دریانیوز// گاهی برای حل یک مشکل شهری، نه اعتبار کلانی لازم است، نه طرحی پیچیده و نه برگزاری جلسات متعدد. کافی است مسئولی هشدارها را جدی بگیرد خطر را ببیند و پیش از آنکه دیر شده دست به کار شود. اما ظاهراً در بیست‌متری شاه‌حسینی بندرعباس، کوچه حدیث ۳۳ ماجرا مسیر دیگری را طی می‌کند یک تابلو برق خطرناک و تیر برقی که بنا بر گزارش‌های مردمی در وضعیت نگران‌کننده‌ای قرار دارد همچنان به قوت خود باقی است و اهالی باید هر روز با نگرانی از کنار آن عبور کنند. این در حالی است که موضوع بارها از طریق گزارش‌ها و یادداشت‌های روزنامه دریا مطرح شده و حتی پیگیری‌های حضوری نیز برای جلب توجه مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق هرمزگان و رئیس اداره برق ناحیه یک بندرعباس صورت گرفته است. با وجود این پیگیری‌ها به گفته اهالی و بر اساس اطلاعات ارائه‌شده درباره این پرونده هنوز اقدام مؤثری برای تعویض تیر برق و ایمن‌سازی یا جایگزینی تابلو مورد اشاره انجام نشده است. پرسش روشن است: مسئولان منتظر چه اتفاقی هستند؟ آیا باید تیر برق بر سر یک عابر پیاده یا خودروی عبوری سقوط کند؟ آیا باید کسی در مجاورت تابلو برق دچار برق‌گرفتگی شود تا اهمیت این هشدارها برای متولیان امر روشن شود؟ آیا حتماً باید حادثه‌ای تلخ رخ دهد و خانواده‌ای داغدار شود تا دستگاه مسئول به این نتیجه برسد که خطر را باید پیش از وقوع حادثه برطرف کرد؟ اگر پاسخ این پرسش‌ها منفی است پس چرا با وجود تکرار هشدارها هنوز نتیجه‌ای که خیال اهالی را آسوده کند، حاصل نشده است؟
وقتی هشدارها به دیوار بی‌توجهی می‌خورند
یکی از وظایف اصلی دستگاه‌های خدمات‌رسان، شناسایی خطرهای موجود در تأسیسات شهری و رفع آن‌ها پیش از بروز حادثه است. شبکه برق، تیرهای انتقال و توزیع برق و تابلوهای مرتبط با آن از جمله تأسیساتی هستند که هرگونه نقص، فرسودگی یا وضعیت ناایمن آن‌ها می‌تواند سلامت شهروندان را تهدید کند. بنابراین وقتی شهروندان از وضعیت خطرناک یک تیر برق و تابلو مرتبط با آن خبر می‌دهند انتظار می‌رود موضوع در سریع‌ترین زمان ممکن بررسی شود. اگر خطر تأیید شد باید اقدامات لازم برای ایمن‌سازی و رفع آن در دستور کار قرار گیرد و اگر انجام عملیات اساسی به زمان بیشتری نیاز دارد دست‌کم باید تا زمان تعویض تجهیزات تدابیر مؤثر و مطمئنی برای حفاظت از مردم اتخاذ شود. اما در ماجرای کوچه حدیث ۳۳، مسئله نگران‌کننده فقط وضعیت یک تیر برق نیست مسئله این است که چرا پیگیری‌های رسانه‌ای و حضوری آن‌گونه که انتظار می‌رود به نتیجه ملموس نرسیده است؟ رسانه وقتی درباره خطری هشدار می‌دهد قرار نیست صرفاً خبر را منتشر کند و منتظر بماند تا روزی همان خطر به حادثه تبدیل شود. فلسفه چنین گزارش‌هایی پیشگیری از اتفاقاتی است که ممکن است با یک اقدام به‌موقع هرگز رخ ندهند. اگر قرار باشد هشدارها بارها منتشر شوند، موضوع به مسئولان منتقل شود و شهروندان همچنان با همان وضعیت قبلی مواجه باشند این پرسش جدی مطرح می‌شود که سازوکار پاسخ‌گویی به مطالبات مردم دقیقاً چگونه عمل می‌کند؟ مردم برای شنیدن وعده‌های تکراری به رسانه مراجعه نمی‌کنند آن‌ها به دنبال رفع خطر هستند.
