دریانیوز// نماینده ولی‌فقیه در استان هرمزگان با تأکید بر ضرورت تبدیل آموزه‌های حضرت فاطمه زهرا(س) به رفتار و سبک زندگی اجتماعی گفت: مکتب فاطمی الگویی جامع برای تحکیم خانواده، ارتقای جایگاه زنان، تربیت نسل آگاه و تقویت همبستگی اجتماعی است. در روزگاری که خانواده با چالش‌های متعددی همچون تغییر سبک زندگی، گسترش فردگرایی، کاهش گفت‌وگوهای خانوادگی و تأثیرپذیری از الگوهای نادرست فرهنگی مواجه است، بازخوانی سیره حضرت فاطمه زهرا (سلام‌الله‌علیها) می‌تواند راهی برای بازگشت به ارزش‌های اصیل انسانی و اخلاقی باشد.حضرت زهرا(س) الگویی از زن مسلمان را به نمایش گذاشتند که در آن معنویت با حضور اجتماعی، عفاف با مسئولیت‌پذیری، مادری با تربیت نسل و محبت خانوادگی با دفاع از کرامت انسانی پیوند خورده است.مکتب فاطمی تنها به گذشته تعلق ندارد؛ بلکه آموزه‌های آن می‌تواند در زندگی امروز خانواده‌ها، فعالیت‌های اجتماعی بانوان، برنامه‌ریزی فرهنگی و تربیت نسل جوان نقش‌آفرین باشد.در همین زمینه، با آیت‌الله محمد عبادی‌زاده، نماینده ولی‌فقیه در استان هرمزگان و امام جمعه بندرعباس، درباره ابعاد اجتماعی و تربیتی سیره حضرت زهرا(س) و ضرورت بهره‌گیری از فرهنگ فاطمی در جامعه امروز به گفت‌وگو پرداخته‌ایم.
دریا: در شرایطی که خانواده‌ها با تغییرات گسترده فرهنگی و اجتماعی مواجه هستند، سیره حضرت زهرا(س) چه الگویی برای حفظ آرامش، محبت و استحکام زندگی مشترک ارائه می‌دهد؟
خانواده یکی از مهم‌ترین نهادهای جامعه اسلامی است و سلامت جامعه تا اندازه زیادی به استحکام و پویایی این نهاد بستگی دارد.زندگی حضرت فاطمه زهرا(س) و امیرالمؤمنین علی(ع) نمونه‌ای ارزشمند از یک زندگی مشترک مبتنی بر ایمان، محبت، احترام و همراهی است. آن بزرگواران با وجود محدودیت‌های اقتصادی و دشواری‌های زندگی، خانه‌ای سرشار از معنویت و آرامش بنا کردند.یکی از مهم‌ترین درس‌های این زندگی، توجه به ارزش‌های انسانی به‌جای ظواهر مادی است. گاهی توقعات غیرواقعی، تجمل‌گرایی و مقایسه زندگی با دیگران، آرامش خانواده‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد.زوج‌های جوان باید بدانند که موفقیت زندگی مشترک به گفت‌وگو، اعتماد، گذشت و همکاری متقابل وابسته است. هیچ‌یک از طرفین نباید خود را از مسئولیت حفظ آرامش خانواده معاف بداند.اگر خانواده‌ها محبت و احترام را محور روابط خود قرار دهند، بسیاری از اختلافات و آسیب‌های اجتماعی کاهش پیدا می‌کند.
دریا: حضرت زهرا(س) به‌عنوان مادری نمونه، فرزندانی را تربیت کردند که هرکدام در تاریخ اسلام نقشی ماندگار داشتند. مهم‌ترین درس مکتب مادری فاطمی برای والدین امروز چیست؟
یکی از مهم‌ترین مسئولیت‌های خانواده، تربیت نسلی است که علاوه بر برخورداری از دانش و مهارت، از هویت اخلاقی و معنوی نیز برخوردار باشد.حضرت زهرا(س) در تربیت فرزندان خود، تنها به آموزش ظاهری اکتفا نمی‌کردند، بلکه شخصیت آنان را بر پایه ایمان، اخلاق، شجاعت، ایثار و مسئولیت‌پذیری پرورش دادند.نکته مهم این است که تربیت از رفتار والدین آغاز می‌شود. فرزندان بیش از آنکه به سخنان پدر و مادر توجه کنند، از شیوه زندگی آنان تأثیر می‌پذیرند.امروز خانواده‌ها باید برای فرزندان خود وقت بگذارند، به پرسش‌های آنان پاسخ دهند، استعدادهایشان را شناسایی کنند و فضای امنی برای گفت‌وگو و بیان دیدگاه‌هایشان فراهم آورند.تربیت فاطمی یعنی پرورش انسانی که هم در برابر خداوند احساس مسئولیت داشته باشد و هم در برابر جامعه و سرنوشت دیگران بی‌تفاوت نباشد.
