دریانیوز//خانواده، نخستین و مهمترین نهاد اجتماعی است که آرامش، امنیت روانی و رشد اخلاقی انسان در بستر آن شکل میگیرد. دوام و استحکام این نهاد ارزشمند، تنها با محبت و علاقه اولیه میان زن و شوهر تضمین نمیشود، بلکه نیازمند رعایت حقوق متقابل، احترام به جایگاه هر یک از اعضای خانواده، گفتوگو، مسئولیتپذیری و همکاری است. هرگاه زن و شوهر وظایف و مسئولیتهای خود را با شناخت و احترام متقابل انجام دهند، فضای خانه به محیطی سرشار از آرامش، اعتماد و محبت تبدیل خواهد شد.در آموزههای اسلامی، خانواده بر پایه مودت و رحمت بنا شده است. قرآن کریم زن و مرد را لباس یکدیگر معرفی میکند؛ یعنی هر یک مایه آرامش، حفظ شخصیت و تکمیلکننده دیگری هستند. در همین چارچوب، برای اداره بهتر خانواده نیز مسئولیتهایی برای هر یک از همسران در نظر گرفته شده است تا از آشفتگی، اختلاف و چندگانگی در تصمیمگیری جلوگیری شود.یکی از این مسئولیتها، مدیریت و سرپرستی مرد در خانواده است. مقصود از مدیریت، سلطهجویی، زورگویی یا نادیده گرفتن شخصیت زن نیست، بلکه مسئولیتی همراه با تدبیر، پاسخگویی، عدالت، دلسوزی و تأمین امنیت روانی و اقتصادی خانواده است. مردی که مدیریت خانواده را بر عهده دارد، باید با اخلاق نیکو، مشورت، انصاف و مهربانی تصمیم بگیرد و از هرگونه رفتار تحقیرآمیز یا استبدادی پرهیز کند.از سوی دیگر، احترام به جایگاه مدیریتی شوهر نیز یکی از عوامل مهم ایجاد انسجام در خانواده است.
اگرچه در بسیاری از خانهها به دلیل حضور بیشتر بانوی خانه، بخش عمده امور روزمره توسط او مدیریت و اجرا میشود، اما این موضوع نباید موجب نادیده گرفتن نقش همسر در تصمیمگیریهای خانوادگی شود. هنگامی که مرد در موضوعی اظهار نظر میکند، شایسته است دیدگاه او با احترام شنیده شود و درباره مسائل خانوادگی گفتوگویی همراه با آرامش و تفاهم شکل گیرد.بیتوجهی به شخصیت و جایگاه همسر، زمینهساز دلخوری، کاهش صمیمیت و فاصله عاطفی خواهد شد. هنگامی که یکی از زوجین احساس کند نظر و شخصیتش نادیده گرفته میشود، انگیزه او برای مشارکت در زندگی مشترک کاهش مییابد و این مسئله میتواند به اختلافهای کوچک و بزرگ منجر شود. احترام متقابل، یکی از مهمترین سرمایههای زندگی مشترک است که باید همواره حفظ شود.در روایات اسلامی نیز نسبت به رفتارهای لجاجتآمیز و نافرمانی که موجب برهم خوردن آرامش خانواده میشود، هشدار داده شده است.
پیامبر اکرم (ص) برخی از بدترین ویژگیها را لجاجت، ناسازگاری و نافرمانی در زندگی مشترک دانستهاند؛ زیرا این صفات، فضای محبت و تفاهم را از بین میبرد و زمینه اختلاف و کدورت را فراهم میکند. البته این توصیهها تنها متوجه زنان نیست، بلکه مردان نیز موظفاند از لجاجت، خودخواهی، تندی و بیاحترامی نسبت به همسر خود پرهیز کنند و با اخلاق نیکو، محبت و گذشت، بنیان خانواده را استوار سازند.امروزه با افزایش فشارهای اقتصادی، دغدغههای شغلی و مشکلات اجتماعی، خانواده بیش از هر زمان دیگری به همدلی و همکاری نیاز دارد. اگر زن و شوهر به جای رقابت برای اثبات برتری، در کنار یکدیگر برای حل مشکلات تلاش کنند، بسیاری از اختلافها پیش از تبدیل شدن به بحران برطرف خواهد شد. مدیریت صحیح خانواده زمانی موفق خواهد بود که با مشورت، احترام، محبت و درک متقابل همراه باشد.در نهایت، استحکام خانواده در گرو رعایت حقوق متقابل، حفظ کرامت انسانی، احترام به مسئولیتهای هر یک از همسران و تقویت فرهنگ گفتوگو است. هرگاه زن و شوهر یکدیگر را یار و همراه بدانند، نه رقیب و طرف مقابل، محبت روزبهروز عمیقتر میشود و فرزندان نیز در محیطی سالم، آرام و سرشار از ارزشهای اخلاقی رشد خواهند کرد. خانوادهای که بر پایه احترام، مسئولیتپذیری و محبت متقابل بنا شود، میتواند در برابر دشواریهای زندگی ایستادگی کرده و به کانونی برای آرامش، پیشرفت و سعادت همه اعضای خود تبدیل شود.