دریانیوز// بیمار نسخه در دست، از یک داروخانه به داروخانه دیگر میرود؛ گاهی از این سوی شهر به آن سوی شهر و گاهی حتی از بندرعباس تا شیراز، یزد یا کرمان. دارو شاید در کشور وجود داشته باشد، اما الزاماً در داروخانهای که بیمار مقابل آن ایستاده، پیدا نمیشود. پشت این سرگردانی، فقط کمبود دارو نیست؛ زنجیرهای از سهمیهبندی، توزیع، نقدینگی داروخانهها، فاصله جغرافیایی، تأخیر شرکتهای پخش و گاهی اصرار بر یک برند خاص قرار دارد.علی حیرانی، معاون غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، در جمع خبرنگاران با تشریح وضعیت تأمین و توزیع دارو در استان، بخشی از واقعیتهای کمتر دیدهشده بازار دارویی هرمزگان را روایت کرد؛ از داروهای نایاب و کمیاب تا بیمارانی که برای پیدا کردن یک قلم دارو ناچارند مسیرهای طولانی را طی کنند و از مطالبات سنگین داروخانهها از بیمهها تا تلاش برای راهاندازی سازوکاری با عنوان «داروخانه خانواده» که میتواند بخشی از سرگردانی بیماران را کاهش دهد.
کمبود مطلق دارو در کشور محدود است
حیرانی در پاسخ به پرسشی درباره مهمترین داروهای دچار کمبود در هرمزگان گفت: هرمزگان در زمینه کمبود دارو تابع شرایط کلی کشور است و نمیتوان گفت دارویی در سراسر کشور به وفور وجود دارد، اما فقط هرمزگان با کمبود آن مواجه است.به گفته وی، در برخی موارد نیز مردم اعلام میکنند که دارویی را در هرمزگان پیدا نکردهاند ،اما همان دارو در شهرهایی مانند شیراز، یزد یا کرمان در دسترس بوده و خانواده یا آشنایان آنها توانستهاند دارو را از آن شهر تهیه کنند.معاون غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان تأکید کرد: کمبود مطلق، یعنی دارویی که اساساً در کشور وجود نداشته باشد، موارد محدودی دارد.وی توضیح داد: برخی داروها ممکن است مدتها توسط پزشکان تجویز نشده باشند و ناگهان پزشکی برای بیماری آن را تجویز کند. برخی داروها نیز تکنسخهای هستند و جزو داروهایی نیستند که به شکل معمول در فارماکوپه کشور تأمین شوند. همچنین ممکن است دارویی در کشورهای دیگر رایج شده باشد و یک پزشک آن را برای بیمار تجویز کند، در حالی که تأمین آن هنوز در شبکه معمول دارویی کشور انجام نمیشود.با این حال، آنچه بیشتر بیماران با آن مواجه میشوند، به گفته حیرانی، «محدودیت یا کمبود مقطعی» است.
۸۰ تا ۱۲۰ قلم دارو در مقاطع مختلف با محدودیت مواجهاند
حیرانی گفت: به طور میانگین، در ماهها و روزهای مختلف، حدود ۸۰ تا ۱۲۰ قلم دارو ممکن است با محدودیت مواجه باشد.
اما منظور از محدودیت چیست؟ وی توضیح داد: در این وضعیت دارو لزوماً در کشور نایاب نیست، بلکه ممکن است سهمیه استان باید از سازمان غذا و دارو برسد، دارو در شبکه توزیع جستوجو شود یا موجودی آن میان داروخانهها به شکل مناسبی توزیع نشده باشد.به گفته حیرانی، در چنین شرایطی معاونت غذا و دارو تلاش میکند بیمار را برای پیدا کردن دارو راهنمایی کند و اگر دارو در یک شهرستان موجود باشد، اما در شهرستان دیگری کمبود وجود داشته باشد، برای انتقال و تأمین آن پیگیری انجام شود.وی تأکید کرد: این نوع کمبود اگرچه «کمبود مطلق» نیست، اما برای بیمار تفاوت چندانی ندارد؛ زیرا بیمار نسخه در دست دارد و دارو را برای درمان نیاز دارد و مجبور میشود برای پیدا کردن آن پیگیری بیشتری انجام دهد.
