاص یا تلاوتهای آیینی محدود نمیشود؛ بلکه در لایههای پنهان تصمیمگیریها، نگرش به هستی و نوع تعامل با دیگران حضور دارد. از منظر روانشناختی و معنوی، انس با قرآن در میان مردم، به عنوان منبعی برای آرامش روانی و تسکین آلام درونی در برابر سختیها و ناملایمات روزگار شناخته میشود. بسیاری از افراد با تمسک به آموزهها و قصص قرآنی، در جستجوی پاسخ برای پرسشهای بنیادین خویش هستند و در بزنگاههای دشوار، توصیههای اخلاقی آن را چراغ راه خود قرار میدهند. تکرار آیات در ذهن و زمزمه آنها، فضایی از امنیت روانی ایجاد میکند که تابآوری فرد را در برابر فشارهای زندگی مدرن افزایش میدهد. در حوزه اخلاق اجتماعی، قرآن کریم به مثابه ضابطهای برای تنظیم روابط انسانی عمل میکند. آموزههایی نظیر عدالت، انصاف، احسان، گذشت و مسئولیتپذیری در قبال همنوعان که به کرات در این کتاب مورد تاکید قرار گرفته، به طور مستقیم بر فرهنگ عمومی و هنجارهای اخلاقی حاکم بر جامعه تاثیرگذار بوده است.
مردم با بهرهگیری از این رهنمودها، سعی در ارتقای تعاملات اجتماعی، ترویج صلح و تقویت انسجام درونی دارند. در واقع، قرآن با نهادینه کردن ارزشهای والای اخلاقی، الگویی برای زیستن مسالمتآمیز و سازنده ارائه میدهد که در گذر زمان، به بخشی جداییناپذیر از هویت فرهنگی و سبک زندگی مردم تبدیل شده است و در تمامی شئونات حیات فردی و جمعی، حضوری پویا و جریانساز دارد. قرآن کریم به عنوان کلام الهی، حقیقتاً کتاب درمان دردهای عمیق بشر است که با تکیه بر آیه شریفه «وَنُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْآنِ مَا هُوَ شِفَاءٌ وَرَحْمَةٌ»، نقشی شفابخش برای دردهای فردی و اجتماعی ایفا میکند. این کتاب آسمانی با هدف قرار دادن ابعاد معنوی، روحی و فکری انسان، خلأهای درونی او را پر کرده و با ارائه جهانبینی توحیدی، آرامش را جایگزین اضطرابهای ناشی از دنیای مدرن میکند تا فرد در مسیر کمال و تعالی گام بردارد. در ساحت اجتماعی نیز قرآن با رویکردی ریشهای به مقابله با جنگها، ظلمها و بیعدالتیها میپردازد و راهکارهای عملی برای برونرفت از بحرانهای بشری ارائه میدهد. طبق وعده الهی در سوره حج، یاریبخشی به دین خدا همواره با نصرت الهی همراه است؛ از این رو، استمداد از آموزههای قرآنی و عملیاتی کردن آنها، تنها راهکار حقیقی برای مبارزه با بیعدالتیهای جهانی و استقرار عدل و قسط در جوامع انسانی محسوب میشود.
قرآن کریم؛ منبع بیکران درمان دردهای فردی و اجتماعی بشر
حجتالاسلام صابر پروین، رئیس اداره امور قرآنی تبلیغات اسلامی هرمزگان، در گفتگو با خبرنگار ما در جریان برنامههای فرهنگی اخیر، با تبیین جایگاه والای کلام وحی در زندگی انسان معاصر، قرآن کریم را فراتر از یک متن آیینی، به عنوان «کتاب درمان دردهای بشر» معرفی کرد. وی با استناد به آموزههای بنیادین اسلام و آیات صریح قرآن، به تحلیل ابعاد مختلف شفابخشی این کتاب آسمانی در دو سطح فردی و اجتماعی پرداخت.حجتالاسلام پروین در آغاز سخنان خود با تلاوت بخشی از آیه ۸۲ سوره مبارکه اسراء، بر این نکته تاکید کرد که شفابخشی قرآن، یک وعده الهی و مبتنی بر واقعیت است: «وَنُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْآنِ مَا هُوَ شِفَاءٌ وَرَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنِينَ…»؛ و ایشان خاطرنشان کرد که این شفا تنها به معنای درمانهای جسمانی نیست، بلکه شامل درمانهای عمیق روحی، فکری و معنوی نیز میشود.
