دریانیوز//به نظر می‌رسد در کشور ما گاهی اتفاقاتی رخ می‌دهد که حتی علم اقتصاد هم برای توضیح آن‌ها به کمک علم طنز نیاز پیدا می‌کند! ماجرا از آنجا آغاز شد که اعلام کردند به برخی استان‌های کشور، از جمله استان هرمزگان، ماهانه ۵۰ لیتر بنزین با نرخ هر لیتر ۱۰ هزار تومان اختصاص می‌یابد.خبر در نگاه نخست، چنان تنظیم شده بود که گویی هدیه‌ای ارزشمند به مردم این استان‌ها اعطا شده است؛ لطفی که ظاهراً باید بابت آن سپاسگزار هم باشیم! اما نکته جالب‌تر، واکنش مردم بود.انتظار می‌رفت پرسش اصلی این باشد که چرا قیمت بنزین افزایش یافته است؟ چرا هزینه رفت‌وآمد مردم بیشتر می‌شود؟ و چرا فشار اقتصادی ناشی از این تصمیم باید به خانوارها منتقل شود؟ ولی گویا صورت مسئله اندکی تغییر کرده است.
بسیاری از بحث‌ها به جای اعتراض به نرخ بنزین، حول این محور شکل گرفت که چرا فقط ۵۰ لیتر؟ چرا بیشتر نیست؟ چرا سهمیه ما را افزایش نمی‌دهند؟ اینجاست که باید به طراحان این شیوه اطلاع‌رسانی تبریک گفت؛ ظاهراً موفق شده‌ایم از مرحله اعتراض به قیمت، به مرحله چانه‌زنی بر سر مقدار بنزین گران‌تر برسیم! در ادبیات جدید اقتصادی، گویا اگر کالایی گران شد، دیگر نباید درباره قیمت آن سؤال کرد؛ بلکه باید پرسید سهمیه کالای گران‌شده ما چقدر است! شاید در آینده اگر قیمت نان افزایش پیدا کرد، به جای اعتراض به قیمت، درخواست کنیم تعداد نان‌های گران‌تر بیشتری به ما اختصاص دهند؛ اگر هزینه آب و برق بالا رفت، احتمالاً مطالبه اصلی ما افزایش سهمیه آب و برق با تعرفه جدید خواهد بود! و چه بسا روزی برسد که اگر هزینه زندگی افزایش یافت، به جای پرسیدن علت گرانی، از مسئولان بخواهیم سهمیه زندگی گران‌تر را افزایش دهند!
اما هرمزگان داستان متفاوتی دارد!
در این میان، شاید بد نباشد نگاهی به شرایط خاص استان هرمزگان داشته باشیم.هرمزگان از نظر جغرافیایی، اقلیمی و پراکندگی جمعیت، شرایطی دارد که نمی‌توان آن را با بسیاری از استان‌های دیگر یکسان در نظر گرفت.فاصله نسبتاً زیاد برخی شهرها و روستاها، گستردگی جغرافیایی استان، محدودیت ناوگان حمل‌ونقل عمومی در بعضی مناطق و وابستگی بخش قابل توجهی از مردم به خودروهای شخصی، از جمله عواملی هستند که در محاسبه نیاز واقعی سوخت باید مورد توجه قرار گیرند.اما یک عامل مهم دیگر هم وجود دارد که شاید در محاسبات پشت میزهای اداری کمتر به چشم بیاید: گرمای هوا!
در هرمزگان، به‌ویژه در ماه‌های طولانی و طاقت‌فرسای گرم سال، استفاده از کولر خودرو نه یک انتخاب لوکس، بلکه ضرورتی برای ادامه مسیر و حفظ آسایش و ایمنی سرنشینان است.در بسیاری از روزهای سال، رانندگی بدون کولر برای مردم این استان بسیار دشوار است. روشن بودن کولر نیز بسته به نوع خودرو، شرایط رانندگی و دمای محیط، مصرف سوخت را افزایش می‌دهد.بنابراین، وقتی قرار است میزان سهمیه سوخت تعیین شود، آیا منطقی است نیاز خودرویی که در آب‌وهوای معتدل تردد می‌کند با خودرویی که در گرمای شدید هرمزگان ناچار به استفاده مستمر از کولر است، یکسان محاسبه شود؟
ظاهراً در تقسیم سهمیه، دمای هوا هم باید مانند سایر عوامل اقتصادی مورد محاسبه قرار گیرد؛ هرچند هنوز مشخص نیست سهمیه کولر خودرو را چه کسی باید تصویب کند!