داروی بیماران صعبالعلاج هست؛ پولش نیست
یکی از نکات مهم سخنان معاون غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان به داروهای بیماران خاص، صعبالعلاج و سرطانی مربوط بود.حیرانی با تأکید بر اینکه در این حوزه مشکل اصلی الزاماً نبود دارو نیست، گفت: داروهای بیماران خاص و صعبالعلاج به شدت گران شدهاند و افزایش پوشش بیمهای باعث شده سهم پرداختی بیمه در بسیاری از این داروها بسیار بالا باشد.اما همین مسئله، فشار سنگینی بر نقدینگی داروخانهها ایجاد کرده است.وی توضیح داد: ممکن است یک آمپول حدود ۳۲ میلیون تومان قیمت داشته باشد و داروخانه مجبور باشد بیش از ۳۰ میلیون تومان آن را از بیمه طلبکار شود. داروخانه باید امروز دارو را نقدی خریداری کند و در اختیار بیمار قرار دهد، اما سهم عمده بیمه ممکن است ماهها بعد پرداخت شود.به گفته حیرانی، همین تأخیر در بازگشت نقدینگی موجب شده داروخانهها برای تأمین برخی داروهای گرانقیمت با دشواری مواجه شوند.وی گفت: همکاران معاونت غذا و دارو روزانه با چند داروخانه تماس میگیرند و از آنها درخواست میکنند داروی بیمار را از شرکت تهیه کرده و در اختیار او قرار دهند.حیرانی افزود: در واقع دارو وجود دارد، اما داروخانه ممکن است نقدینگی لازم برای خرید آن را نداشته باشد و به همین دلیل برای تأمین داروی یک بیمار، معاونت مجبور به پیگیری مستقیم شود.
۱.۸ همت؛ برآورد مطالبات داروخانههای هرمزگان
معاون غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان پیشتر نیز به مطالبات سنگین داروخانهها از بیمهها اشاره کرده بود و در این نشست، ابعاد این مسئله را تشریح کرد.به گفته وی، برآورد مطالبات داروخانههای خصوصی استان از بیمهها حدود یک هزار و ۸۰۰ میلیارد تومان است.این رقم برای شبکهای حدود ۲۵۵ داروخانه، بهویژه داروخانههای تازهتأسیس و کمسرمایه، فشار قابل توجهی ایجاد میکند.حیرانی تأکید کرد: اگر این نقدینگی به موقع به داروخانهها بازنگردد، فشار بر زنجیره تأمین دارو بیشتر خواهد شد.
سهم هرمزگان؛ ۱.۹ درصد
یکی دیگر از پرسشهای مهم خبرنگاران درباره سهم دارویی هرمزگان از کل کشور بود.حیرانی گفت: سهم استان در داروهای دارای برنامه توزیع حدود ۱.۹ درصد است؛ سهمی که از سالهای گذشته و عمدتاً براساس ضرایب جمعیتی تعیین شده است.اما هرمزگان امروز با هرمزگان سالهای گذشته تفاوت دارد.معاون غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان با اشاره به رشد جمعیت استان افزود: نرخ رشد جمعیت هرمزگان در سالهای اخیر نسبت به بسیاری از نقاط کشور بیشتر بوده و به همین دلیل تعادل جمعیتی گذشته تا حدودی تغییر کرده است.وی ادامه داد: هرمزگان یک استان مهاجرپذیر و صنعتی است و بسیاری از افرادی که در صنایع استان کار میکنند، خانوادههایشان در شهرها و استانهای دیگر زندگی میکنند. این افراد نیز ممکن است داروی مورد نیاز خانواده را از هرمزگان تهیه و به محل زندگی خانواده خود ببرند.به گفته حیرانی، بندرعباس نیز به دلیل مهاجرپذیری، شهری چندقومیتی است و جمعیت آن تنها محدود به بومیان استان نیست.
