دریانیوز//مهرماه برای بسیاری از خانوادههای هرمزگانی، فقط آغاز یک سال تحصیلی تازه نیست؛ آغاز دوباره مجموعهای از نگرانیهاست؛ نگرانی برای پیدا کردن مدرسهای مناسب، نگرانی از کمبود معلم، کلاس و تجهیزات، نگرانی از مدارس فرسوده و دوشیفته، نگرانی از گرمای طاقتفرسای کلاسهای کمبرخوردار، نگرانی از هزینه های سنگین خرید کیف وکفش و لباس و نوشت افزار و البته نگرانی بزرگتر؛ اینکه فرزندشان با چه کیفیتی قرار است درس بخواند و فردای کنکور، در رقابتی نابرابر با دانشآموزان دیگر استانها، چه سرنوشتی پیدا کند.آموزش، فقط نشستن دانشآموز پشت نیمکت و حضور معلم در کلاس نیست. کیفیت آموزش به مجموعهای از امکانات و شرایط وابسته است؛ از مدرسه استاندارد و کلاس مناسب گرفته تا معلم کافی، آزمایشگاه، تجهیزات آموزشی، وسایل سرمایشی و محیطی که دانشآموز بتواند در آن با آرامش یاد بگیردوقتی یکی از این حلقهها مفقود باشد، طبیعی است که خروجی آموزش نیز تحت تأثیر قرار گیرد.
هرمزگان سالهاست با مشکلات انباشته آموزشی دستوپنجه نرم میکند؛ کمبود مدرسه و کلاس درس، کمبود نیروی انسانی، فرسودگی بخشی از فضاهای آموزشی، کمبود تجهیزات آزمایشگاهی و آموزشی و مشکلات برودتی، در کنار پدیده مدارس دوشیفته، تنها چند نمونه از این مشکلات است. در چنین شرایطی، نمیتوان از همه دانشآموزان انتظار داشت در یک رقابت آموزشی سراسری، از نقطه شروع یکسانی برخوردار باشند.دانشآموزی که در کلاس پرتراکم، در مدرسهای فرسوده، با کمبود تجهیزات آموزشی و آزمایشگاهی و گاه با محدودیت نیروی متخصص درس میخواند، طبیعتاً فرصتهای آموزشی متفاوتی با دانشآموزی دارد که در مدرسهای مجهز، با کلاسهای استاندارد، آزمایشگاه فعال، دبیر کافی و امکانات آموزشی متنوع تحصیل میکند.این تفاوت زمانی بیشتر خود را نشان میدهد که پای کنکور و ورود به دانشگاههای مطرح کشور به میان میآید. در این میدان، تنها استعداد تعیینکننده نیست؛ کیفیت آموزش، دسترسی به منابع آموزشی، مشاوره، آزمونهای آزمایشی، کلاسهای تقویتی و امکان استفاده از آموزشهای تکمیلی نیز نقش مهمی دارد.
در سالهای اخیر، بازار گسترده کلاسهای کنکور، تستزنی، مشاوره و منابع کمکآموزشی نیز عملاً بخشی از این شکاف را پر کرده است؛ اما مسئله اینجاست که همه خانوادهها توان پرداخت هزینههای سنگین این خدمات را ندارند. بنابراین اگر قرار باشد دانشآموزی تنها با تکیه بر توان مالی خانواده بتواند بخشی از ضعفهای آموزش رسمی را جبران کند، عدالت آموزشی به یک شعار تبدیل خواهد شد.البته هستند دانشآموزانی که با وجود همه این محدودیتها، با استعداد، پشتکار و حمایت خانواده و معلمان، از سد مشکلات عبور میکنند و به دانشگاههای خوب کشور راه مییابند؛ اما موفقیت چند دانشآموز نباید مسئولان را از دیدن مسئله بزرگتر بازدارد. پرسش اصلی این است که چرا باید دانشآموز هرمزگانی برای رسیدن به فرصت آموزشی برابر، مسیری دشوارتر از بسیاری از همسالان خود طی کند؟حتی برخی مدارس خاص که انتظار میرود از نظر امکانات، نیروی انسانی و کیفیت آموزشی و مدیریتی در شرایط مطلوبتری قرار داشته باشند، با کمبودهایی مواجهاند؛ از کلاس درس و تجهیزات آموزشی و برودتی گرفته تا کمبود دبیر و سایر امکانات مورد نیاز.در این میان، مسئله دیگری نیز وجود دارد که شاید کمتر درباره آن سخن گفته شده، اما آثار آن میتواند مستقیماً بر کیفیت آموزش اثر بگذارد؛ تغییرات مدیریتی مکرر در برخی مدارس، بهویژه تغییر مدیر در روزهای نزدیک به آغاز سال تحصیلی.
