دریانیوز// آموزشوپرورش از ظرفیت قرارگاه عدالت آموزشی برای توانمندسازی معلمان، حمایت از دانشآموزان محروم و مهارتآموزی نسل آینده بیشتر استفاده کند. عدالت آموزشی تنها به معنای ساخت مدرسه و تأمین میز و نیمکت نیست؛ عدالت زمانی محقق میشود که دانشآموزی در دورافتادهترین روستای هرمزگان نیز همان فرصت یادگیری، کیفیت آموزش و امکان پیشرفت را داشته باشد که یک دانشآموز در مرکز استان یا شهرهای برخوردار از آن بهرهمند است. با این حال، واقعیتهای آموزشی هرمزگان نشان میدهد که هنوز فاصله معناداری میان آنچه دانشآموزان مناطق محروم نیاز دارند و آنچه در اختیارشان قرار میگیرد، وجود دارد؛ فاصلهای که اگر امروز برای کاهش آن اقدام نشود، فردا به شکاف عمیقتری در فرصتهای شغلی و اجتماعی تبدیل خواهد شد. در چنین شرایطی، قرارگاه عدالت آموزشی بنیاد برکت ظرفیتی است که میتواند بخشی از این فاصله را کاهش دهد؛ ظرفیتی که آموزشوپرورش استان نباید از کنار آن بهسادگی عبور کند.
برنامههایی که دبیر این قرارگاه درباره توانمندسازی معلمان، حمایت از دانشآموزان نیازمند، استعدادیابی، ایجاد مدارس تولید مهارت و پشتیبانی از داوطلبان کنکور تشریح کرده، نشان میدهد این مجموعه صرفاً به دنبال توزیع امکانات نیست، بلکه تلاش دارد با نگاهی هدفمند، زنجیرهای از آموزش، مهارتآموزی و توانمندسازی را شکل دهد. یکی از مهمترین محورهای فعالیت این قرارگاه، طرح «معلم، معمار آینده» است؛ طرحی که بر ارتقای توانمندی معلمان و کاربردیتر کردن شیوه تدریس تمرکز دارد. در این برنامه، معلمان با حضور در دورههای آموزشی و بهرهگیری از مدرس و مؤلف کتابهای درسی، برای انتقال بهتر مفاهیم آموزشی به دانشآموزان آماده میشوند. همچنین بستهای با عنوان «کیف معلمانه» در اختیار آنان قرار میگیرد که ابزارها، وسایل کمکآموزشی، پوسترها و کاربرگهای مورد نیاز برای آموزش عملی در کلاس درس را در خود جای داده است. اهمیت این برنامه برای هرمزگان، بهویژه در مناطق روستایی و مدارس چندپایه، دوچندان است؛ جایی که گاهی یک معلم باید همزمان چند پایه تحصیلی را اداره کند و طبیعی است که بدون آموزش تخصصی و ابزار مناسب، انجام چنین مسئولیتی دشوارتر شود.
بنابراین، تقویت مهارت معلمان این مدارس باید یکی از اولویتهای جدی آموزشوپرورش باشد. هیچ برنامهای برای ارتقای کیفیت تحصیل بدون سرمایهگذاری بر معلم به نتیجه مطلوب نمیرسد. از سوی دیگر، نباید دانشآموزان نیازمند را از نظر دور داشت. در استانی که بخشی از خانوادهها برای تأمین ابتداییترین نیازهای تحصیلی فرزندان خود با دشواری روبهرو هستند، نداشتن کیف، نوشتافزار و لوازم اولیه نباید به مانعی برای حضور و پیشرفت دانشآموز در مدرسه تبدیل شود. قرارگاه عدالت آموزشی با استفاده از ظرفیت معلمان دغدغهمند و شناسایی دانشآموزان نیازمند، امکان رساندن بستههای حمایتی به دست افراد واقعی را فراهم کرده است. این شیوه شناسایی و حمایت هدفمند میتواند از توزیع غیرهدفمند امکانات جلوگیری کند و کمکها را به کسانی برساند که بیشترین نیاز را دارند. اما عدالت آموزشی نباید در تأمین لوازمالتحریر خلاصه شود. دانشآموزان مناطق محروم نیز حق دارند استعدادهای خود را بشناسند، مسیر تحصیلی مناسبی انتخاب کنند و برای آینده شغلی خود برنامه داشته باشند. در همین راستا، برنامه استعدادیابی و هدایت تحصیلی دانشآموزان متوسطه اول با استفاده از مشاوران جهادی، بازیهای طراحیشده و آزمونهای روانشناختی، میتواند به نوجوانان کمک کند تا تواناییها و علایق خود را بهتر بشناسند و آگاهانهتر درباره آینده تصمیم بگیرند. یکی دیگر از بخشهای قابل توجه این طرح، ایجاد مدارس تولید مهارت است؛ مدارسی که قرار است آموزش نظری را به تجربه عملی پیوند بزنند.