چانهزنی برای افزایش سهم دارویی هرمزگان
حیرانی گفت: بارها مکاتبه کردهایم تا سهم ۱.۹ درصدی هرمزگان افزایش پیدا کند، اما هنوز موفق نشدهایم این ضریب را تغییر دهیم.وی با اشاره به محدودیتهای موجود در نظام سهمیهبندی گفت: سازمان غذا و دارو نیز استدلال خود را دارد؛ اگر قرار باشد سهم هرمزگان افزایش پیدا کند، باید این افزایش از سهم استان دیگری کم شود و آن استان نیز دلایل و نیازهای خود را مطرح میکند.به گفته وی، به همین دلیل موضوع همچنان در حال پیگیری و مذاکره است.حیرانی افزود: اگر سرشماری رسمی جمعیت کشور انجام شود و جمعیت واقعی استانها مشخص شود، استدلال برای اصلاح ضرایب سهمیه دارویی نیز میتواند دقیقتر شود.
چرا بیمار برای یک دارو باید شهر را بگردد؟
شاید ملموسترین بخش مشکلات دارویی برای مردم، جستوجوی دارو در سطح شهر باشد.بیماری که نسخه در دست دارد، الزاماً نمیداند دارویش در کدام داروخانه موجود است. ممکن است یک داروخانه موجودی نداشته باشد، دیگری موجودی محدودی داشته باشد و داروخانه سوم سفارش داده باشد، اما هنوز محمولهاش نرسیده باشد.
حیرانی در پاسخ به این دغدغه گفت: بخشی از مسئله به اقتصاد داروخانهها برمیگردد.وی توضیح داد: وقتی تعداد داروخانهها افزایش پیدا میکند، دارو میان تعداد بیشتری از واحدها توزیع میشود. سرمایه داروخانه نیز محدود است و ممکن است داروساز نتواند حجم زیادی از همه اقلام را همزمان خریداری کند.در نتیجه، ممکن است دارویی یک روز در داروخانه موجود باشد، اما روز بعد تمام شده باشد و داروخانه برای تأمین مجدد آن سفارش داده باشد.حیرانی گفت: در این شرایط، حق با بیمار است؛ بیمار نسخه دارد و انتظار دارد دارو را همان زمان تهیه کند، اما سازوکار اقتصادی شبکه توزیع باعث میشود گاهی بیمار مجبور شود چند داروخانه را جستوجو کند.
سامانهای برای پایان دادن به سرگردانی بیماران
اما راهحل چیست؟
معاون غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان از سامانه «تیتک» به عنوان یکی از ابزارهای موجود برای دسترسی مردم به اطلاعات دارویی نام برد.وی از رسانهها خواست این سامانه را به مردم معرفی کنند.حیرانی گفت: مردم میتوانند از طریق سامانه تیتک و شماره ۱۹۰، پرسشهای خود را مطرح کنند، شکایت داشته باشند یا درباره تأمین دارو پیگیری کنند.به گفته وی، سامانه تیتک علاوه بر خدمات نظارتی و رهگیری، امکان استعلام اصالت برخی کالاهای سلامتمحور از جمله دارو،
مواد غذایی و فرآوردههای مرتبط را نیز فراهم میکند.وی افزود: اپلیکیشن عمومی تیتک نیز امکان جستوجوی دارو را براساس موقعیت مکانی فراهم کرده و در صورت ثبت موجودی، میتواند داروخانههایی را که داروی مورد نظر را در اختیار دارند به کاربر نشان دهد.حیرانی البته تأکید کرد که این سامانه را نمیتوان راهحلی صددرصدی برای همه بیماران دانست.وی گفت: ممکن است موجودی سامانه مربوط به موجودی قبلی داروخانه باشد یا برخی داروها نیازمند استعلام و بررسیهای بیشتری باشند؛ اما در بسیاری از موارد میتواند کمککننده باشد.