آقایان مسئول! اگر این تیر برق کنار خانه شما بود چه می‌کردید؟ این پرسش شاید ساده به نظر برسد اما پاسخ آن می‌تواند معیار خوبی برای سنجش میزان توجه به دغدغه‌های شهروندان باشد. تصور کنید تیر برقی در مجاورت خانه خودتان قرار دارد که وضعیت آن نگران‌کننده است. هر روز از خانه خارج می‌شوید و با دیدن آن احتمال سقوطش ذهنتان را مشغول می‌کند. اعضای خانواده، کودکان، سالمندان و همسایه‌ها نیز ناچارند از همان محدوده عبور کنند. در چنین شرایطی آیا به وعده‌ای مبنی بر خریداری تجهیزات و انتخاب پیمانکار بسنده می‌کنید یا خواهان تعیین زمان مشخص برای رفع خطر می‌شوید؟ طبیعی است که هیچ شهروندی نمی‌خواهد ایمنی خانواده‌اش به وعده‌های نامشخص گره بخورد. پس چرا باید از اهالی کوچه حدیث ۳۳ انتظار داشت با چنین وضعیتی کنار بیایند؟ مگر امنیت شهروندان در محله‌های مختلف بندرعباس تفاوتی دارد؟ مگر ساکنان این کوچه برای برخورداری از خدمات ایمن شهری مطالبه‌ای فراتر از حقوق عادی خود مطرح کرده‌اند؟ اهالی نه خواهان امتیازی ویژه هستند و نه انتظار دارند کاری خارج از وظایف دستگاه مسئول انجام شود. درخواست آن‌ها روشن است: تأسیسات خطرناک بررسی و در صورت تأیید خطر پیش از آنکه حادثه‌ای رخ دهد اصلاح یا تعویض شود. این خواسته نه زیاده‌خواهی است و نه مطالبه‌ای غیرمنطقی بلکه بخشی از ابتدایی‌ترین انتظارات مردم از دستگاهی است که مسئولیت نگهداری و ایمنی شبکه توزیع برق را بر عهده دارد.
وعده خرید تجهیزات؛ پس نتیجه کجاست؟
بر اساس اطلاعاتی که درباره پیگیری‌های انجام‌شده در این محله مطرح شده مسئولان اداره برق در پاسخ به اعتراض‌ها از خریداری تجهیزات و انتخاب پیمانکار سخن گفته‌اند. اگر این اقدامات واقعاً انجام شده است پرسش بعدی کاملاً طبیعی است پس چرا مشکل همچنان پابرجاست؟ خرید تجهیزات، انتخاب پیمانکار و انجام مقدمات اداری هرچند ممکن است بخش‌هایی از فرایند اجرای کار باشند، به‌خودی‌خود خطر موجود در کوچه را برطرف نمی‌کنند. آنچه برای مردم اهمیت دارد نتیجه نهایی است یعنی ایمن‌شدن محل و رفع نگرانی از وضعیت تیر برق و تابلو مورد اشاره. مردم نمی‌توانند با فهرست تجهیزات خریداری‌شده یا نام پیمانکار انتخاب‌شده از کنار یک خطر احتمالی عبور کنند. آن‌ها نتیجه را در میدان عمل می‌بینند نه در مکاتبات اداری. اگر تجهیزات فراهم شده پس زمان اجرای عملیات چه موقع است؟ اگر پیمانکار انتخاب شده چرا کار به سرانجام نرسیده است؟ اگر مانع فنی یا اجرایی وجود دارد چرا جزئیات آن به‌روشنی اعلام نمی‌شود تا شهروندان بدانند مشکل در کدام مرحله قرار دارد؟ این‌ها پرسش‌هایی است که پاسخ شفاف به آن‌ها می‌تواند بخشی از نگرانی مردم را کاهش دهد. در مقابل تکرار وعده‌های بدون زمان‌بندی مشخص نه‌تنها اعتماد عمومی را تقویت نمی‌کند بلکه این تصور را به وجود می‌آورد که مطالبه شهروندان در میان مراحل اداری و وعده‌های مختلف به فراموشی سپرده شده است.
موضوع زمانی حساس‌تر می‌شود که بحث آمادگی دستگاه‌های اجرایی برای شرایط جوی نامساعد نیز به میان می‌آید. هشدارهای هواشناسی درباره شرایط احتمالی ال‌نینو و ضرورت آمادگی دستگاه‌ها مدت‌هاست که به همه دستگاه‌های اجرایی ابلاغ شده‌است. همچنین شرکت توزیع نیروی برق هرمزگان نیز در برنامه‌های آمادگی برای شرایط نامساعد جوی مشارکت داشته است. اصل آمادگی برای بارندگی باد شدید و حوادث احتمالی شبکه برق اقدامی ضروری است اما پرسش اینجاست که آمادگی واقعی چگونه باید سنجیده شود؟ آیا صرف برگزاری مانور و اعلام آمادگی در نشست‌ها و گزارش‌های رسمی کافی است؟ یا آمادگی زمانی معنا پیدا می‌کند که خطرهای شناخته‌شده در سطح شهر نیز شناسایی و برطرف شده باشند؟ وقتی شهروندان از وجود تیری خبر می‌دهند که به گفته آن‌ها در آستانه سقوط قرار دارد رسیدگی به چنین موردی باید بخشی از برنامه پیشگیرانه دستگاه مسئول باشد. اگر احتمال وقوع بارندگی شدید مطرح است ضرورت بررسی وضعیت تجهیزات آسیب‌دیده یا مشکوک به ناایمنی بیشتر هم می‌شود. بارندگی می‌تواند شرایط محیطی را تغییر دهد و در صورت وجود نقص فنی یا ناپایداری سازه خطر را افزایش دهد. مانور واقعی، پیشگیری از حادثه در میدان عمل است نه صرفاً اعلام آمادگی برای روز حادثه.
