دریانیوز// موضوع مدیریت مصرف سوخت بار دیگر به یکی از مهمترین مباحث اقتصادی و اجتماعی کشور تبدیل شده است. اظهارات اخیر سخنگوی دولت درباره کاهش سهمیه دوم بنزین خودروها، نگرانیهای تازهای را در میان شهروندان، بهویژه ساکنان استانهای جنوبی کشور، ایجاد کرده است. بر اساس این اظهارات، سهمیه دوم بنزین که با نرخ هر لیتر سه هزار تومان عرضه میشود، از ۷۰ لیتر به ۵۰ لیتر کاهش خواهد یافت؛ تصمیمی که در صورت اجرا، دومین کاهش سهمیه طی دو سال اخیر محسوب میشود.
این در حالی است که سال گذشته نیز سهمیه دوم خودروها از ۱۰۰ لیتر به ۷۰ لیتر کاهش یافته بود؛ اقدامی که از همان زمان با انتقادهای فراوانی از سوی مردم، کارشناسان و فعالان اجتماعی، بهویژه در استانهای گرمسیری، همراه شد. اکنون کاهش مجدد این سهمیه، نگرانیها درباره آینده سیاستهای سوختی کشور و احتمال تغییرات گستردهتر در نظام سهمیهبندی را افزایش داده است.اگرچه سیاستهای مربوط به بنزین در سطح ملی تدوین و اجرا میشود، اما شرایط زندگی و میزان مصرف سوخت در همه استانهای کشور یکسان نیست. استانهای جنوبی مانند هرمزگان، بوشهر، خوزستان و سیستان و بلوچستان به دلیل گرمای شدید، رطوبت بالا و فاصله زیاد برخی شهرها و روستاها، شرایط متفاوتی نسبت به بسیاری از مناطق کشور دارند.
در هرمزگان، بخش عمده سال با دمای بسیار بالا و رطوبت سنگین سپری میشود. در بسیاری از روزهای سال، استفاده از سیستم سرمایشی خودرو نه یک انتخاب، بلکه ضرورتی برای حفظ سلامت رانندگان و سرنشینان است. کارشناسان حوزه انرژی نیز بارها اعلام کردهاند که روشن بودن کولر خودرو، بهویژه در دماهای بالا، مصرف سوخت را افزایش میدهد؛ موضوعی که باعث میشود شهروندان این مناطق ناگزیر از مصرف بنزین بیشتری نسبت به سایر نقاط کشور باشند.از همین رو، بسیاری از شهروندان معتقدند اعمال سیاستی یکسان برای تمام استانها، بدون در نظر گرفتن شرایط اقلیمی و نیازهای واقعی هر منطقه، نمیتواند پاسخگوی عدالت در توزیع یارانه سوخت باشد.
صفهای طولانی بنزین؛ واقعیتی که مردم هر روز تجربه میکنند
یکی از مهمترین گلایههای مردم هرمزگان، کمبود بنزین و شکلگیری صفهای طولانی در جایگاههای عرضه سوخت، بهویژه در شهر بندرعباس، است. شهروندان میگویند در بسیاری از ساعات شبانهروز، بهویژه در ایام پرتردد، برای دریافت بنزین آزاد باید مدت زمان قابل توجهی در صف منتظر بمانند. این موضوع علاوه بر اتلاف وقت، موجب افزایش مصرف سوخت، ایجاد ترافیک در اطراف جایگاهها و نارضایتی عمومی شده است.به اعتقاد بسیاری از ساکنان این استان، کاهش سهمیه بنزین در شرایطی که دسترسی به سوخت نیز با دشواری همراه است، فشار مضاعفی را بر خانوارها وارد خواهد کرد.
مسئولان از نزدیک مشکلات را دیدهاند
در هفتههای گذشته، تعدادی از مسئولان ارشد کشوری در سفرهای خود به استان هرمزگان از برخی جایگاههای عرضه سوخت بازدید کرده و از نزدیک با صفهای طولانی و مشکلات مردم مواجه شدهاند. انتظار افکار عمومی این بود که این بازدیدها به اتخاذ تصمیماتی برای بهبود وضعیت توزیع سوخت، افزایش ظرفیت جایگاهها و رفع کمبودهای موجود منجر شود. با این حال، انتشار خبر کاهش دوباره سهمیه بنزین باعث شده است برخی شهروندان این پرسش را مطرح کنند که چرا باوجود مشاهده مشکلات موجود، تصمیمی اتخاذ شده که از نگاه آنان میتواند فشار بیشتری بر مصرفکنندگان وارد کند.
هرمزگان؛ تولیدکننده بزرگ، مصرفکننده نگران
استان هرمزگان یکی از مهمترین قطبهای انرژی کشور به شمار میرود و نقش مهمی در تولید و انتقال فرآوردههای نفتی دارد. وجود پالایشگاهها، بنادر نفتی و زیرساختهای گسترده انرژی، جایگاه ویژهای به این استان داده است. با این وجود، بسیاری از شهروندان این پرسش را مطرح میکنند که چرا استانی با چنین ظرفیت بزرگی، همچنان با کمبود سوخت و صفهای طولانی در جایگاههای بنزین مواجه است. از نگاه آنان، انتظار میرود مناطقی که سهم مهمی در تولید و تأمین انرژی کشور دارند، دستکم از نظر دسترسی به سوخت با مشکلات کمتری روبهرو باشند.
