مسئولیت پذیری مهمترین مولفه فرهنگ شهروندی

دریانیوز// یکی از مهمترین عوامل در جهت تحقق فرهنگ شهروندی، مشارکت اعضای جامعه در اداره امور جامعه است.
برایان ترنر، جامعه‌شناس بریتانیایی شهروندی را مجموعه‌ای از حقوق و تکالیفی تعبیر کرده است که تعیین کننده عضویت اجتماعی، سیاسی و دربردارنده تخصیص منابع جمعی به گروه‌های اجتماعی، خانواده و افراد است.شهروندی و رعایت حقوق و قوانین شهروندی نقش مهمی در ایجاد و رعایت نظم و هماهنگی در جامعه دارد. که از سه عنصر مهم حقوق، وظایف و مشارکت افراد جامعه در تعامل با دولت تشکیل شده است. نظم ورعایت حقوق و قوانین شهروندی را می‌توان یکی از شاخص‌های اساسی پیشرفت و توسعه یافتگی جوامع دانست که در نهایت منجر به توسعه و یکپارچگی جامعه مدنی می‌شود.با ایجاد، گسترش و آموزش فرهنگ شهروندی می‌توان بسیاری از مسائل شهری و اجتماعی که اغلب کشورهای در حال توسعه با آن مواجه هستند را رفع کرد. در بیشتر کشورهای توسعه یافته وظایف و حقوق شهروندی به درستی تبیین شده و شهروندان خود را موظف به رعایت و پیگیری می دانند و براساس آموزش ها کاملا به حقوق و وظایف خودآگاه هستند و در بیشتر موارد به یکپارچگی مدنی ختم می شود. حال این یکپارچگی و هم صدایی مزایا و معایب خود را دارد.
به گفته جامعه شناسان فرهنگ شهروندی شامل قانون مداری و رعایت قوانین، مدیریت بهینه مصرف، قدرت گفت‌وگو و تعامل با دیگران، تعهدات شهروندی، اثر بخشی در جامعه، ابعاد سیاسی شامل مشارکت سیاسی، احساس هویت سیاسی، داشتن ارتباطات سیاسی، برخورداری از حق رأی برای همگان و ابعاد دموکراتیک فرهنگ شهروندی نیز شامل برابری اجتماعی، احساس برابری توزیعی، صلح و عدالت، احترام به آزادی بیان و اندیشه، حق تملک در دارایی‌ها، داشتن حق فعالیت‌های اقتصادی است.
اما متأسفانه در حال حاضر رعایت فرهنگ شهروندی و به تبع آن اخلاق شهروندی در جامعه ما در سطح مطلوبی قرار ندارد که قطعا ریشه آن در عدم آموزش و آگاهی رسانی می باشد که به تبع آن شهروندان از حقوق و مسئولیت‌های شهروندی خویش اطلاع ندارند.آموزش حقوق و فرهنگ شهروندی بنیان اساسی رشد شخصیت و تحکیم هویت نظام ارزشی و انسانی یک جامعه به حساب می‌آید. آموزش فرهنگی به شهروندان می‌تواند در قالب آموزش مهارت‌های زندگی اجتماعی صورت پذیرد. در این رهگذر مؤلفه‌های زیربنایی هر فرهنگ باید در نهادهای آموزشی مانند آموزش و پرورش و آموزش عالی مورد توجه قرار گیرد. همچنین می‌توان عناصر تشکیل دهنده آن را به شهروندان آموزش داد.آگاهی اجتماعی و ارزش‌هایی مانند عدالت، برابری، مسئولیت‌پذیری، وطن دوستی، آزادی آسایش، مالکیت و حقوق اجتماعی از جمله مظاهر فرهنگی در زندگی شهروندان است.در پایان می توان گفت :مهمترین مساله در بحث فرهنگ شهروندی مسئولیت پذیری است که ویژگی یک شهروند فعال و کارکرد فرهنگ شهروندی است و شامل مسئولیت در مقابل مسائل کشور، شهر و محله، خانواده و مسئولیت در مقابل رفتار خویشاوندان و اعضای خانواده است.