دریانیوز// نان، قدیمیترین و اصلیترین غذای سفره ایرانیان است و در میان انواع نانهای سنتی، سنگک جایگاه ویژهای دارد.
این نان به دلیل پخت روی سنگهای داغ، استفاده از آرد باکیفیت، ارزش غذایی مناسب، هضم آسان و ماندگاری بیشتر، همواره یکی از سالمترین و محبوبترین نانهای سنتی کشور به شمار میرود.
بسیاری از متخصصان تغذیه نیز مصرف نان سنگک را نسبت به برخی دیگر از نانهای سنتی توصیه میکنند و همین موضوع باعث شده است که این نان بخش جداییناپذیر سفره بسیاری از خانوادههای ایرانی باشد. اما این روزها در بندرعباس، آنچه بیش از کیفیت نان مورد توجه مردم قرار گرفته، قیمت آن است. نان سنگکی که تا همین چندی پیش با نرخ دولتی در اختیار مردم قرار میگرفت، اکنون در بسیاری از نقاط شهر تنها از طریق نانواییهای آزادپز عرضه میشود و همین تغییر، هزینه خرید این کالای اساسی را به شکل چشمگیری افزایش داده است. بررسیهای میدانی نشان میدهد نانواییهای سنگک دولتی در بندرعباس یکی پس از دیگری فعالیت خود را به عنوان نانوایی یارانهای متوقف کرده و به آزادپز تبدیل شدهاند.
اتفاقی که موجب شده بسیاری از شهروندان برای خرید نان سنگک دیگر گزینهای جز پرداخت قیمت آزاد نداشته باشند. تا پیش از این، قیمت هر قرص نان سنگک دولتی ۶ هزار و ۸۵۰ تومان بود، اما اکنون همان نان در نانواییهای آزادپز با قیمت حدود ۲۹ هزار تومان عرضه میشود؛ افزایشی که نشان میدهد قیمت این نان بیش از چهار برابر شده و رشد آن از مرز ۴۰۰ درصد نیز عبور کرده است. این تغییر تنها یک افزایش قیمت ساده نیست، بلکه به معنای حذف تدریجی نان سنگک یارانهای از دسترس بخش بزرگی از مردم است. بسیاری از خانوادههایی که سالها نان سنگک را به دلیل کیفیت و قیمت مناسب انتخاب میکردند، اکنون یا ناچار به خرید نانهای دیگر شدهاند یا باید هزینهای چند برابر گذشته برای همان محصول پرداخت کنند.
نارضایتی شهروندان از حذف نانواییهای یارانهای
در گفتوگوهای میدانی با شهروندان، بسیاری از آنها از کاهش تعداد نانواییهای سنگک دولتی گلایه دارند. یکی از شهروندان میگوید: قبلاً چند نانوایی دولتی در مسیر خانهمان وجود داشت اما حالا تقریباً همه آزادپز شدهاند. برای یک خانواده پرجمعیت، پرداخت نزدیک به ۳۰ هزار تومان برای یک قرص نان کار سادهای نیست.شهروند دیگری نیز معتقد است افزایش قیمت نان در شرایط فعلی فشار مضاعفی بر خانوارها وارد کرده است. او میگوید: شاید برای برخی این مبلغ زیاد نباشد اما وقتی هزینه نان، برنج، گوشت، اجاره خانه و سایر اقلام کنار هم قرار میگیرد، مشخص میشود که همین افزایشها چه تأثیری بر معیشت مردم دارد.
آنچه بر نگرانیها افزوده، نحوه اطلاعرسانی درباره این تغییرات است. بسیاری از شهروندان معتقدند مسئولان پیش از اجرای چنین تصمیماتی اطلاعرسانی شفاف و دقیقی انجام نمیدهند و مردم زمانی از افزایش قیمتها مطلع میشوند که برای خرید مراجعه میکنند. این موضوع سبب شده احساس بیاطلاعی و سردرگمی در میان مصرفکنندگان افزایش یابد. افزایش قیمت نان نیز تنها به سنگک محدود نشده است.
در ماه گذشته قیمت نان بربری در استان بیش از دو برابر شد و قیمت نان لواش نیز افزایش قابل توجهی را تجربه کرد. مجموعه این تغییرات نشان میدهد هزینه تأمین یکی از اساسیترین اقلام مصرفی خانوارها در مدت کوتاهی رشد قابل ملاحظهای داشته است.در چنین شرایطی، برخی منتقدان سیاستهای اقتصادی دولت معتقدند روند آزادسازی قیمتها و کاهش سهم کالاهای یارانهای، فشار بیشتری بر اقشار متوسط و کمدرآمد وارد میکند.