آیا باید منتظر نخستین باران ماند؟
نگرانی اهالی درباره تأثیر بارندگی بر وضعیت تیر برق موضوعی نیست که بتوان با بی‌اعتنایی از کنار آن گذشت. این تیر برق که دچار خمیدگی، ضعف سازه‌ای و ناپایداری شده است مورد بررسی توسط کارشناسان فنی اداره برق ناحیه یک بندرعباس قرار گرفته‌است. تابلو نیز از نظر ایمنی شرایط مناسبی ندارد و باید خطرهای احتمالی آن برطرف شود. در چنین شرایطی نمی‌توان با اطمینان از کنار خطر عبور کرد و گفت تا زمانی که اتفاقی نیفتاده مشکلی وجود ندارد. منطق پیشگیری دقیقاً برعکس این نگاه است که باید پیش از وقوع حادثه اقدام کرد، نه پس از آن. تصور کنید بارندگی آغاز شده‌است و آب در معبر جاری شود و شرایط محیطی تغییر کند. اگر بررسی کارشناسی نشان دهد تیر برق یا تابلو در معرض خطر جدی قرار دارد تأخیر در رفع نقص چه توجیهی خواهد داشت؟ اگر حادثه‌ای رخ دهد آیا صرف حضور نیروهای امدادی و مسئولان در محل می‌تواند خسارت جانی احتمالی را جبران کند؟ آیا می‌توان به خانواده‌ای که عزیزی را از دست داده است گفت تجهیزات خریداری و پیمانکار هم انتخاب شده بود اما اجرای کار به تأخیر افتاد؟ پاسخ روشن است. هیچ وعده‌ای نمی‌تواند جای جان انسان را بگیرد و هیچ اقدام پس از حادثه‌ای مرگبار نمی‌تواند فقدان یک انسان را جبران کند.
در این میان، نکته دیگری نیز وجود دارد که نباید از آن غافل شد. وقتی یک رسانه درباره مشکلی عمومی گزارش منتشر می‌کند هدف آن باید کمک به حل مسئله باشد. انتشار چندباره یک هشدار به‌خودی‌خود نباید به عاملی برای ایجاد حساسیت منفی نسبت به رسانه تبدیل شود بلکه باید این پرسش را در دستگاه مسئول ایجاد کند که چرا مشکل هنوز برطرف نشده است. اگر رسانه از خطر احتمالی یک تیر برق می‌نویسد موضوع شخصی نیست. بحث بر سر ایمنی شهروندان و مسئولیت دستگاه متولی است. اکنون زمان آن رسیده که شرکت توزیع نیروی برق هرمزگان و اداره برق ناحیه یک بندرعباس وضعیت این پرونده را از مرحله وعده و پیگیری به مرحله اقدام عملی برسانند.
هشدار آخر؛ پیش از حادثه اقدام کنید
پرونده تیر برق و تابلو برق کوچه حدیث ۳۳ نباید به یکی دیگر از نمونه‌های هشدارهای تکرارشده و مشکلات حل‌نشده در شهر تبدیل شود. وقتی یک موضوع بارها مطرح می‌شود و حتی پیگیری حضوری نیز برای آن صورت می‌گیرد طبیعی است که انتظار عمومی برای دریافت پاسخ روشن افزایش یابد. در چنین شرایطی ادامه وضعیت موجود بدون اعلام نتیجه بررسی‌ها پرسش‌های جدی‌تری درباره روند رسیدگی به مطالبات شهروندان ایجاد می‌کند. مدیران شرکت توزیع نیروی برق هرمزگان و مسئولان اداره برق ناحیه یک بندرعباس باید به این پرسش پاسخ دهند که برای رفع نگرانی اهالی این محله دقیقاً چه اقدامی انجام شده و چه زمانی مشکل برطرف خواهد شد. قرار نیست مردم برای اثبات خطر، هزینه یک حادثه را بپردازند. اگر این تیر برق و تابلو واقعاً ناایمن هستند باید پیش از هر حادثه‌ای اصلاح شوند. آنچه پذیرفتنی نیست بلاتکلیفی مردم در برابر خطری است که بارها درباره آن هشدار داده‌اند. مسئولیت دستگاه‌های خدمات‌رسان فقط وصل کردن برق و ارائه خدمات روزمره نیست نگهداری ایمن تأسیسات و پیشگیری از خطرهایی که سلامت شهروندان را تهدید می‌کند نیز بخشی جدایی‌ناپذیر از این مسئولیت است. اهالی محله بیست‌متری شاه‌حسینی کوچه حدیث ۳۳ حق دارند در محله خود احساس امنیت کنند. آن‌ها حق دارند بدانند هشدارهایشان شنیده شده و برای رفع مشکل اقدام خواهد شد. اکنون توپ در زمین شرکت توزیع نیروی برق هرمزگان و اداره برق ناحیه یک بندرعباس است. باید دید این بار به‌جای وعده‌های تازه چه زمانی اقدام عملی انجام خواهد شد. آقایان مسئول! پیش از آنکه دیر شود خطر را برطرف کنید. پیشگیری وظیفه شماست نه امتیازی که مردم باید برای دریافت آن منتظر حادثه بمانند.