دریانیوز//دانشآموز هرمزگانی نباید تاوان فقر خانواده و کمبود امکانات مدرسه را بدهد.مدرسه باید نقطه آغاز برابری باشد؛ جایی که فرزند یک خانواده کمدرآمد، درست مانند فرزند خانوادهای برخوردار، فرصت یادگیری، پیشرفت و ساختن آیندهای روشن را داشته باشد. اما در هرمزگان، برای بسیاری از دانشآموزان، بهویژه در محلات حاشیهای، مناطق کمبرخوردار شهری و روستاها، مدرسه نهتنها سکوی پرتاب نیست، بلکه گاهی خود به بخشی از دشواریهای زندگی تبدیل شده است. دانشآموزی که با کفش نامناسب، کیف فرسوده و شکم گرسنه راهی کلاس میشود، چگونه میتواند با تمرکز و آرامش درس بخواند؟ چگونه میتوان از او انتظار موفقیت تحصیلی داشت، وقتی ابتداییترین امکانات آموزشی در مدرسهاش فراهم نیست؟ تلختر آنکه محرومیت آموزشی در هرمزگان تنها به کمبود مدرسه و کلاس درس محدود نمیشود. در برخی مدارس، حتی روشنایی کافی برای برگزاری کلاس وجود ندارد. تصور کنید در کلاسی با ۳۰ تا ۵۰ دانشآموز، تنها یک لامپ کوچک روشن باشد؛ با تاریک شدن هوا در شیفت عصر، دانشآموزان حتی برای دیدن تخته و دنبال کردن درس با مشکل مواجه میشوند. در برخی کلاسها نیز خبری از تجهیزات سرمایشی مناسب نیست و دانشآموزان باید در گرمای طاقتفرسای هرمزگان، ساعتها در فضایی گرم و نامناسب بنشینند. این شرایط برای استانی با اقلیم گرم و مرطوب، دیگر یک کمبود ساده نیست؛ مسئلهای جدی در کیفیت آموزش و سلامت دانشآموزان است.در سوی دیگر ماجرا، مدیران مدارس نیز با انبوهی از مشکلات مالی و اجرایی مواجهاند. سرانه مدارس پاسخگوی هزینههای جاری نیست و مدیر مدرسه باید برای تأمین بسیاری از نیازهای اولیه، از روشنایی و تعمیرات گرفته تا تجهیزات آموزشی و بهداشتی، چارهاندیشی کند.
از یک طرف انتظار میرود مدرسه را با امکانات محدود اداره کند و هزینههایش را مدیریت کند و از طرف دیگر، وقتی مشکلات و کمبودها را به زبان میآورد و منعکس میکند، با محدودیتهایی روبهرو میشود. این تناقض را چگونه میتوان پذیرفت؟مدیر مدرسهای که بودجه کافی برای تأمین ابتداییترین نیازهای مدرسه و دانشآموزان ندارد، چگونه باید مشکلات را حل کند، وقتی حتی انعکاس کمبودها نیز با حساسیت مواجه میشود؟ مگر نه اینکه نخستین گام برای رفع یک مشکل، پذیرفتن و آشکار کردن آن است؟ نمیتوان از مدیران انتظار داشت با دست خالی مدرسهای استاندارد اداره کنند، اما همزمان از بازگو کردن واقعیتهای مدارس نیز پرهیز کنند.کتمان مشکلات، نه کمبودها را برطرف میکند و نه کیفیت آموزش را ارتقا میدهد؛ تنها صورتمسئله را از مقابل چشم مسئولان دور میکند و هزینه آن را دانشآموزانی میپردازند که هیچ نقشی در شکلگیری این محرومیتها ندارند.موضوع فقط دیوارهای فرسوده، نیمکتهای نامناسب یا کمبود تجهیزات نیست.