۱۹۰؛ یک شماره برای بیمار سرگردان
معاون غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان گفت: یکی دیگر از مسیرهای کمک به مردم، شماره ۱۹۰ است که در ساعات اداری، کارشناسان معاونت میتوانند از طریق سامانههای موجود، محل دسترسی به دارو را بررسی کنند.وی افزود: حتی برای ساعات غیراداری نیز سازوکاری از طریق پیامرسان «بله» در نظر گرفته شده تا مردم بتوانند تصویر نسخه خود را ارسال کنند و کارشناسان برای پیدا کردن دارو پیگیری کنند.حیرانی گفت: در این موارد، کارشناسان موجودی داروخانهها را بررسی میکنند و در صورت امکان، بیمار را به داروخانهای که دارو در آن موجود است هدایت میکنند.این سازوکار، اگرچه شاید نتواند تمام مشکلات بازار دارویی را حل کند، اما میتواند بخشی از مسیرهای اضافی و سرگردانی بیماران را کاهش دهد.
«داروخانه خانواده»؛ ایدهای برای بیماران مزمن
یکی از ایدههای مطرحشده از سوی معاون غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، ایجاد نوعی «داروخانه خانواده» برای برخی داروهای پرمصرف بیماران مزمن است.حیرانی توضیح داد: همانگونه که موضوع پزشک خانواده و مراقب سلامت خانواده مطرح است، میتوان برای برخی داروهای مشخص که بیماران باید آنها را به صورت مستمر مصرف کنند، داروخانه مشخصی را به عنوان محل تأمین داروی بیمار در نظر گرفت.در این مدل، بیمار میداند داروی خود را از کدام داروخانه تهیه کند و داروخانه نیز میداند چه تعداد بیمار به طور مستمر به آن دارو نیاز دارند.وی گفت: در این صورت داروخانه میتواند براساس نیاز واقعی بیماران خود سفارشگذاری کند؛ نه بیش از نیاز خرید کند که سرمایهاش در قفسه بماند و نه کمتر از نیاز خرید کند که بیمار مراجعه کند و دارو موجود نباشد.به گفته حیرانی، اجرای این ایده برای یکی از داروهایی که تأمین آن با چالش بیشتری همراه است، آغاز شده و هدف این است که در صورت موفقیت، برای داروهای دیگر نیز توسعه پیدا کند.
عطاریها زیر ذرهبین نظارت غیرمستقیم
بخش دیگری از پرسشهای خبرنگاران به فعالیت عطاریها و فروش مکملها در اماکن غیرمجاز اختصاص داشت.حیرانی گفت: همه واحدهای صنفی به طور مستقیم زیر نظر معاونت غذا و دارو نیستند.وی توضیح داد: واحدهایی که پروانه و مجوز خود را از معاونت غذا و دارو دریافت میکنند، مانند کارخانههای مواد غذایی، داروخانهها و برخی مراکز تجهیزات پزشکی، باید امکان بازرسی مستقیم را فراهم کنند.اما عطاریها و برخی واحدهای صنفی دیگر، مجوز خود را از نهادهای دیگری دریافت میکنند و به همین دلیل نظارت مستقیم و مستمر معاونت غذا و دارو بر آنها محدود است.وی افزود: در این موارد، گشتهای مشترک با تعزیرات حکومتی، پلیس، صنعت، معدن و تجارت و سایر دستگاههای مرتبط تشکیل میشود.