سهمیه‌ای که باید کارشناسی شود، نه صرفاً اعلام!
البته باید انصاف داشت؛ اختصاص سهمیه ۵۰ لیتری بنزین با نرخ ۱۰ هزار تومان، به معنای دریافت بنزین رایگان نیست. مردم بابت این مقدار سوخت، ۵۰۰ هزار تومان پرداخت می‌کنند.بنابراین، نباید امکان خرید مقدار مشخصی بنزین با نرخ جدید را به‌عنوان یک امتیاز ویژه یا هدیه تلقی کرد.
مسئله اصلی این است که سیاست‌گذاری در حوزه سوخت باید متناسب با واقعیت‌های اقتصادی، اجتماعی، جغرافیایی و اقلیمی مناطق مختلف کشور باشد.
چند پیشنهاد برای تصمیم‌گیران
به نظر می‌رسد برای عادلانه‌تر شدن نظام تخصیص سوخت، بررسی پیشنهادهای زیر ضروری باشد:
۱- بازنگری در سهمیه بر اساس شرایط اقلیمی
در تعیین سهمیه استان‌های گرمسیری، شرایط آب‌وهوایی و ضرورت استفاده طولانی‌مدت از کولر خودرو به‌عنوان یکی از شاخص‌های مصرف سوخت لحاظ شود.
۲- توجه به پراکندگی جغرافیایی و مسافت‌های تردد
میزان سهمیه باید با توجه به فاصله شهرها و روستاها، گستردگی استان و میزان دسترسی مردم به مراکز خدماتی و درمانی و آموزشی بررسی شود.
۳- تفاوت قائل شدن میان مناطق دارای حمل‌ونقل عمومی مناسب و مناطق محروم از آن
در مناطقی که امکان استفاده از حمل‌ونقل عمومی محدود است، نمی‌توان همان الگوی مصرف سوخت مناطق برخوردار از شبکه حمل‌ونقل شهری را ملاک قرار داد.
۴- پیش‌بینی سهمیه متناسب با فصل
در استان‌های گرمسیری، به‌ویژه در فصل تابستان، افزایش مصرف ناشی از استفاده بیشتر از کولر خودرو باید در محاسبات کارشناسی مورد توجه قرار گیرد.
۵- شفاف‌سازی مبانی تخصیص سهمیه
دولت و دستگاه‌های مسئول، شاخص‌ها و معیارهای تعیین سهمیه استان‌ها را به‌صورت شفاف اعلام کنند تا مردم بدانند این ارقام بر چه مبنایی محاسبه شده‌اند و امکان بررسی و نقد کارشناسی نیز فراهم شود.
۶- استفاده از ظرفیت مسئولان استانی
استانداری، نمایندگان مجلس، سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان و سایر دستگاه‌های مرتبط می‌توانند با تهیه گزارش کارشناسی از شرایط خاص هرمزگان، پیشنهادهای مستند خود را برای اصلاح نظام تخصیص سوخت به دولت ارائه کنند.