دریا: درباره جایگاه زن در جامعه امروز دیدگاه‌های متفاوتی مطرح می‌شود. سیره حضرت زهرا(س) چه تصویری از زن مسلمان ارائه می‌دهد و چگونه می‌توان از ظرفیت زنان در پیشرفت جامعه بهره گرفت؟
زن در اندیشه اسلامی از جایگاه والایی برخوردار است و کرامت انسانی او به هیچ عنوان وابسته به نقش اجتماعی یا موقعیت خانوادگی‌اش نیست.حضرت زهرا(س) نمونه‌ای از زن آگاه، بافضیلت و مسئولیت‌پذیر هستند که در کنار ایفای نقش در خانواده، نسبت به مسائل اجتماعی نیز حساسیت داشتند.از این منظر، حضور اجتماعی زنان و حفظ هویت دینی و اخلاقی آنان هیچ‌گونه تعارضی با یکدیگر ندارد. زنان می‌توانند در عرصه‌های علمی، فرهنگی، آموزشی، اقتصادی و مدیریتی نقش مؤثر داشته باشند.البته جامعه نیز وظیفه دارد شرایط لازم برای شکوفایی استعدادهای بانوان را فراهم کند و موانع غیرضروری پیش روی مشارکت آنان را برطرف سازد.ما باید به زنان به‌عنوان سرمایه انسانی ارزشمند جامعه نگاه کنیم و زمینه استفاده از توانایی‌های آنان را در مسیر توسعه و پیشرفت کشور فراهم آوریم.
دریا: یکی از دغدغه‌های خانواده‌ها، تأثیر فضای مجازی و الگوهای فرهنگی وارداتی بر نگرش و رفتار فرزندان است. چگونه می‌توان با تکیه بر فرهنگ فاطمی، هویت دینی و اخلاقی نسل جوان را تقویت کرد؟
فضای مجازی واقعیتی انکارناپذیر در زندگی امروز است و نمی‌توان با نادیده گرفتن آن، از آسیب‌های احتمالی جلوگیری کرد. آنچه اهمیت دارد، افزایش سواد رسانه‌ای و تقویت قدرت انتخاب و تشخیص در نسل جوان است.اگر جوانان از هویت دینی و فرهنگی مستحکمی برخوردار باشند، در مواجهه با جریان‌های مختلف فکری و فرهنگی، قدرت تحلیل بیشتری خواهند داشت.فرهنگ فاطمی می‌تواند در این زمینه نقش مهمی ایفا کند؛ زیرا بر کرامت انسانی، صداقت، عفاف، مسئولیت‌پذیری و شناخت صحیح تأکید دارد.خانواده‌ها نیز باید به‌جای برخوردهای صرفاً سلبی، با فرزندان خود ارتباط صمیمانه داشته باشند و درباره محتوایی که در فضای مجازی مشاهده می‌کنند، گفت‌وگو کنند.همچنین نهادهای فرهنگی باید محتوای جذاب و متناسب با نیازهای نسل جدید تولید کنند. اگر ما نتوانیم پاسخ مناسبی به نیازهای فکری جوانان ارائه دهیم، طبیعی است که آنان برای یافتن پاسخ به منابع دیگر مراجعه کنند.
دریا: گاهی مناسبت‌های مذهبی پس از پایان ایام سوگواری، تأثیر چندانی در رفتار روزمره افراد باقی نمی‌گذارند. چه باید کرد تا فرهنگ فاطمی از یک مناسبت تقویمی به یک سبک زندگی تبدیل شود؟
یکی از اهداف اصلی برگزاری مناسبت‌های مذهبی، ایجاد تحول در نگرش و رفتار انسان است. اگر مراسم مذهبی صرفاً به حضور در یک مجلس و ابراز احساسات محدود شود، بخشی از ظرفیت تربیتی آن مورد استفاده قرار نگرفته است.ما باید تلاش کنیم آموزه‌های حضرت زهرا(س) در رفتار روزمره مردم نمود پیدا کند؛ برای مثال، صداقت در روابط اجتماعی، احترام به والدین، توجه به همسر و فرزندان، حمایت از نیازمندان و رعایت حقوق دیگران باید از نتایج عملی آشنایی با مکتب فاطمی باشد.مساجد، مدارس، دانشگاه‌ها و هیئت‌های مذهبی می‌توانند برنامه‌هایی طراحی کنند که مخاطبان پس از پایان مناسبت‌ها نیز ارتباط خود را با این آموزه‌ها حفظ کنند.به‌ویژه باید برای کودکان و نوجوانان برنامه‌های تربیتی جذاب در نظر گرفته شود تا آشنایی آنان با شخصیت حضرت زهرا(س) به شناختی ماندگار تبدیل شود.
