دریانیوز// تناقض تلخ استانی که بنزین کشور را تأمین میکند اما شهروندانش ساعتها برای چند لیتر سوخت انتظار میکشند. این داستان مردمی است که ساعتها برای تهیه بنزین در صف میایستند.
در حالی که استان هرمزگان به عنوان یکی از مهمترین قطبهای تولید و تأمین سوخت کشور شناخته میشود و بخش قابل توجهی از بنزین مصرفی ایران از پالایشگاهها و زیرساختهای انرژی این استان تأمین میشود، شهروندان هرمزگانی این روزها با پدیدهای مواجه هستند که برای بسیاری از آنان غیرقابل درک و حتی دردناک است؛ صفهای طولانی و گاه کیلومتری در مقابل جایگاههای عرضه سوخت.
مشاهدات میدانی از شهر بندرعباس نشان میدهد در بسیاری از ساعات شبانهروز، به ویژه در روزهای پایانی ماه، صف خودروها در برخی جایگاههای سوخت به چند صد متر و حتی در مواردی به بیش از یک کیلومتر میرسد. رانندگانی که برای تأمین سوخت مورد نیاز خود ناچارند ساعتها از وقت روزانهشان را در صف سپری کنند؛ اتفاقی که علاوه بر اتلاف زمان، موجب نارضایتی گسترده شهروندان و بروز مشکلات ترافیکی در محلههای مختلف شهر شده است.هرمزگان به واسطه استقرار پالایشگاهها، صنایع نفتی و زیرساختهای مهم انرژی کشور، سهم قابل توجهی در تولید و انتقال فرآوردههای نفتی دارد. با این حال بسیاری از شهروندان این استان معتقدند سهم آنان از این ظرفیت عظیم، تنها مشاهده تانکرهای حامل سوخت و دودکشهای صنایع انرژی است، در حالی که برای دریافت چند ده لیتر بنزین باید ساعتها در صف بمانند.این تناقض در گفتوگوهای روزمره مردم به وضوح دیده میشود. شهروندان میپرسند چگونه استانی که بخش مهمی از سوخت کشور را تأمین میکند، خود با چالش عرضه و صفهای طولانی مواجه شده است؟
سهمیهای که پاسخگو نیست
یکی از مهمترین ویژگیهای استان هرمزگان شرایط خاص آب و هوایی آن است. در بسیاری از مناطق این استان، گرمای هوا بیش از ده ماه از سال ادامه دارد و در فصل تابستان دمای هوا در برخی ساعات از مرز ۴۵ درجه سانتیگراد نیز عبور میکند.در چنین شرایطی استفاده از کولر خودرو نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت است. رانندگان تاکسی، خودروهای شخصی، وانتبارها و حتی خودروهای خدماتی ناچارند بخش عمده ساعات تردد خود را با کولر روشن سپری کنند. روشن بودن مداوم سیستم سرمایشی خودرو به طور طبیعی مصرف سوخت را افزایش میدهد.بسیاری از رانندگان معتقدند سهمیه فعلی سوخت که بر روی کارتهای شخصی شارژ میشود، متناسب با شرایط اقلیمی هرمزگان تعیین نشده است. آنان میگویند میزان مصرف سوخت یک خودرو در بندرعباس با شهری که تنها چند ماه گرم سال را تجربه میکند، قابل مقایسه نیست.برخی رانندگان در بندرعباس میگویند سهمیه ماهانه آنان پیش از پایان ماه به اتمام میرسد و ناچار میشوند برای تأمین سوخت مورد نیاز خود از کارتهای آزاد جایگاهها استفاده کنند؛ موضوعی که به افزایش فشار بر جایگاههای دارای کارت آزاد و شکلگیری صفهای طولانیتر منجر شده است.