بخش مهمی از دانشآموزان مناطق محروم، حتی توان تهیه کیف، کفش، لباس و نوشتافزار مورد نیاز را ندارند و بعضی بخاطر نداشتن لباس و کیف وکفش و.. به مدرسه نمی روند. برخی خانوادهها در تأمین هزینههای روزمره زندگی درماندهاند و طبیعی است که خرید لوازم تحریر و پوشاک مدرسه در اولویتهای بعدی آنها قرار بگیرد. نتیجه این وضعیت، غیبتهای مکرر، عقبماندگی تحصیلی و در مواردی بازماندن از تحصیل است. دانشآموزی که به دلیل فقر، امکان حضور منظم در مدرسه را از دست میدهد، نباید بهعنوان یک آمار ساده در گزارشهای اداری دیده شود؛ او آیندهای است که در معرض از دست رفتن قرار گرفته است.از سوی دیگر، گرسنگی نیز به کلاسهای درس راه پیدا کرده است. دانشآموزی که بدون صبحانه و با شکم خالی به مدرسه میآید، نمیتواند همانند دانشآموزی که از تغذیه مناسب برخوردار است، تمرکز و آمادگی لازم برای یادگیری داشته باشد. وقتی خانواده توان تأمین وعده غذایی مناسب یا حتی میانوعده مدرسه را ندارد، انتظار یادگیری مؤثر از کودک، بدون توجه به شرایط معیشتی او، نادیده گرفتن واقعیتهای زندگی است.مدرسه محروم باید بیش از دیگر مدارس مورد توجه قرار گیرد، نه اینکه به دلیل قرار گرفتن در حاشیه شهر یا روستایی دورافتاده، در حاشیه برنامهریزیها نیز قرار بگیرد. این مدارس به میز و نیمکت استاندارد، تجهیزات آزمایشگاهی، امکانات کمکآموزشی، وسایل سرمایشی مناسب، روشنایی کافی، کتابخانه و فضای آموزشی مطلوب نیاز دارند. حتی نمازخانه مدارس نیز باید محیطی پاکیزه، آراسته، مجهز به فرش مناسب و دارای شرایط سرمایشی مطلوب باشد تا دانشآموز با علاقه در آن حضور پیدا کند و از فضای معنوی و تربیتی مدرسه بهرهمند شود. تربیت و آموزش دینی نیز مانند سایر ابعاد تعلیم و تربیت، به محیط مناسب و امکانات اولیه نیاز دارد. اما مسئله مهمتر، شکاف عمیق فرصتهای آموزشی است. امروز دانشآموزانی که خانوادههای برخوردار دارند، میتوانند با پرداخت هزینههای سنگین در کلاسهای تقویتی، آزمونهای آزمایشی و دورههای آمادگی کنکور و تست و…. شرکت کنند و از امکانات آموزشی متنوع بهره ببرند.
در مقابل، دانشآموز مستعدی که خانوادهاش حتی برای تأمین هزینههای اولیه تحصیل با مشکل مواجه است، از چنین فرصتهایی محروم میماند. وقتی موفقیت در کنکور تا این اندازه به توان مالی خانواده وابسته میشود، چگونه میتوان از تحقق عدالت آموزشی سخن گفت؟ حتی مدارس خاص و استعدادهای درخشان نیز از مشکلات مربوط به کمبود معلم توانمند، تجهیزات و امکانات آموزشی و…. بینصیب نماندهاند. در چنین شرایطی، دانشآموز هرمزگانی برای رقابت با دانشآموزان استانهای برخوردار، باید مسیری دشوارتر را طی کند؛ مسیری که در آن نهتنها با چالشهای اقتصادی خانواده، بلکه با محدودیت امکانات مدرسه نیز روبهروست. طبیعی است که تداوم این وضعیت بر کیفیت یادگیری، نتایج امتحانات نهایی، رتبههای کنکور و امکان ورود به دانشگاههای برتر تأثیر بگذارد.چرا دانشآموز هرمزگانی باید همزمان با محرومیت اقتصادی، با محرومیت آموزشی نیز دستوپنجه نرم کند؟ چرا کودکی که در محلهای کمبرخوردار یا روستایی دورافتاده متولد شده، باید از فرصتهایی محروم باشد که برای دانشآموزان مناطق برخوردار فراهم است؟ چرا خانوادههایی که توان مالی دارند، برای دسترسی فرزندانشان به امکانات آموزشی بهتر ناچار به مهاجرت تحصیلی به استانهای دیگر میشوند، اما دانشآموزان کمدرآمد باید با همان امکانات محدود کنار بیایند؟بدون تردید، آموزش و پرورش با اعتبارات دولتی محدود و هزینههای گستردهای که بر دوش دارد، بهتنهایی قادر به رفع تمام این کمبودها نیست. اما این واقعیت نباید بهانهای برای نادیده گرفتن مشکلات باشد. اتفاقاً در چنین شرایطی باید از ظرفیت صنایع بزرگ، بنگاههای اقتصادی، خیرین مدرسهساز و خیرین آموزشی و نهادهای انقلابی بیش از گذشته استفاده کرد. هرمزگان استانی صنعتی و اقتصادی است و مجموعههای بزرگ نفتی، پالایشگاهی، معدنی، فولادی و بندری در آن فعالیت میکنند. بخشی از مسئولیت اجتماعی این مجموعهها باید به بهبود کیفیت آموزش و رفع محرومیت مدارس اختصاص یابد.صنایع نباید مسئولیت اجتماعی خود را تنها به ساخت چند مدرسه محدود کنند. تأمین تجهیزات سرمایشی، هوشمندسازی کلاسها، تجهیز آزمایشگاهها، بازسازی مدارس فرسوده، تأمین کیف و کفش و لوازم تحریر دانشآموزان نیازمند، حمایت از تغذیه دانشآموزی و فراهم کردن امکانات آموزشی برای مناطق روستایی و حاشیهای نیز باید در اولویت قرار گیرد.
خیرین نیز میتوانند در کنار دولت و آموزش و پرورش، نقشی تعیینکننده در کاهش این فاصله ایفا کنند.البته نخستین انتظار از آموزش و پرورش، شفافیت و پذیرش واقعیتهاست. این دستگاه باید بهجای پنهان ماندن پشت آمارهای کلی، تصویری روشن از وضعیت مدارس استان ارائه کند؛ چند مدرسه با کمبود تجهیزات سرمایشی مواجهاند؟ کدام کلاسها روشنایی استاندارد ندارند؟ چه تعداد مدرسه به تعمیر و بازسازی نیاز دارد؟ کدام مناطق با کمبود کلاس، معلم، تجهیزات آزمایشگاهی و امکانات آموزشی روبهرو هستند؟ چند دانشآموز به دلیل مشکلات اقتصادی در معرض ترک تحصیل قرار دارند؟ تا زمانی که این مشکلات بهصورت شفاف اعلام نشود، نمیتوان انتظار داشت صنایع، خیرین و دستگاههای اجرایی برای رفع آنها برنامهریزی مؤثری داشته باشند. مدیر مدرسه باید بتواند بدون نگرانی از انعکاس مشکلات، کمبودهای مجموعه تحت مدیریت خود را اعلام کند. بیان مشکلات مدارس نه تضعیف آموزش و پرورش، بلکه فرصتی برای اصلاح و جلب حمایتهای بیشتر است.عدالت آموزشی با بخشنامه، شعار و برگزاری همایش محقق نمیشود. عدالت زمانی معنا پیدا میکند که دانشآموز روستایی و حاشیهنشین نیز به اندازه دانشآموز مناطق برخوردار، کلاس روشن، فضای خنک، معلم توانمند، تغذیه مناسب و تجهیزات آموزشی استاندارد داشته باشد.هر روزی که این کمبودها نادیده گرفته میشود، فاصله آموزشی عمیقتر خواهد شد و هزینه آن را نسلی میپردازد که آینده استان به توانایی و استعدادهایش وابسته است.هرمزگان نباید در محرومیت آموزشی نیز قربانی نابرابری شود. وقت آن رسیده که آموزش و پرورش بهجای کتمان مشکلات، آنها را صریح و شفاف روی میز بگذارد و دولت، صنایع و خیرین را برای حل این بحران پای کار بیاورد. هیچ دانشآموزی نباید به دلیل فقر خانواده یا محرومیت مدرسه، از حق برخورداری از آموزش باکیفیت محروم بماند. هیچ دانش آموزی نباید بدلیل فقر ونداری ،اقدام به خودکشی کند ویا تحصیل را رها کند. واقعیت ها را باید دید. صورت مسئله را نباید پاک کرد.باید بدنبال حل مسئله رفت.