مکمل در باشگاه ورزشی؛ دارو در سوپرمارکت؟
حیرانی با تأکید بر نقش مردم در مقابله با عرضه غیرمجاز کالاهای سلامتمحور گفت: مردم باید بدانند دارو را نباید از سوپرمارکت خریداری کنند، شیرخشک نیز نباید از سوپرمارکت خریداری شود و مکملهای غذایی نیز محل عرضه مشخص خود را دارند.وی همچنین گفت: مکملهای غذایی ودارویی نباید در باشگاههای ورزشی به فروش برسند و مردم باید این محصولات را از مراکز مجاز تهیه کنند.معاون غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان درباره عطاریها نیز تصریح کرد: عطاری میتواند در محدوده مجوز خود فرآوردههای گیاهی مجاز را عرضه کند، اما داروی شیمیایی کارخانهای که در بستهبندی رسمی تولید شده است، باید از داروخانه تهیه شود.
۲۶ میلیارد تومان کشفیات سلامتمحور
حیرانی درباره مبارزه با قاچاق نیز گفت: در گشتهای مشترک با تعزیرات حکومتی، پلیس امنیت اقتصادی و صنعت، معدن و تجارت، اقلام مختلف سلامتمحور کشف شده است.به گفته وی، از مجموع کشفیات مورد اشاره، حدود ۲۴ میلیارد تومان مربوط به تجهیزات پزشکی و حدود ۲ میلیارد تومان مربوط به دارو و اقلام مرتبط بوده است.وی افزود: بخشی از داروهای کشفشده شامل داروهای تحت کنترل، داروهای مخدر و داروهای اعصاب بودهاند؛ اقلامی که به دلیل قیمت و ماهیت خاص، ممکن است در بازار غیرمجاز مشتری داشته باشند.
قاچاق معکوس؛ تهدیدی که با رهگیری کنترل میشود
یکی دیگر از موضوعات مطرحشده، احتمال خروج دارو از کشور و قاچاق معکوس بود.حیرانی گفت: در سالهای گذشته، بهویژه در استانهای مرزی، یکی از نگرانیها اختلاف قیمت دارو در داخل و خارج از کشور بود؛ زیرا هرچه اختلاف قیمت بیشتر باشد، انگیزه قاچاق معکوس نیز بیشتر میشود.وی افزود: با افزایش قیمت دارو و تغییر شرایط قیمتگذاری، این جذابیت تا حدی کاهش یافته است، اما نمیتوان احتمال قاچاق معکوس را به صفر رساند.معاون غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان به سامانه رهگیری و ردیابی دارو نیز اشاره کرد و گفت: برخی داروها باید در سامانه تیتک ثبت شوند و مشخص باشد چه دارویی به کدام بیمار و با چه کد ملی فروخته شده است.به گفته وی، این سازوکار احتمال انحراف دارو از شبکه رسمی را کاهش میدهد.
واکسن آنفلوآنزا در راه است
موضوع واکسن آنفلوآنزا نیز از دیگر محورهای این نشست بود.حیرانی گفت: پیگیری تأمین سهمیه واکسن آنفلوآنزا برای هرمزگان از ابتدای شهریور آغاز شده است.وی افزود: در سالهای گذشته واکسنهایی مانند «اینفلووک» و «وکسیگریپ» در بازار ایران وجود داشتند، اما امسال تأمین این واکسنها با چالشهایی از جمله مسائل ارزی، انتقال پول، حملونقل و شرایط بینالمللی مواجه شده است.به گفته حیرانی، در پی این شرایط، تأمین واکسن از برخی کشورهای شرقی نیز در دستور کار قرار گرفته است.وی گفت: براساس اطلاعاتی که تاکنون دریافت شده، قرار است محمولههای اولیه برای گروههای پرخطر در اختیار معاونت بهداشتی قرار گیرد.