در این الگو، دانشآموزان ابتدا مهارتهای عمومی مانند معرقکاری، الکترونیک، سفالگری و دیگر فعالیتهای عملی را فرا میگیرند و سپس متناسب با ظرفیتهای اقتصادی و اقلیمی منطقه، وارد آموزشهای تخصصی میشوند. نمونههایی از این رویکرد در جغین، برنطین، سندرک و میناب در حال اجرا یا راهاندازی است. همچنین در مدرسه شهید همت گیاهدان قشم، آموزشهای مرتبط با آبزیان و بستهبندی محصولات دریایی دنبال میشود و برای این منطقه، ایجاد گلخانه هوشمند نیز در برنامه قرار گرفته است. این همان مسیری است که میتواند مدرسه را از یک فضای صرفاً آموزشی به محیطی برای کشف استعداد، تجربه کار و آمادهسازی دانشآموز برای زندگی تبدیل کند. نکته مهمتر، پیوند میان مهارتآموزی و اشتغال است. به گفته دبیر قرارگاه، در الگوی پیشبینیشده، دانشآموز ابتدا استعداد خود را میشناسد، سپس در مدرسه مهارت لازم را میآموزد و تجربه عملی کسب میکند و پس از آن میتواند از تسهیلات بنیاد برکت برای راهاندازی کسبوکار بهرهمند شود. این رویکرد میتواند از یکی از مشکلات طرحهای اشتغالزایی گذشته جلوگیری کند؛ یعنی پرداخت تسهیلات به افرادی که نه مهارت کافی دارند و نه شناخت و علاقه لازم برای فعالیت اقتصادی. نتیجه چنین شیوهای گاهی بهجای ایجاد شغل، گرفتار شدن افراد در چرخه بیکاری و بدهکاری بوده است. حمایت از دانشآموزان مستعد و کمبرخوردار برای حضور در رقابت کنکور نیز بخش دیگری از این مسئولیت است. قرارگاه در نظر دارد با تربیت مشاوران جهادی، خدمات مشاوره، برنامهریزی، جزوه و آزمونهای آموزشی را به دانشآموزانی ارائه کند که انگیزه و استعداد دارند اما توان مالی استفاده از خدمات مؤسسات آموزشی گرانقیمت را ندارند.
تجربه توزیع هزاران حساب کاربری آموزشی بدون شناسایی دقیق دانشآموزان فعال و نیازمند نشان داده است که صرف اختصاص امکانات، تضمینکننده نتیجه نیست. آنچه اهمیت دارد، شناسایی درست، پشتیبانی مستمر و ارزیابی میزان بهرهمندی دانشآموزان از این خدمات است. اکنون پرسش اصلی این است که آموزشوپرورش هرمزگان تا چه اندازه از این ظرفیتها برای حل مشکلات مدارس استان استفاده میکند؟ قرارگاه عدالت آموزشی بهتنهایی نمیتواند بار همه مشکلات آموزشوپرورش را بر دوش بکشد و اساساً چنین انتظاری نیز منطقی نیست؛ اما میتواند بهعنوان یک بازوی مکمل، بخشی از کمبودها را با مشارکت معلمان، مدیران مدارس، گروههای جهادی و بنیاد برکت جبران کند. از این رو، انتظار میرود ادارهکل آموزشوپرورش استان با شناسایی دقیق نیازهای شهرستانها و مناطق محروم، همکاری منسجمتری با این قرارگاه داشته باشد و برنامههای آن را از سطح چند مدرسه فراتر ببرد. ضروری است نقشهای روشن از مدارس چندپایه، کمبودهای آموزشی، دانشآموزان نیازمند حمایت، استعدادهای شناسایینشده و ظرفیتهای اقتصادی هر منطقه تهیه شود تا برنامههای قرارگاه بر اساس اولویتهای واقعی استان اجرا شود. همچنین مدیران مدارس باید در این فرآیند نقش فعال داشته باشند و میزان اثربخشی طرحها نیز بهصورت مستمر مورد ارزیابی قرار گیرد.
هرمزگان با وجود برخورداری از ظرفیتهای بزرگ اقتصادی، صنعتی، دریایی و کشاورزی، همچنان در بخشهایی از آموزش با محرومیت و نابرابری فرصتها مواجه است. پذیرفتنی نیست استانی که در قلب فعالیتهای اقتصادی کشور قرار دارد، دانشآموزانی داشته باشد که به دلیل نداشتن امکانات اولیه، ضعف دسترسی به آموزش باکیفیت یا نبود فرصت مهارتآموزی، از رقابت برابر با همسالان خود بازبمانند. عدالت آموزشی زمانی از شعار به واقعیت تبدیل میشود که دانشآموز روستای جغین، سندرک، میناب یا جزایر استان نیز بتواند استعداد خود را کشف کند، مهارت بیاموزد، به دانشگاه راه یابد و برای آینده خود شغلی متناسب با تواناییهایش بسازد. قرارگاه عدالت آموزشی برای تحقق بخشی از این هدف، ظرفیتهایی را فراهم کرده است؛ اکنون نوبت آموزشوپرورش هرمزگان است که با تعامل، برنامهریزی و استفاده حداکثری از این فرصت، اجازه ندهد هیچ استعدادی به دلیل محرومیت جغرافیایی و اقتصادی نادیده گرفته شود. آینده فرزندان این سرزمین نباید قربانی کمبود امکانات و ناهماهنگی دستگاهها شود.