پایان ماه؛ آغاز صفهای چند صد متری
بررسی میدانی جایگاههای عرضه سوخت در بندرعباس نشان میدهد هرچه به روزهای پایانی ماه نزدیکتر میشویم، طول صفها نیز افزایش پیدا میکند. علت اصلی این موضوع به اتمام سهمیه بسیاری از رانندگان و مراجعه آنان به جایگاههایی بازمیگردد که دارای کارت سوخت آزاد هستند. در برخی جایگاهها رانندگان مجبورند زمان قابل توجهی را تنها برای رسیدن به نازل سوخت منتظر بمانند. این وضعیت در ساعات عصر و پس از پایان ساعات کاری ادارات نیز تشدید میشود و گاهی ترافیک ناشی از صف خودروها تا خیابانهای مجاور ادامه پیدا میکند.موضوع صفهای بنزین تنها به معطلی رانندگان محدود نمیشود. ساکنان محلههایی که در مجاورت جایگاههای سوخت قرار دارند نیز از تبعات این وضعیت گلایهمند هستند.پارک شدن خودروها در حاشیه خیابان، مسدود شدن بخشی از مسیرهای تردد، افزایش ترافیک و دشوار شدن ورود و خروج خودروهای محلی از جمله مشکلاتی است که شهروندان به آن اشاره میکنند. در برخی مناطق، صف خودروها به حدی طولانی میشود که تردد عادی در خیابانها را با اختلال مواجه میکند.کسبه نیز معتقدند ازدحام خودروها در اطراف جایگاههای سوخت موجب کاهش دسترسی مشتریان به واحدهای صنفی شده و در مواردی فعالیت اقتصادی آنان را تحت تأثیر قرار داده است.
قاچاق سوخت؛ زخم کهنهای که همچنان باز است
در کنار مسئله سهمیه و محدودیت عرضه، قاچاق سوخت همچنان یکی از مهمترین چالشهای حوزه انرژی در هرمزگان به شمار میرود. اختلاف قیمت بنزین در داخل کشور با کشورهای همسایه و همچنین سود سرشار حاصل از فروش غیرقانونی سوخت، موجب شده این پدیده همچنان جذابیت اقتصادی بالایی داشته باشد.اما آنچه بیش از همه موجب تعجب و انتقاد شهروندان شده، فروش آشکار بنزین در سطح شهر توسط برخی افراد است. در بسیاری از نقاط، افرادی اقدام به عرضه بنزین در گالنهای پلاستیکی میکنند؛ سوختی که منشأ آن برای بسیاری از مردم پرسشبرانگیز است.
یکی از شهروندان بندرعباسی میگوید: اگر واقعاً کمبود سوخت وجود دارد و مردم باید ساعتها در صف بایستند، چگونه افرادی در سطح شهر دهها گالن بنزین برای فروش دارند؟
تجارت پرسود بنزین در گالن
بررسیهای میدانی نشان میدهد فروش بنزین در گالن به یک فعالیت اقتصادی سودآور برای برخی افراد تبدیل شده است. یک گالن ۲۰ لیتری بنزین که در حالت عادی با نرخ بنزین آزاد حدود ۱۰۰ هزار تومان ارزش دارد، در برخی مواقع با قیمتهایی تا یک میلیون و پانصد هزار تومان نیز معامله میشود.این اختلاف قیمت نجومی، انگیزه قابل توجهی برای سوءاستفاده از شبکه توزیع سوخت ایجاد کرده است. بسیاری معتقدند همین سود کلان باعث شده برخی افراد به طور مستمر به جایگاههای سوخت مراجعه کرده، چندین بار در روز سوختگیری کنند و سپس بنزین را در بازار غیررسمی به فروش برسانند.کارشناسان بر این باورند که تا زمانی که چنین حاشیه سودی وجود داشته باشد، بخشی از تقاضای موجود در جایگاهها نه برای مصرف واقعی خودروها بلکه برای تأمین بازار غیررسمی سوخت شکل خواهد گرفت.