اولویت با مادران باردار و گروههای پرخطر
معاون غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان درباره نحوه توزیع واکسن آنفلوآنزا اظهار کرد: در مرحله نخست، اولویت با گروههای پرخطر خواهد بود.وی افزود: مادران باردار در شمار گروههای پرخطر قرار دارند و پس از آن بیماران مزمن و صعبالعلاج شناساییشده در نظام سلامت در اولویت قرار میگیرند و سپس با افزایش موجودی، واکسن در اختیار عموم مردم قرار خواهد گرفت.
شیرخشک؛ مشکل تولید نیست، گاهی مسیر است
در ادامه نشست، درباره تأمین شیرخشک نیز توضیحاتی ارائه شد.به گفته مسئولان معاونت غذا و داروی هرمزگان، دو تولیدکننده اصلی شیرخشک در کشور سهم عمده تولید را بر عهده دارند و توزیع محصولات نیز از طریق شرکتهای پخش انجام میشود.در هرمزگان، بخشی از توزیع از طریق شرکتهایی انجام میشود که در بندرعباس شعبه دارند و بخشی نیز از استانهای همجوار، بهویژه کرمان، تأمین میشود.همین مسئله گاهی باعث میشود سهمیه استان وجود داشته باشد، اما محموله با چند روز تأخیر به بندرعباس برسد.در چنین شرایطی، ممکن است موجودی یک داروخانه موقتاً تمام شود و محموله بعدی روز بعد یا چند روز بعد برسد؛ مسئلهای که برای خانوادهای که همان روز به شیرخشک نیاز دارد، چندان کوچک نیست.
۵۸ داروخانه شبانهروزی در هرمزگان
حیرانی در پاسخ خبرنگار روزنامه دریا به پرسشی درباره تعداد داروخانههای شبانهروزی استان گفت: از مجموع ۲۵۵ داروخانه فعال در هرمزگان، ۵۸ داروخانه شبانهروزی هستند.از این تعداد، ۲۶ داروخانه شبانهروزی در بندرعباس فعالیت دارند.وی همچنین گفت: در مجموع ۱۲۴ داروخانه استان در بندرعباس مستقر هستند و بنابراین حدود نیمی از داروخانههای استان در مرکز استان قرار دارند.به گفته حیرانی، ۵۲ داروخانه منتخب نیز در استان فعالیت دارند که ۲۷ مورد آنها در بندرعباس هستند.داروخانههای منتخب وظیفه تأمین برخی داروهای خاص، صعبالعلاج، پیوندی و داروهای دارای برنامه توزیع را بر عهده دارند.وی افزود: برخی داروهای تحت کنترل نیز تنها از طریق داروخانههایی که مجوز لازم را دارند توزیع میشوند.
چرا همه داروخانهها شبانهروزی نمیشوند؟
حیرانی در پاسخ به مطالبه مردم برای افزایش داروخانههای شبانهروزی، موضوع را بیش از هر چیز اقتصادی دانست.
وی گفت: داروخانهای که بخواهد شبانهروزی فعالیت کند، باید برای همه شیفتها مسئول فنی داشته باشد، نیروی انسانی بیشتری به کار گیرد، تجهیزات و دوربینهای نظارتی داشته باشد و هزینههای بیشتری پرداخت کند.وی افزود: داروساز نیز محاسبه میکند که آیا فعالیت شبانهروزی از نظر اقتصادی برای او صرفه دارد یا خیر.حیرانی گفت: از نظر ضوابط، داروخانهای که یک سال از تأسیس آن گذشته باشد، میتواند برای شبانهروزی شدن درخواست دهد و اگر سابقه مناسبی داشته باشد و در ارزیابیها امتیاز لازم را کسب کند، کمیسیون قانونی میتواند با آن موافقت کند. ما از شبانه روزی شدن داروخانه ها استقبال می کنیم و ممنوعیتی نداریم.وی با اشاره به تجربه گذشته خود در قشم گفت: در دورهای که مدیر شبکه بهداشت قشم بوده، تنها سه داروخانه در کل جزیره وجود داشته و هیچکدام شبانهروزی نبودهاند؛ به همین دلیل برای حفظ دسترسی مردم، برای داروخانهها کشیک تعیین شد تا در نهایت یکی از آنها شبانهروزی شود.