نگرانی درباره آینده سهمیه دوم
یکی از موضوعاتی که این روزها در فضای عمومی و شبکههای اجتماعی مورد بحث قرار گرفته، احتمال حذف کامل سهمیه دوم بنزین در آینده است. هرچند تاکنون هیچ مقام رسمی از حذف کامل این سهمیه خبر نداده است، اما کاهش تدریجی آن از ۱۵۰ لیتر به ۱۰۰ لیتر و از ۱۰۰ لیتر به ۷۰ لیتر و اکنون به ۵۰ لیتر، باعث شده است برخی تحلیلگران و شهروندان این روند را مقدمهای برای تغییرات بعدی در سیاست قیمتگذاری بنزین تلقی کنند. البته تا این لحظه هیچ تصمیم رسمی درباره حذف سهمیه دوم یا تغییر قیمت آن اعلام نشده و هرگونه گمانهزنی در این خصوص در حد تحلیل و احتمال باقی مانده است.
ناترازی بنزین؛ چالشی که نیازمند راهکارهای متنوع است
کارشناسان حوزه انرژی معتقدند ناترازی میان تولید و مصرف بنزین، یکی از چالشهای مهم کشور است؛ موضوعی که دولتها را ناگزیر به اجرای سیاستهای مختلف برای مدیریت مصرف کرده است. با این حال، بسیاری از متخصصان تأکید دارند که مدیریت مصرف صرفاً از طریق کاهش سهمیه امکانپذیر نیست و باید مجموعهای از اقدامات بهطور همزمان اجرا شود. توسعه ناوگان حملونقل عمومی، نوسازی خودروهای فرسوده، افزایش بهرهوری موتور خودروها، کاهش مصرف سوخت، گسترش استفاده از خودروهای برقی و هیبریدی، بهبود کیفیت حملونقل بینشهری و مدیریت بهتر توزیع سوخت، از جمله راهکارهایی است که میتواند در کاهش مصرف بنزین مؤثر باشد. اگر تنها ابزار مدیریت مصرف، کاهش سهمیه باشد، ممکن است بخش قابل توجهی از فشار ناشی از ناترازی به مصرفکنندگان منتقل شود.
عدالت در سیاستگذاری سوخت
یکی از مهمترین مطالبات مطرحشده از سوی مردم استانهای جنوبی، بازنگری در نحوه تعیین سهمیه سوخت بر اساس شرایط اقلیمی و جغرافیایی است. برخی کارشناسان پیشنهاد میکنند سهمیه بنزین متناسب با شرایط هر استان تعیین شود؛ به گونهای که استانهای گرمسیر، مناطق مرزی، شهرهای دارای فاصله زیاد میان مراکز جمعیتی و مناطقی که ناوگان حملونقل عمومی ضعیفتری دارند، از سهمیه بیشتری برخوردار شوند. چنین رویکردی میتواند به توزیع عادلانهتر یارانه سوخت کمک کرده و بخشی از نارضایتیهای موجود را کاهش دهد.
زندگی در گرمای جنوب، واقعیتی متفاوت
در هرمزگان، بیش از ۹ ماه از سال دمای هوا در بسیاری از ساعات شبانهروز به اندازهای بالاست که تردد بدون استفاده از کولر خودرو دشوار است. رطوبت بالای هوا نیز این شرایط را سختتر میکند. برای بسیاری از خانوادهها، روشن بودن کولر خودرو بخشی از نیاز روزمره زندگی است و نمیتوان آن را با استانهای سردسیر یا معتدل مقایسه کرد. به همین دلیل، شهروندان جنوب کشور معتقدند سیاستهای سوختی باید با در نظر گرفتن این تفاوتهای اقلیمی تدوین شود و نسخهای واحد برای همه استانها پیچیده نشود. در شرایطی که موضوع کاهش سهمیه بنزین بار دیگر در صدر اخبار قرار گرفته، بسیاری از مردم انتظار دارند دولت پیش از اجرای هرگونه تغییر، آثار اقتصادی و اجتماعی آن را در مناطق مختلف کشور بررسی کند. ساکنان هرمزگان معتقدند نخست باید مشکلات موجود در تأمین سوخت، صفهای طولانی جایگاهها و کمبود بنزین برطرف شود و سپس درباره کاهش سهمیه تصمیمگیری صورت گیرد.
از نگاه آنان، استانهای جنوبی که سالها با شرایط سخت آبوهوایی، مصرف بالاتر سوخت و محدودیتهای حملونقل روبهرو بودهاند، نیازمند سیاستهای حمایتی و توجه ویژه هستند، نه محدودیتهای بیشتر.کاهش احتمالی سهمیه دوم بنزین، اگرچه از منظر دولت میتواند بخشی از برنامه مدیریت مصرف سوخت باشد، اما در استانهایی مانند هرمزگان که شرایط اقلیمی و الگوی مصرف با بسیاری از نقاط کشور تفاوت دارد، نگرانیهای قابل توجهی ایجاد کرده است.
صفهای طولانی در جایگاههای سوخت، مصرف بالاتر ناشی از گرمای شدید، وابستگی بیشتر مردم به خودروهای شخصی و نقش راهبردی این استان در صنعت انرژی، همگی عواملی هستند که ضرورت نگاه منطقهای به سیاستهای سوختی را برجسته میکنند. به نظر میرسد موفقیت هرگونه اصلاح در نظام توزیع و سهمیهبندی بنزین، علاوه بر مدیریت مصرف، نیازمند جلب اعتماد عمومی، شفافیت در تصمیمگیری و توجه به تفاوتهای اقلیمی و معیشتی استانهای مختلف کشور است؛ موضوعی که میتواند هم به کاهش نارضایتیهای اجتماعی کمک کند و هم زمینه اجرای مؤثرتر سیاستهای انرژی را فراهم سازد.
هرمزگان زیر فشار کمبود سوخت و تصمیمات سراسری