وی تصریح کرد: در دنیای امروز که انسانها با بحرانهای هویت، اضطرابهای وجودی و تنهاییهای عمیق روبرو هستند، قرآن کریم با ارائه پاسخهای بنیادین به پرسشهای هستیشناختی، میتواند آرامش و سکون را به قلبهای ملتهب بازگرداند.رئیس اداره امور قرآنی تبلیغات اسلامی هرمزگان با اشاره به دردهای معنوی و روحی انسان، بیان کرد: بسیاری از دردهای امروز بشر، ریشه در گسست از فطرت و دوری از منبع اصلی هدایت دارد. پروین ادامه داد: قرآن با نورانی کردن افکار و تزکیه روح، دردهای ناشی از وسواسهای فکری، ناامیدی، کینه و رنجهای درونی را التیام میبخشد. این کتاب با ایجاد پیوند میان بنده و خالق، خلأهای عاطفی و معنوی را که هیچ داروی مادی قادر به پر کردن آنها نیست، از میان میبرد.وی در ادامه با تغییر زاویه دید از سطح فردی به سطح کلان اجتماعی، بر نقش قرآنی در رفع بحرانهای جهانی تاکید کرد و گفت: اگر دردهای فردی را درمانهای روحی بدانیم، دردهای جوامع بشری بسیار گستردهتر و دردناکتر است. رئیس اداره امور قرآنی تبلیغات اسلامی هرمزگان سپس اضافه کرد: جنگها، ظلمهای سیستماتیک، بیعدالتیهای اقتصادی و ترویج فرهنگ استکبار، زخمهایی هستند که پیکره بشریت را از بین بردهاند.
قرآن کریم تنها یک کتاب برای مناجات در خلوت نیست، بلکه ضابطهای است برای مقابله با ظلم و استقرار عدالت. وی افزود: راهکار قرآن برای رفع جنگ و بیعدالتی، بازگشت به ارزشهای اخلاقی و حقطلبی است که در آیات متعدد بر آن تاکید شده است.حجتالاسلام پروین با اشاره به ضرورت عملیاتی کردن آموزههای قرآنی در جامعه، خاطرنشان کرد: قرآن برای درمان دردهای اجتماعی، نیاز به نصرت دارد. وی با یادآوری این اصل که خداوند به کسانی که دین او را یاری میکنند، یاری میرساند، افزود: ما نباید قرآن را تنها در تلاوتهای صوتی یا زیورآلات مذهبی خلاصه کنیم. درمان واقعی دردهای جامعه زمانی رخ میدهد که آموزههای قرآن در نظامهای اقتصادی، سیاسی و اجتماعی تجلی یابد. اگر بخواهیم با ظلم و بیعدالتی مقابله کنیم، باید به همان معنایی که قرآن از عدل یاد میکند، در میدان عمل حضور یابیم. یاری رساندن به دین خدا، یعنی پایداری بر مسیر حق در برابر جریانهای باطل که ریشه اصلی بسیاری از دردهای بشری هستند.
وی همچنین خاطرنشان کرد که در استان هرمزگان نیز، اداره امور قرآنی تلاشهای گستردهای را برای نزدیک کردن مردم به این منبع درمان آغاز کرده است. وی تصریح کرد: هدف ما تنها آموزش صحیح تلاوت نیست، بلکه هدف اصلی، ترویج فرهنگ قرآنمحوری است؛ به گونهای که قرآن در تصمیمگیریهای روزمره، در برخورد اخلاقی با همسایه، در تجارت و در مدیریت جامعه، به عنوان معیار و درمان مورد استفاده قرار گیرد.حجتالاسلام پروین در پایان سخنان خود، با تأکید بر اینکه قرآن کریم همواره جوانی و پویایی خود را حفظ کرده است، یادآور شد: هر زمان که بشر در چاه تاریک بحرانها و دردهای ناشی از خودخواهی و استکبار گرفتار شد، تنها راه خروج و رسیدن به آرامش واقعی، بازگشت به منبع اصیل هدایت یعنی قرآن کریم خواهد بود.