مدرسه برای موفقیت، به برنامهریزی نیاز دارد. مدیر مدرسه باید فرصت داشته باشد وضعیت آموزشی دانشآموزان را بررسی کند، نقاط ضعف و قوت دبیران و کلاسها را بشناسد، برنامه آموزشی سالانه را تدوین کند، برای ارتقای نتایج تحصیلی تصمیم بگیرد و با معلمان و خانوادهها ارتباط مؤثر برقرار کند.چگونه میتوان از مدیری انتظار داشت در چنین شرایطی برنامهای بلندمدت برای مدرسه طراحی و اجرا کند، وقتی احتمال دارد چند روز مانده به بازگشایی مدارس و یا در اوایل مهر، مسئولیتش تغییر کند؟تغییر مدیر مدرسه، صرفاً جابهجایی یک نام در حکم اداری نیست. پشت این حکم، یک مجموعه انسانی قرار دارد؛ دانشآموزانی که به ثبات نیاز دارند، معلمانی که باید بدانند برنامه آموزشی مدرسه چیست، کارکنانی که باید هماهنگ باشند و والدینی که حق دارند بدانند فرزندشان را در چه شرایطی به مدرسه میفرستند.این مسئله درباره مدارس خاص اهمیت بیشتری دارد؛ مدارسی که خانوادهها معمولاً با انتظار و حساسیت بیشتری فرزندانشان را به آنها میسپارند. ایجاد تغییرات مدیریتی متعدد، بهخصوص در آستانه مهر و یا روزهای آغاز سال تحصیلی جدید، میتواند آرامش این مجموعه را برهم بزند و فرصت برنامهریزی را از مدیریت جدید بگیرد.
اگر مدیری توانمند است، حاشیهای ندارد، کارنامه قابل دفاعی دارد و توانایی اداره مدرسه را نشان داده است، چرا باید درست در آستانه سال تحصیلی فرصت برنامهریزی و اجرای برنامه از او گرفته شود؟ و اگر قرار است مدیری تغییر کند، چرا این تغییرات به زمانی موکول نشود که کمترین آسیب را به روند آموزشی وارد کند؟امسال اما شرایط هرمزگان متفاوت است. سایه جنگ و خاطرات تلخ ماهها و روزهای گذشته، نگرانی خانوادهها درباره امنیت و آینده تحصیلی فرزندانشان را بیشتر کرده است. در چنین شرایطی، مدرسه بیش از هر زمان دیگری به آرامش، ثبات، برنامهریزی و مدیریت منسجم نیاز دارد؛ نه تغییرات مدیریتی ناگهانی و ایجاد دغدغههای تازه برای خانوادهها و دانشآموزان.مدیریت آموزش و پرورش باید در تصمیمگیریهای خود، «زمان» را نیز به اندازه «اصل تصمیم» جدی بگیرد. شاید تغییر یک مدیر در یک مقطع اداری، تصمیمی معمولی به نظر برسد، اما تغییر همان مدیر در روزهای آغازین مهر میتواند یک مدرسه را برای هفتهها و حتی ماهها درگیر مسائل مدیریتی کند.
مدارس هرمزگان امروز بیش از هر چیز به ثبات نیاز دارند؛ ثبات در مدیریت، ثبات در نیروی انسانی، تأمین معلم، تکمیل کلاسهای درس، تجهیز آزمایشگاهها، تأمین وسایل سرمایشی و رفع فرسودگی فضاهای آموزشی.عدالت آموزشی از همینجا آغاز میشود؛ از کلاسی که دانشآموز در آن بتواند بدون دغدغه گرما درس بخواند، از مدرسهای که آزمایشگاه و امکانات آموزشی داشته باشد، از معلمی که فرصت کافی برای آموزش داشته باشد و از مدیری که بتواند برنامهای را که برای یک سال تحصیلی طراحی کرده، تا پایان سال اجرا کند.هرمزگان نباید در رقابت علمی کشور، دانشآموزانی داشته باشد که استعدادشان از کمبود امکانات عقب بماند. اگر قرار است دانشآموز هرمزگانی در کنکور و دانشگاه با دانشآموزان سراسر کشور رقابت کند، باید پیش از رسیدن به جلسه کنکور، امکان رقابت عادلانه در کلاس درس را داشته باشد.مهر امسال، شاید بیش از همیشه زمان آن باشد که آموزش و پرورش از تغییرات مدیریتی غیرضروری در مدارس، بهویژه مدارس خاص، در آستانه بازگشایی پرهیز کند و آرامش را به مدرسه برگرداند.دانشآموز باید دغدغه درس داشته باشد، معلم دغدغه آموزش و مدیر دغدغه برنامهریزی؛ نه اینکه در نخستین روزهای سال تحصیلی، همه این گروهها گرفتار نگرانی درباره تغییرات مدیریتی شوند.مدرسه جای آزمون و خطای مدیریتی نیست؛ جای ساختن آینده است.