دریا نیوز// عدالت آموزشی از کلاسهای بینور و گرم محلات حاشیهای تا مدارس فراموششده روستاهای هرمزگان فاصله زیادی دارد.مدرسه فقط ساختمانی برای برگزاری کلاس درس نیست؛ جایی است که آینده یک نسل در آن شکل میگیرد. جایی که دانشآموز باید با شوق وارد آن شود، احساس امنیت و آرامش کند، فرصت یادگیری داشته باشد و استعدادهایش را بشناسد. اما وقتی پای برخی مدارس محلات حاشیهای بندرعباس، شهرهای محروم استان و روستاهای هرمزگان به میان میآید، تصویری متفاوت از آنچه باید در یک محیط آموزشی وجود داشته باشد، پیش چشم قرار میگیرد؛ مدارسی که گاهی برای تأمین ابتداییترین امکانات آموزشی نیز با مشکل مواجهاند.
در بعضی کلاسها حتی روشنایی کافی وجود ندارد. یک لامپ کوچک باید روشنایی یک کلاس بزرگ را تأمین کند؛ کلاسهایی که در گرمای طاقتفرسای هرمزگان، گاهی از حداقل امکانات سرمایشی مناسب نیز بیبهرهاند. دانشآموز باید ساعتها در فضایی بنشیند که گرما و تعریق، تمرکز و توان یادگیری او را تحت تأثیر قرار میدهد. در چنین شرایطی چگونه میتوان از کیفیت آموزش، نشاط دانشآموز و رقابت علمی با دیگر مناطق کشور سخن گفت؟
مشکل فقط به روشنایی و سرمایش کلاسها محدود نمیشود. برخی مدارس از تجهیزات رایانهای، امکانات آزمایشگاهی و ابزارهای کمکآموزشی کافی برخوردار نیستند. حیاط مدرسه نیازمند بهسازی است، دیوارها رنگ و روی مناسبی ندارند، فضای سبز و زمین ورزشی مطلوبی دیده نمیشود و امکانات ورزشی متناسب با نیاز دانشآموزان نیز فراهم نیست. حتی بخشهایی مانند انباری مدارس که باید محل نگهداری وسایل باشند، گاهی به دلیل بیتوجهی و نظافت نامناسب به محیطی مستعد تجمع حیوانات موذی و ایجاد آلودگی تبدیل میشوند.
نمازخانه مدرسه نیز نباید صرفاً فضایی با یک نام و تابلوی مشخص باشد. دانشآموز باید در محیطی پاکیزه، آراسته و برخوردار از امکانات اولیه، امکان اقامه نماز داشته باشد. نمازخانهای که حتی فرش مناسب ندارد، چگونه میتواند زمینهساز علاقه و رغبت دانشآموزان به حضور در این فضا باشد؟ زیباسازی مدارس، رسیدگی به دیوارها، کلاسها، سرویسهای بهداشتی، نمازخانهها و حیاط مدرسه، هزینهای تشریفاتی نیست؛ بخشی از احترام به دانشآموز و شأن محیط تعلیم و تربیت است.در کنار محرومیتهای فیزیکی مدارس، نباید از مشکلات اقتصادی خانوادهها غافل شد. واقعیت تلخ این است که برخی دانشآموزان به دلیل ناتوانی خانواده در تأمین کیف، کفش، لباس فرم، دفتر و نوشتافزار با دشواری راهی مدرسه میشوند و حتی گروهی به همین دلیل از تحصیل بازمیمانند. خانوادههایی که در تأمین هزینههای روزمره زندگی درماندهاند، چگونه میتوانند بهتنهایی از عهده مخارج تحصیل فرزندانشان برآیند؟ آنها نمی توانند برای چند فرزند دانش آموزان شان کیف و کفش، لباس ،نوشت افزار و… بخرند.این محرومیتها تنها به نداشتن چند قلم وسیله مدرسه ختم نمیشود.
فشار اقتصادی، احساس تبعیض، نگرانی از نگاه همکلاسیها و ناتوانی در تأمین نیازهای اولیه میتواند سلامت روان و امید به آینده کودکان و نوجوانان را نیز تحت تأثیر قرار دهد. بسیاری از دانش آموزان گرسنه به مدرسه می روند و سوءتغذیه دارند.گزارشهایی از بحرانهای روانی و آسیبهای اجتماعی در میان نوجوانان محروم، زنگ هشداری است که نباید نادیده گرفته شود.خودزنی و خودکشی و اعتیاد و.. در بین دانش آموزان را نباید نادیده گرفت. هیچ دانشآموزی نباید به دلیل فقر خانواده، احساس کند آیندهای پیش روی خود ندارد.
