دریانیوز //در پی سالها اجرای سیاستهای چندنرخی ارز و تخصیص یارانه ارزی به صورت غیرمستقیم،شواهد نشان میداد که این نظام نه تنها به کاهش تورم و بهبود معیشت منجر نشده، بلکه با ایجاد شکاف قیمتی گسترده، بستر رانتخواری، فساد و انحراف منابع را فراهم کرده بود. بر اساس آمار رسمی، با وجود تخصیص ارز ترجیحی ۲۸,۵۰۰ تومانی برای کالاهای اساسی، بیشترین تورم در همین بخشها رخ داد و یارانه به دست مصرفکننده واقعی نرسید.
روش جدید: انتقال یارانه از «واردکننده» به «مصرفکننده»
دولت با درک این ناکارآمدی،رویکردی انقلابی در پیش گرفته است: حذف کامل ارز ترجیحی و حرکت به سمت نظام یارانهای مستقیم. بر اساس طرح «تضمین امنیت غذایی و بهبود معیشت»، دیگر یارانه به صورت ارز ارزان به واردکنندگان داده نمیشود. در عوض، کمکمالی مستقیماً به حساب سرپرستان خانوار واریز میگردد (در مرحله نخست چهار میلیون تومان به ازای هر نفر و سپس ماهیانه یک میلیون تومان). این تغییر اساسی، فلسفه توزیع یارانه را از «حمایت از کالا» به «حمایت از مردم» تبدیل میکند.
فواید کلیدی این تحول از نگاه کارشناسان:
۱.قطع دست رانتخواران و شفافسازی: وجود ارزهای چندنرخی همواره امکان سوءاستفاده را فراهم میکرد. با تکنرخی شدن ارز و حذف ارز ترجیحی، «ریشه فساد خشکانده میشود» و انگیزه برای قاچاق و خروج ارزانقیمت کالاهای یارانهای از بین میرود.
۲.تضمین رسیدن یارانه به مردم: در روش قدیم، به دلیل وجود واسطههای متعدد و ضعف نظارت، سود یارانه ارزی عمدتاً به دلالان میرسید. در روش جدید، پول مستقیماً به دست خانوار میرسد و قدرت انتخاب را به مردم بازمیگرداند. هدف «انتقال کامل منافع یارانه به مصرفکننده نهایی» است.
۳.کاهش التهاب بازار و ایجاد ثبات: تکنرخی شدن ارز، نابسامانی و سفتهبازی در بازار ارز را کاهش میدهد. این اقدام را گامی بلند برای «شفافیت و رقابت در بازار» است که ثبات را به همراه خواهد آورد
۴.کمک به تولید و صادرات: با حذف شکاف ارزی، انگیزه برای کماظهاری صادرات و بیشاظهاری واردات (که به خروج ارز منجر میشد) از بین میرود. این موضوع به تدریج باعث تقویت ارزش ریال و افزایش ارزآوری میشود. همچنین، تولیدکننده داخلی اکنون در شرایط رقابتی عادلانهتری قرار میگیرد.
۵.تقویت حکمرانی اقتصادی و اعتماد عمومی: این اصلاحات با همراهی قوه قضائیه و نظارتهای میدانی، نمونهای از «حکمرانی اقتصادی مبتنی بر تعامل» است «امنیت سرمایهگذاری را افزایش و اعتماد فعالان اقتصادی را تقویت میکند».
نتیجهگیری:
حذف ارز ترجیحی و جایگزینی آن با یارانه نقدی مستقیم،اگرچه در کوتاهمدت ممکن است با نوساناتی همراه باشد، اما در میانمدت و بلندمدت، دارویی ضروری برای اقتصاد بیمار ایران محسوب میشود. این اصلاح، مسیر را از اقتصاد رانتی به سمت اقتصاد شفاف و رقابتی تغییر میدهد، یارانه را به خانههای مردم بازمیگرداند و با خشکاندن باتلاق فساد، گامی بلند در جهت عدالت اقتصادی و بهبود واقعی معیشت مردم برمیدارد. همانطور که آمار رکوردشکنی واردات کالاهای اساسی نشان میدهد، این سیاست میتواند با تأمین عرضه، به ثبات و آرامش بازار بینجامد.