وی همچنین از تمامی نهادهای فرهنگی و آموزشی خواست تا با نگاهی جامع به ابعاد شفابخشی قرآن، برنامههای خود را به سمت تبیین کاربردی این کتاب آسمانی در رفع مشکلات معیشتی، روحی و اجتماعی جامعه سوق دهند.در نهایت میتوان گفت که قرآن کریم، فراتر از یک متن برای تلاوتهای آیینی، به عنوان یک راهبرد عملی برای نجات بشریت در برابر بحرانهای مختلف شناخته میشود. اگرچه انسان معاصر با پیشرفتهای تکنولوژیک و علمی، گمان میبرد که میتواند تمامی نیازهای خود را تنها از طریق ابزارهای مادی برطرف کند، اما واقعیت تلخ رنجهای روانی، اضطرابهای وجودی و شکافهای عمیق اجتماعی نشان میدهد که درمانهای مادی تنها پوششی گذرا بر زخمهای بنیادین هستند.
قرآن با هدف قرار دادن ریشههای این دردها، از طریق بازگرداندن انسان به فطرت و پیوند دادن او با خالق، شفایی بیهمتا برای دردهای معنوی و فکری فراهم میآورد که پایدار و اثربخش است.در سطح کلان، برخورد با دردهای ساختاری جوامع نظیر جنگ، استثمار و بیعدالتی، مستلزم فراتر رفتن از نگاه فردی و ورود به عرصه عمل است.قرآن کریم با ارائه الگوی عدالتمحور و نهادینه کردن ارزشهای حقطلبی، راهکار خروج از آشفتگیهای اجتماعی را ترسیم میکند. اما این درمان تنها زمانی محقق میشود که انسانها از حالت انفعال خارج شده و با یاری رساندن به ارزشهای الهی، در مسیر استقرار عدالت گام بردارند؛ چرا که وعده یاری خداوند نیز مشروط به نصرت و پایداری بر مسیر حق است.بنابراین، ضرورت اصلی در این نیست که صرفاً با قرآن آشنا باشیم، بلکه در این است که با قرآن «زیست کنیم».
اگر امروز جهان در میان تلاطم بحرانها گرفتار است، این نشانه ناتوانی راهکارهای مادی و گواهی بر نیاز مبرم بشریت به بازگشت به موازین الهی است. قرآن کریم نه یک کتاب تاریخنگار، بلکه یک کتاب «واقعهنگار» است که هر زمان دردهای بشری تکرار شوند، راهکارهای آن نیز برای هر عصر تجدید و تازه میگردد. راهکار نهایی عبور از این بحرانها، در «عملگرایی قرآنی» نهفته است. ما نیازمند گذاری از قرائت صِرف به مرحله «عملیاتیسازی مفاهیم» هستیم؛ یعنی تبدیل شدن قرآن به یک مرجع تصمیمساز در تمامی ابعاد زندگی، از خلوت فردی تا مدیریتهای اقتصادی و سیاسی. تنها زمانی میتوانیم ادعا کنیم که از شفای قرآن بهرهمند شدهایم که شاهد کاهش بیعدالتیها در جامعه و ارتقای سلامت روان در میان ملتها باشیم. قرآن کریم، آخرین و تنها پناهگاه امن برای بشریتی است که میان مادیات بیروح و دردهای بیپایان، در جستجوی معنای حقیقی خویش است؛ پناهگاهی که درهای آن با شرط «نصرت و عمل» به روی حقطلبان گشوده خواهد بود.
ثبت دیدگاه