این موضوع نیازمند توجه جدی خانواده، مدرسه، نهادهای حمایتی و دستگاههای مسئول است.پرسش اساسی اینجاست؛ چرا در استانی مانند هرمزگان که از قطبهای مهم اقتصادی کشور به شمار میرود و صنایع بزرگ، بنادر، پالایشگاهها و مجموعههای صنعتی و معدنی در آن فعالیت میکنند، هنوز برخی مدارس برای تأمین یک لامپ، تعمیر کولر، تجهیز آزمایشگاه یا تهیه وسایل ورزشی با مشکل مواجهاند؟ چرا باید دانشآموز یک منطقه محروم برای داشتن کیف و کفش و لباس مناسب چشمانتظار کمکهای مقطعی خیران باشد؟
البته تلاش خیران مدرسهساز و نیکوکاران در حمایت از دانشآموزان قابل تقدیر است، اما نباید مسئولیت اصلی دستگاههای متولی به کمکهای مردمی واگذار شود. آموزش و پرورش باید با شناسایی دقیق مدارس نیازمند، فهرستی روشن از کمبودها تهیه کند و برای رفع آنها برنامه زمانبندیشده داشته باشد. مدیران آموزش و پرورش نیز باید از پشت میزها فاصله بگیرند و به مدارس مناطق حاشیهای، روستاها و نقاط کمتر برخوردار بروند؛ کلاسها را از نزدیک ببینند، پای صحبت مدیران و معلمان بنشینند و مشکلات دانشآموزان را بدون واسطه بشنوند. از سوی دیگر، استاندار هرمزگان باید با جدیت بیشتری به موضوع عدالت آموزشی ورود کند و با افزایش نظارت بر عملکرد دستگاههای مسئول، صنایع و بنگاههای اقتصادی استان را نیز به ایفای مسئولیت اجتماعی مؤثرتر در حوزه آموزش ترغیب کند.
بخشی از ظرفیت مسئولیت اجتماعی صنایع باید به جای اقدامات پراکنده و مقطعی، صرف تجهیز مدارس محروم، تأمین سیستمهای سرمایشی، روشنایی، تجهیزات رایانهای و آزمایشگاهی، بهسازی نمازخانهها و فضاهای ورزشی و حمایت از دانشآموزان نیازمند شود.ضروری است یک طرح جامع برای بازدید میدانی و رسیدگی به وضعیت مدارس حاشیه شهرها و روستاهای استان تدوین شود؛ طرحی که در آن هیچ مدرسهای به دلیل دورافتادگی یا قرار گرفتن در منطقه کمبرخوردار از قلم نیفتد. تأمین روشنایی و سرمایش، تعمیر و بهسازی ساختمانها، تجهیز کلاسها و آزمایشگاهها، زیباسازی محیط مدرسه، ساماندهی انبارها و سرویسهای بهداشتی و تأمین امکانات ورزشی باید در اولویت قرار گیرد. همزمان، شناسایی دانشآموزان نیازمند و تأمین کیف، کفش، لباس، نوشتافزار و تغذیه مناسب نیز باید بهصورت مستمر دنبال شود.عدالت آموزشی یعنی دانشآموزی که در یک روستای دورافتاده یا محله حاشیهای بندرعباس زندگی میکند، به اندازه دانشآموز مناطق برخوردار کشور فرصت یادگیری، رشد و پیشرفت داشته باشد.
یعنی کیفیت آموزش و امکانات مدرسه به محل تولد و توان مالی خانواده وابسته نباشد. نمیتوان از دانشآموزان هرمزگانی انتظار داشت در کنکور و رقابتهای علمی کشور رتبههای برتر کسب کنند، اما برای فراهم کردن ابتداییترین امکانات یادگیری آنها اقدام کافی انجام نداد.هر کلاس درس محروم، هر مدرسه فرسوده و هر دانشآموزی که به دلیل فقر از تحصیل بازمیماند، بخشی از سرمایه انسانی آینده استان را تهدید میکند. توسعه واقعی هرمزگان تنها با ساخت بندر، کارخانه، پالایشگاه و پروژههای بزرگ اقتصادی محقق نمیشود؛ توسعه زمانی معنا پیدا میکند که ثمره این ظرفیتها به کلاسهای درس نیز برسد و کودکان این سرزمین از ابتداییترین حقوق آموزشی برخوردار باشند.مدرسه محروم، آینده محروم میسازد. امروز باید به داد مدارس محلات حاشیهای، مناطق کمبرخوردار و روستاهای هرمزگان رسید؛ پیش از آنکه کمبود امکانات و فقر اقتصادی، فرصتهای فردای فرزندان این استان را از آنها بگیرد.