دریا: هیئت‌های مذهبی و مجالس عزاداری چه نقشی در ارتقای آگاهی فرهنگی جامعه دارند و چگونه می‌توان حضور بانوان و جوانان را در این عرصه اثربخش‌تر کرد؟
هیئت‌های مذهبی از ظرفیت‌های ارزشمند فرهنگی و اجتماعی جامعه اسلامی هستند و می‌توانند فراتر از برگزاری مراسم عزاداری، به پایگاه‌هایی برای آموزش، تربیت و خدمت اجتماعی تبدیل شوند.یکی از اقدامات مهم، استفاده از توانایی بانوان و جوانان در برنامه‌ریزی و اجرای فعالیت‌های فرهنگی است. نسل جوان باید احساس کند که در این مجموعه‌ها تنها مخاطب نیست، بلکه می‌تواند در تولید محتوا، فعالیت‌های اجتماعی و برنامه‌های معرفتی نقش داشته باشد.همچنین هیئت‌ها می‌توانند در کنار مراسم مذهبی، برنامه‌هایی برای حمایت از خانواده‌های نیازمند، کمک به دانش‌آموزان محروم، مشاوره خانواده و تقویت فعالیت‌های خیرخواهانه برگزار کنند.البته محتوای ارائه‌شده در این مجالس نیز باید مستند و متناسب با نیازهای فکری مخاطبان باشد. پیوند میان محبت اهل‌بیت(ع)، معرفت دینی و خدمت به مردم می‌تواند اثرگذاری هیئت‌ها را افزایش دهد.
دریا: استان هرمزگان از تنوع فرهنگی و مذهبی برخوردار است. چگونه می‌توان از آموزه‌های حضرت زهرا(س) برای تقویت همدلی، وحدت و مسئولیت اجتماعی میان مردم استان بهره گرفت؟
یکی از ظرفیت‌های ارزشمند هرمزگان، سرمایه اجتماعی و روحیه همزیستی و تعامل میان اقوام و مذاهب مختلف است. حفظ و تقویت این ظرفیت، نیازمند توجه به مشترکات انسانی، اخلاقی و دینی است.سیره حضرت زهرا(س) سرشار از آموزه‌هایی مانند کرامت انسانی، ایثار، توجه به محرومان و دفاع از عدالت است. این ارزش‌ها می‌توانند زمینه مشترکی برای همکاری و همدلی در جامعه فراهم کنند.ما باید تلاش کنیم مناسبت‌های مذهبی به فرصتی برای گسترش محبت، خدمت و همبستگی تبدیل شوند. در چنین فضایی، تفاوت‌های فرهنگی و مذهبی نه‌تنها مانع همدلی نخواهند بود، بلکه می‌توانند زمینه‌ای برای شناخت متقابل و هم‌افزایی اجتماعی باشند.در استان هرمزگان، علما، بانوان، جوانان، فعالان فرهنگی و هیئت‌های مذهبی ظرفیت ارزشمندی برای تقویت این رویکرد دارند.
دریا: در پایان، اگر بخواهید یک توصیه به مادران، بانوان و دختران جوان داشته باشید، آن توصیه چیست؟
حضرت فاطمه زهرا(س) الگویی جامع برای همه انسان‌ها و به‌ویژه بانوان هستند. ایشان به ما می‌آموزند که می‌توان در مسیر معنویت و بندگی خداوند حرکت کرد و در عین حال، در خانواده و جامعه نیز منشأ اثر و تحول بود.به مادران توصیه می‌کنم با صبر، محبت و آگاهی، در تربیت فرزندان خود نقش‌آفرینی کنند و محیط خانواده را به فضایی برای رشد اخلاقی و معنوی تبدیل سازند.به دختران جوان نیز توصیه می‌کنم در کنار تحصیل علم و کسب مهارت، به تقویت شخصیت اخلاقی و معنوی خود توجه داشته باشند و با شناخت الگوهای اصیل دینی، مسیر آینده را آگاهانه انتخاب کنند.همچنین بانوان جامعه باید بدانند که نقش آنان در پیشرفت فرهنگی، علمی و اجتماعی کشور بسیار ارزشمند است و جامعه برای بهره‌گیری از این ظرفیت به حضور مؤثر و آگاهانه آنان نیاز دارد.امیدواریم ایام فاطمیه فرصتی برای شناخت بیشتر سیره آن بانوی بزرگ و حرکت در مسیر تحقق خانواده‌ای مستحکم و جامعه‌ای اخلاق‌مدار و برخوردار از معنویت باشد.