سخن پایانی؛ سهمیه گرانی یا حق برخورداری؟
طنز تلخ ماجرا اینجاست که گاهی آن‌قدر درگیر مقدار امتیاز اعلام‌شده می‌شویم که اصل موضوع، یعنی افزایش هزینه‌ها و کاهش قدرت خرید مردم، به حاشیه می‌رود.مردم هرمزگان بیش از آنکه به ۵۰ لیتر بنزین ۱۰ هزار تومانی نیاز داشته باشند، به سیاست‌های اقتصادی شفاف، قدرت خرید مناسب و تصمیماتی متناسب با شرایط واقعی زندگی خود نیازمندند.قرار نیست مردم به دلیل سکونت در مناطق گرمسیری، هزینه بیشتری برای شرایطی بپردازند که انتخاب خودشان نبوده است.از مسئولان انتظار می‌رود به جای آنکه صرفاً مقدار سهمیه را اعلام کنند، درباره مبانی کارشناسی آن نیز توضیح دهند و شرایط متفاوت استان‌ها را در تصمیم‌گیری‌ها لحاظ کنند.و در پایان، با اجازه مسئولان محترم، یک پیشنهاد طنزآمیز هم داریم:
اگر قرار است افزایش قیمت‌ها با تخصیص سهمیه‌های جدید همراه باشد، لطفاً برای سایر هزینه‌های زندگی نیز سهمیه در نظر بگیرید؛ سهمیه اجاره‌بهای مسکن، سهمیه خرید مواد غذایی، سهمیه درمان، سهمیه آموزش و حتی سهمیه تورم!
فقط یک نگرانی باقی می‌ماند: مبادا روزی برسد که مردم برای افزایش سهمیه گرانی‌ها صف بکشند و فراموش کنند که اساساً چرا زندگی این‌قدر گران شده است!
به امید روزی که مطالبه مردم، نه افزایش سهمیه گرانی‌ها، بلکه کاهش هزینه‌های زندگی، عدالت در توزیع امکانات و افزایش رفاه عمومی باشد.
یک مطالبه مشخص از مسئولان استان هرمزگان
انتظار می‌رود استاندار محترم هرمزگان، نمایندگان محترم مردم استان در مجلس شورای اسلامی و نماینده محترم ولی‌فقیه در استان و امام جمعه بندرعباس، با توجه به مسئولیت و جایگاه خود، موضوع سهمیه و قیمت بنزین را از منظر شرایط خاص اقلیمی، جغرافیایی و اقتصادی هرمزگان به‌طور جدی پیگیری کنند.هرمزگان استانی گرمسیری با تابستان‌های طولانی و طاقت‌فرسا، پراکندگی قابل توجه سکونتگاه‌ها، فاصله زیاد برخی شهرها و روستاها و محدودیت دسترسی به حمل‌ونقل عمومی در بسیاری از مناطق است. در چنین شرایطی، استفاده از خودروی شخصی و روشن بودن کولر خودرو در بخش قابل توجهی از سال، برای بسیاری از خانوارها ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است.از این رو، پیشنهاد می‌شود با همکاری دستگاه‌های کارشناسی استان، گزارشی مستند از میزان مصرف سوخت، شرایط اقلیمی، مسافت‌های تردد و وضعیت حمل‌ونقل عمومی تهیه و از طریق دولت و وزارت نفت، موضوع بازنگری در سهمیه و سیاست‌های قیمت‌گذاری سوخت متناسب با شرایط استان‌های گرمسیری پیگیری شود.همچنین انتظار می‌رود در این پیگیری، صرفاً به افزایش مقدار سهمیه بسنده نشود، بلکه آثار افزایش قیمت سوخت بر هزینه حمل‌ونقل، معیشت خانوارها و فعالیت‌های اقتصادی مردم نیز مورد توجه قرار گیرد.بی‌تردید، عدالت به معنای برخورداری یکسان همه مناطق از یک عدد و رقم ثابت نیست؛ بلکه به معنای توجه منصفانه به تفاوت شرایط و نیازهای واقعی مردم است.امیدواریم این مطالبه، نه به‌عنوان اعتراض به یک سهمیه ۵۰ لیتری، بلکه به‌عنوان درخواست توجه به عدالت منطقه‌ای و اقلیمی و حفظ قدرت خرید مردم هرمزگان مورد توجه مسئولان قرار گیرد.با امید به پیگیری مؤثر مسئولان استان. عدالت آن نیست که برای همه استان‌ها نسخه واحد بپیچیم؛ عدالت آن است که تفاوت شرایط زندگی مردم را در تصمیم‌گیری‌ها به رسمیت بشناسیم.