دریانیوز// آیین علم شویی منبرگپ که به ثبت ملی نیز رسیده است، هرساله در روز دوم محرم بهعنوان یکی از آیینها و سنتهای بومی محلی در بندرعباس اجرا میشود. در این روز ۱۲ علم توسط عزاداران حسینی به ساحل برده می شود و در دریا غسل (شست وشو) داده می شود و به اصطلاح آن را طاهر میکنند. امسال نیز در دوم محرم مردم و فعالان مذهبی منبر گپ یا حسینیه ۱۲ امام این علمها را با یک دستگاه وانت نیسان به ساحل خلیجفارس محله خونسرخ بندرعباس حمل نموده و در آنجا غسل دادند، پس از غسل 12 علم را به حسینیه برگرداندند تا بعد از نماز مغرب و عشا با خواندن دعای خاصی با پارچههای نذری مردمی آنها را بپوشانند ؛ از نکات قابل توجه افزایش رونق این مراسم در سال های اخیر و حضور بیشتر مردم در آن است. دعای مخصوص علم که حدود نیم ساعت طول می کشد، توسط یکی از نوههای مرحوم «ملامحمد ژیانفر» که تمامی عمر خود را صرف خدمت در حسینیه منبرگپ کرده، خوانده میشود و ذاکران اهل بیت(ع) وعزاداران حسینی آمین میگویند.
پس از پایان دعا، علم کشان با سلام و صلوات برمحمد و آل محمد(ص) شروع به پوشش علمها با پارچه میکنند و از روز سوم تا نهم محرم نیز منازل محبان اهل بیت(ع) پذیرای این علمها هستند و مرکز ثقل و پایگاه اصلی تمامی این برنامه ها و آیین ها همان منبر گپ است که پس از ۳۰۰سال و اندی همچنان بزرگی خود را حفظ کرده و سال به سال ارج و قرب و منزلتش بیشتر و بیشتر می شود. علم شویی، آیین ماندگار و بهجامانده از اواخر دوران قاجاریه در ایران بوده که گفته میشود در چنین روزهایی این علمها روزگاری از طریق دریای هند وارد خلیجفارس شدهاند. قدیمیها بر این باورند که روزگاری فردی تمامی بزرگان شهر را صدا زده و میگویند ۱۲ چوب از جنس صندل به شکل علم از کرانه دریای هند به سمت ساحل بندرعباس میآید، اهالی این چوبها را ازآبگرفته و خشک میکنند و به نزدیکترین محل یعنی مسجد ۱۲ امام میبرند و مشاهده میکنند که بر روی هرکدام از این چوبها نام مبارک یک امام حکشده است.البته معلوم نیست که این چوبها از کجا آمدهاند و چگونه این اسمای متبرک بر روی آنها نقش بسته است و عزاداران بومی کهنسال به نقل از بزرگترهایشان میگویند این چوبها به اذن خدا برای مردم این شهر فرستاده شده و به همین علت برایشان اهمیت خاصی دارد.
دعوت علمها به خانه سوگواران بندرعباسی
خانوادههایی که به هر نیتی نذر کردهاند و حاجتی دارند، از روز سوم تا نهم محرم علمها را به خانه خود دعوت کرده و در مراسمی با حضور فعالان حسینیه و اقوام و همسایگان به عزاداری و سفره نذری میپردازند. در روز عاشورا هم علم کشان در یک صف و در یک راستا حرکت میکنند و کسانی که حاجتی دارند، برای حاجتروا شدن، شربت و شیرینی پخش میکنند.پس از پایان دهه محرم، پارچههای تزئینی علمها که نماد عزا هستند، بازشده و برای محرم سال آینده در حسینیه میگذارند.
قدمت آیین سنتی علم شویی
مردم و فعالان مذهبی منبر گپ یا حسینیه ۱۲ امام هرساله در ایام محرم، این علمها را که حدود ۳۰۰ سال پیش شانهبهشانه به دستشان رسیده است را با یک دستگاه وانت نیسان به ساحل خلیجفارس محله خونسرخ بندرعباس حمل نموده و در آنجا غسل میدهند که به آن، غسل علم هم گفته میشود. مردم بومی و عزادار بندرعباس علمها را که نمادی از ۱۲ امام میدانند، در ساحل خلیجفارس شستوشو و غسل میدهند که امسال نیز طبق رسم دیرین فعالان حسینیه منبر گپ بندرعباس و جمع بسیاری از عزاداران حسینی این علمها را در ساحل خونسرخ بندرعباس به آب دریا که نماد پاکی و روشنی است، زدند تا تطهیر شده و بار دیگر مهیای عزای سیدالشهدا (ع) شود.
آیین شست و شوی علمها به این صورت است که درواقع علم کِشان منبر گپ هر ۱۲ علم را از اتاقی (حجره داخل منبر) که در خود منبر گپ است و مخصوص وسایل و تجهیزات مراسم محرم است، به صحن منبر آورده و سپس با یک دستگاه خودروی وانت نیسان به ساحل خونسرخ انتقال داده و هر یک از افراد، علمی که از جنس چوب صندل بوده را به دریا میبرد و تطهیر میکند.عَلَم کشان تا سینه به درون آب دریا میروند و با فرستادن صلوات بر محمد و آل محمد(ص) و خواندن دعاهای مخصوص، علمها را غسل میدهند.پس از شستوشو، علمها را با احترام و صلوات به حسینیه منبر گپ برمیگردانند و عزاداران بعد از نماز مغرب و عشا در مراسمی ویژه بانام آمادهسازی علمها آنها را با پارچههای رنگی اهدایی و نذری مردم تزئین کرده و بر روی آنها پنجه (سَرشده) که از قبل با گلاب شستوشو داده شده، می گذارند.
علم شویی سنتی از شیعیان حیدرآباد هندوستان
قدمت آیین سنتی علم شویی در بندرعباس به زمان حضور شیعیان حیدرآبادی هندوستان در این شهر و ساخت منبر گپ باز میگردد و دعاهایی که در این آیین نیز خوانده میشود نیز مربوط به دوران صفویه و سلجوقیان است. منبر گپ (میانشهر) یا منبر ۱۲ امام یکی از قدیمیترین و بنامترین منبرهای شهر بندرعباس بوده که میتوان گفت نخستین منبری است که توسط مؤمنان مهاجر حیدرآباد از کشور هندوستان که درواقع ایرانیالاصل بوده و در محل میدان بلوکی سابق (اطراف ساختمان زیتون) زندگی میکردهاند، ساخته شده است.این «منبر گپ با قدمتی ۴۰۰ ساله یکی از منبرهای بزرگ استان هرمزگان است، که بانیان آن در مناسبتهای مذهبی و بهویژه ایام محرم و عزاداری اباعبدالله حسین(ع) به اجرای تعزیهخوانی، مداحی و سینهزنی میپردازند.
مسئول این منبر پیشازاین مرحوم «ملامحمد ژیانفر» بود و اکنون پس از ایشان فرزندشان عهدهدار این علمگردانی یکی از مراسمهای سنتی و منحصربهفرد هرمزگان است که در گوشه و کنار استان هرمزگان با شور و حال خاصی برگزار میشود؛ این مراسم تاریخی که سابقه چند صدساله دارد با آغاز ماه محرم شروع میشود ازاینرو نام هرکدام از معصومان(ع) روی یک علم میبندند و بعدازآن به همراه دستههای سینهزنی آن را در شهر میگردانند که بهاصطلاح محلی «پرسه» مینامند.آیین علم شویی در سال ۱۳۸۱ به شماره ۶۷۶۸ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.
ثبت دیدگاه