از نگاه آنان، حذف تدریجی کالاهای یارانهای بدون تقویت درآمد خانوارها، موجب کاهش قدرت خرید مردم خواهد شد. این انتقادها زمانی پررنگتر میشود که برخی کالاها و خدمات با استناد به هزینههای تولید یا قیمتهای جهانی افزایش قیمت پیدا میکنند، اما درآمد خانوارها متناسب با این تغییرات رشد نمیکند. بسیاری از شهروندان این پرسش را مطرح میکنند که اگر قرار است قیمت کالاها براساس نرخ ارز یا قیمتهای جهانی تعیین شود، آیا حقوق، دستمزد، یارانه و حمایتهای معیشتی نیز نباید متناسب با همین شاخصها افزایش یابد؟
کارشناسان اقتصادی بارها تأکید کردهاند که هرگونه اصلاح قیمتها زمانی میتواند آثار منفی کمتری داشته باشد که همزمان سیاستهای جبرانی مؤثر برای حفظ قدرت خرید مردم نیز اجرا شود. در غیر این صورت، فاصله میان درآمد و هزینه خانوارها روزبهروز بیشتر خواهد شد.این روزها شرایط اقتصادی کشور نیز بر حساسیت موضوع افزوده است. افزایش هزینههای زندگی، تورم و کاهش قدرت خرید موجب شده حتی تغییر قیمت کالاهای پایه مانند نان نیز بازتاب گستردهای در میان مردم داشته باشد.
بسیاری از خانوادهها معتقدند در شرایط دشوار اقتصادی، انتظار دارند سیاستهای حمایتی بیشتری اجرا شود تا فشار هزینههای زندگی کاهش یابد.در همین راستا، اعلام کاهش ۲۰ لیتری سهمیه بنزین سه هزار تومانی خودروها از سوی سخنگوی دولت در هفته گذشته نیز واکنشهایی را در میان بخشی از افکار عمومی به همراه داشته و برخی آن را در کنار سایر تصمیمات اقتصادی، عاملی برای افزایش نگرانیهای معیشتی دانستهاند. برخی تحلیلگران هشدار میدهند که اجرای سیاستهای اقتصادی بدون اقناع افکار عمومی، اطلاعرسانی شفاف و در نظر گرفتن آثار اجتماعی آن، میتواند موجب افزایش نارضایتی عمومی شود. از همین رو تأکید میکنند تصمیمات اقتصادی باید همراه با گفتوگو با مردم، ارائه توضیحات روشن و اجرای بستههای حمایتی باشد.
موضوع اصلی اما همچنان حذف نانواییهای سنگک دولتی در بندرعباس است؛ موضوعی که شهروندان آن را به طور مستقیم در زندگی روزمره خود احساس میکنند. زمانی که تعداد نانواییهای یارانهای کاهش پیدا میکند، حق انتخاب مردم نیز کمتر میشود و عملاً بسیاری از خانوادهها ناچارند نان مورد نیاز خود را با قیمت آزاد تهیه کنند. در شرایطی که نان همواره یکی از مهمترین کالاهای سبد مصرفی خانوار بوده است، افزایش چندبرابری قیمت آن میتواند آثار قابل توجهی بر بودجه خانوادهها داشته باشد؛ به ویژه برای کارگران، بازنشستگان، اقشار کمدرآمد و خانوادههای پرجمعیت که بخش مهمی از هزینههای روزانه آنان صرف تأمین مایحتاج اولیه میشود.
بسیاری از شهروندان انتظار دارند مسئولان استانی و کشوری درباره علت کاهش نانواییهای سنگک دولتی و جایگزینی آنها با آزادپزها توضیحات شفافتری ارائه کنند و در صورت امکان، با بازنگری در این روند، زمینه دسترسی مردم به نان یارانهای را دوباره فراهم سازند.افکار عمومی همچنین انتظار دارد سیاستهای تنظیم بازار به گونهای اجرا شود که افزایش هزینههای زندگی به حداقل برسد. مدیریت بهتر قیمتها، تقویت نظارت بر بازار، حمایت از تولیدکنندگان و نانوایان و اجرای سیاستهای جبرانی برای اقشار آسیبپذیر از جمله مطالباتی است که این روزها بیش از گذشته از سوی مردم مطرح میشود.
آنچه امروز در بندرعباس رخ داده، صرفاً تغییر تابلو چند نانوایی نیست؛ بلکه نشانهای از تغییری است که مستقیماً بر سفره مردم اثر میگذارد. حذف تدریجی نانواییهای سنگک دولتی و جایگزینی آنها با آزادپزها، قیمت یکی از اصلیترین اقلام غذایی را به بیش از چهار برابر رسانده و این پرسش را در ذهن بسیاری از شهروندان ایجاد کرده است که آیا در شرایط دشوار اقتصادی، زمان مناسبی برای کاهش دسترسی مردم به نان یارانهای بوده است یا خیر؛ پرسشی که پاسخ شفاف و روشن مسئولان میتواند بخشی از نگرانیهای جامعه را کاهش دهد.