چرا شرکتهای پخش دارو به هرمزگان نمیآیند؟
یکی از مطالبات قدیمی حوزه دارو در هرمزگان، استقرار شرکتهای بزرگ پخش در استان است.حیرانی در پاسخ به این مطالبه گفت: ایجاد یک شعبه جدید برای شرکت پخش، صرفاً به معنای اجاره یک دفتر نیست؛ شرکت باید انبار، سوله، نیروی انسانی، مدیر شعبه، تجهیزات، هزینههای آب و برق و بیمه و سرمایه در گردش داشته باشد.به گفته وی، شرکتها نیز پیش از سرمایهگذاری، محاسبات اقتصادی خود را انجام میدهند.معاون غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان گفت: با وجود این، فشار و پیگیری زیادی برای استقرار شرکتهای بزرگ پخش در هرمزگان انجام شده و برخی شرکتها برای حضور در استان تا سال آینده قولهایی دادهاند.وی افزود: نخستین شرکت نیز نماینده خود را معرفی کرده و برای فراهم شدن شرایط استقرار آن، حمایتهایی از سوی دانشگاه در حال انجام است.حیرانی تأکید کرد: موضوع صرفاً اداری نیست و ماهیت اقتصادی دارد؛ اما با توجه به اهمیت هرمزگان در نظام تأمین دارو، تلاش میشود شرکتهای بیشتری در استان مستقر شوند.
دارو؛ زنجیرهای که یک حلقه آن میتواند بیمار را سرگردان کند
آنچه از سخنان معاون غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان میتوان دریافت، این است که مسئله دارو فقط به «وجود یا نبود دارو» خلاصه نمیشود.گاهی دارو در کشور وجود دارد، اما سهمیه استان باید برسد.گاهی سهمیه استان رسیده، اما دارو در داروخانهای دورتر قرار دارد.گاهی دارو در انبار شرکت پخش وجود دارد، اما شرکت در هرمزگان شعبه ندارد.گاهی دارو در داروخانه هست، اما بیمار از آن خبر ندارد.گاهی داروخانه توان خرید داروی گرانقیمت را ندارد و منتظر پرداخت مطالبات بیمهای است.گاهی نیز بیمار بر یک برند خاص اصرار دارد، در حالی که ماده مؤثره مورد نیاز او با برند دیگری در دسترس است.در همه این حالتها، اما یک نفر در پایان زنجیره ایستاده است: بیمار.
بیماری که نسخه در دست دارد، برایش تفاوتی ندارد مشکل از سهمیهبندی است یا شرکت پخش، از نقدینگی داروخانه است یا تأخیر بیمه، از حملونقل است یا موجودی سامانه.او فقط میخواهد دارویی را که پزشک برایش نوشته، به موقع پیدا کند.از همین منظر، توسعه داروخانههای مناطق کمبرخوردار، افزایش شعب شرکتهای پخش در استان، پرداخت بهموقع مطالبات بیمهای، تقویت ذخایر راهبردی، استفاده گستردهتر از سامانههای رهگیری و اطلاعرسانی به مردم و اجرای طرحهایی مانند «داروخانه خانواده» میتواند به جای آنکه بیمار را در خیابانها و داروخانههای متعدد سرگردان کند، مسیر دسترسی او به دارو را کوتاهتر و مطمئنتر کند.در نهایت، موفقیت نظام تأمین دارو را شاید نتوان فقط با تعداد داروخانهها، میزان سهمیه یا حجم واردات سنجید؛ معیار واقعی، همان لحظهای است که یک بیمار نسخه در دست، بدون اضطراب و بدون طی کردن مسیرهای طولانی، داروی مورد نیازش را پیدا میکند.