محدودیت در مقدار؛ عاملی برای افزایش صفها
از دیگر عواملی که شهروندان به آن اشاره میکنند، محدودیتهای موجود در میزان سوخت تحویلی در هر نوبت سوختگیری است. به گفته رانندگان، مقدار بنزینی که در برخی شرایط در هر بار سوختگیری به خودروها اختصاص مییابد، پاسخگوی نیاز مصرفکنندگان نیست.در نتیجه بسیاری از رانندگان مجبور میشوند در فواصل زمانی کوتاهتری دوباره به جایگاه مراجعه کنند. این چرخه باعث افزایش تعداد مراجعات روزانه به پمپبنزینها شده و به شکل مستقیم بر طول صفها تأثیر میگذارد.به بیان دیگر، محدودیت در عرضه هر نوبت سوختگیری، عملاً تعداد دفعات مراجعه خودروها را افزایش داده و بخشی از ازدحام موجود را تشدید کرده است.
دوربینهای پلاکخوان
در ماههای گذشته بارها موضوع تجهیز جایگاههای سوخت هرمزگان به سامانههای هوشمند و دوربینهای پلاکخوان مطرح شده است. هدف از اجرای این طرح، شناسایی افرادی عنوان شده که در طول شبانهروز چندین مرتبه اقدام به سوختگیری میکنند و احتمال فعالیت آنان در بازار غیررسمی سوخت وجود دارد.کارشناسان معتقدند اجرای کامل این طرح میتواند گام مهمی در کنترل سوءاستفادهها باشد. با ثبت پلاک خودروها و پایش تعداد دفعات مراجعه، امکان شناسایی خودروهای مشکوک و جلوگیری از سوختگیریهای غیرمتعارف فراهم خواهد شد.بسیاری از شهروندان نیز امیدوارند با اجرایی شدن این طرح، بخش قابل توجهی از تقاضای کاذب از جایگاهها حذف شود و صفهای طولانی کاهش یابد.کارشناسان حوزه انرژی معتقدند حل مشکل صفهای سوخت در هرمزگان نیازمند مجموعهای از اقدامات همزمان است.
نخستین گام میتواند بازنگری در سهمیه سوخت استانهای گرمسیری باشد؛ استانهایی که به دلیل شرایط اقلیمی، مصرف سوخت بالاتری نسبت به میانگین کشور دارند.در کنار آن، توسعه سامانههای نظارتی هوشمند، برخورد مؤثر با قاچاق سوخت، کنترل بازار غیررسمی فروش بنزین و افزایش شفافیت در فرآیند توزیع میتواند به کاهش فشار بر جایگاهها کمک کند.همچنین بسیاری از کارشناسان بر این باورند که سیاستهای محدودکننده عرضه باید به گونهای طراحی شوند که موجب افزایش تعداد مراجعات شهروندان به جایگاهها نشوند؛ زیرا در غیر این صورت، ازدحام و صفهای طولانی همچنان ادامه خواهد داشت.امروز صفهای طولانی بنزین در هرمزگان تنها یک مسئله خدماتی نیست؛ بلکه به نمادی از تناقض میان ظرفیت عظیم تولید سوخت و دشواری دسترسی مردم به آن تبدیل شده است. استانی که نقش مهمی در تأمین انرژی کشور دارد، انتظار دارد شهروندانش نیز از شرایطی متناسب با این جایگاه برخوردار باشند.تا زمانی که سهمیههای فعلی پاسخگوی نیاز واقعی مردم نباشد، قاچاق سوخت و بازار غیررسمی بنزین ادامه داشته باشد و سامانههای نظارتی به طور کامل اجرایی نشوند، احتمالاً صفهای طولانی همچنان بخشی از زندگی روزمره شهروندان بندرعباس و دیگر شهرهای هرمزگان خواهد بود؛ صفهایی که در گرمای طاقتفرسای جنوب، بیش از هر چیز، صبر و تحمل مردم را به آزمون گذاشته است.
ثبت دیدگاه