دریانیوز//آغاز عملیات اجرایی ساخت ۲۰۰۰ واحد مسکونی برای کارکنان شرکت نفت ستاره خلیج فارس را باید یکی از نمونههای قابل توجه پیوند میان سیاستهای حمایتی، مسئولیت اجتماعی بنگاههای اقتصادی و نیازهای واقعی جامعه کارگری دانست. در شرایطی که مسکن به مهمترین دغدغه بخش بزرگی از خانوارهای حقوقبگیر و کارگری تبدیل شده، ورود مستقیم صنایع بزرگ به این حوزه، نه فقط یک اقدام رفاهی، بلکه تصمیمی موثر در حوزه اقتصاد اجتماعی و ثبات نیروی کار به شمار میآید.
بحران مسکن در سالهای اخیر، بهویژه در شهرهای بزرگ و صنعتی، از سطح یک مشکل معیشتی فراتر رفته و به عاملی تعیینکننده در کیفیت زندگی، امنیت روانی خانوارها و حتی میزان بهرهوری نیروی انسانی تبدیل شده است. در شهری مانند بندرعباس که همزمان با رشد صنعتی، با افزایش هزینههای سکونت و فشار مضاعف بر بازار اجاره نیز مواجه بوده، این مسئله برای کارگران و کارکنان صنایع، ابعاد جدیتری پیدا کرده است.
از این منظر، هر طرحی که بتواند بخشی از تقاضای مسکن را بهصورت هدفمند و سازمانیافته پاسخ دهد، در عمل به کاهش فشار عمومی بر بازار و تعدیل بخشی از التهاب موجود کمک خواهد کرد.اهمیت اقدام شرکت نفت ستاره خلیج فارس در این است که این مجموعه، موضوع مسکن کارکنان را صرفاً در چارچوب یک امتیاز رفاهی تعریف نکرده، بلکه آن را در پیوند با سرمایه انسانی، پایداری تولید و مسئولیت اجتماعی مورد توجه قرار داده است. تجربه مدیریت منابع انسانی در بنگاههای بزرگ نشان میدهد کارگری که با دغدغه مستمر اجارهنشینی، جابهجایی مکرر و نااطمینانی نسبت به آینده خانواده خود مواجه است، ناگزیر بخشی از تمرکز، آرامش و توان خود را از دست میدهد. بنابراین، تامین مسکن کارکنان را باید نوعی سرمایهگذاری بلندمدت بر بهرهوری، تعلق سازمانی و ثبات نیروی کار دانست.
در این میان، آنچه این پروژه را برجستهتر میکند، قابلیت الگوسازی آن برای سایر صنایع است. یکی از مشکلات مزمن طرحهای حمایتی مسکن در کشور، بهویژه در بخش کارگری، فقدان مدلهای اجرایی منسجم و تامین مالی مطمئن بوده است. اگر یک شرکت بزرگ صنعتی توانسته با همراهی دستگاههای اجرایی، شبکه بانکی و بخش پیمانکاری، پروژهای در این مقیاس را عملیاتی کند، این تجربه میتواند مبنای مناسبی برای تکرار در سایر بخشهای اقتصادی باشد. بدیهی است هر اندازه صنایع بزرگتر و دارای ظرفیت مالی بیشتر، در قالب نهضت ملی مسکن به سمت تامین مسکن کارکنان خود حرکت کنند، امکان موفقیت این طرحها در مقیاس ملی نیز افزایش خواهد یافت.
در حقیقت، نهضت ملی مسکن زمانی به نتایج ملموستر خواهد رسید که صرفاً متکی به سازوکارهای دولتی نباشد و از ظرفیت نهادهای اقتصادی و بنگاههای بزرگ نیز بهره بگیرد. استان هرمزگان با توجه به تمرکز صنایع بزرگ در حوزههای نفت، گاز، پالایش، پتروشیمی، فولاد، معدن و بندر، از جمله مناطقی است که این الگو در آن بیش از هر جای دیگر قابلیت توسعه دارد. انتظار طبیعی این است که اقدام نفت ستاره خلیج فارس به عنوان یک تجربه موفق، مورد توجه سایر صنایع قرار گیرد و آنان نیز سهم خود را در حل یکی از اساسیترین مشکلات نیروی کار ایفا کنند.
این موضوع از جنبهای دیگر نیز قابل تحلیل است. امروز مسئولیت اجتماعی شرکتها دیگر صرفاً در چند اقدام نمادین، برنامه فرهنگی محدود یا فعالیتهای مقطعی خلاصه نمیشود. مسئولیت اجتماعی در معنای جدید خود، زمانی اعتبار مییابد که به بهبود واقعی کیفیت زندگی ذینفعان اصلی یک بنگاه منجر شود. کارکنان و کارگران، نخستین و مهمترین ذینفعان هر مجموعه اقتصادی هستند و طبیعی است که توجه به نیازهای بنیادین آنان، از جمله مسکن، باید در اولویت قرار گیرد. از این منظر، اقدام شرکت نفت ستاره خلیج فارس را میتوان نمونهای عملی از عبور از مسئولیت اجتماعی تبلیغاتی به مسئولیت اجتماعی مسئلهمحور دانست.
البته شرکت نفت ستاره خلیج فارس هم اکنون هم در حال ساخت بیمارستان ۲۶۴تختخوابی الحاقی بیمارستان شهیدمحمدی بندرعباس هم می باشد و در مراحل پایانی است که این پالایشگاه و پالایشگاه نفت بندرعباس باساخت بیمارستان ۱۱۲تختخوابی کودکان بندرعباس توانسته اند در حوزه مسئولیت های اجتماعی کارنامه قابل قبولی داشته باشند و اگر سایر صنایع هم اینگونه وارد گود مسئولیت های اجتماعی شوند، گام های بلندی در رفع محرومیت و فقر با مشارکت بنگاه های اقتصادی از هرمزگان برداشته می شود. در عین حال، آثار چنین طرحی محدود به درون یک شرکت باقی نمیماند.
وقتی بخشی از نیاز مسکن کارکنان یک صنعت بزرگ از مسیر ساختوسازهای برنامهریزیشده پاسخ داده میشود، تقاضای انباشته در بازار آزاد نیز تا اندازهای کاهش مییابد. این مسئله در شهری مانند بندرعباس که سالهاست با فشار تقاضا و محدودیت عرضه موثر روبهروست، میتواند به شکل غیرمستقیم به آرامش نسبی بازار کمک کند. به بیان دیگر، مسکن کارگری در این قالب، هم یک سیاست حمایتی برای کارکنان است و هم بخشی از راهحل مدیریت شهری و اجتماعی در برابر بحران مسکن.
بر همین اساس، طرح ۲۰۰۰ واحدی شرکت نفت ستاره خلیج فارس را باید فراتر از یک پروژه عمرانی ارزیابی کرد. این اقدام، نشانهای از فهم درست یک واقعیت مهم است: پایداری تولید در صنایع بزرگ، بدون توجه به پایداری معیشت نیروی انسانی، قابل تضمین نیست. هر جا که امنیت شغلی و امنیت سکونتی کارگران تقویت شود، انگیزه، بهرهوری و ثبات سازمانی نیز تقویت خواهد شد.اکنون که این مسیر آغاز شده، انتظار میرود سایر صنایع بزرگ نیز با نگاهی مسئولانه و آیندهنگر، ظرفیتهای خود را در این حوزه فعال کنند.
اگر خانهدار شدن کارگران به یک اولویت مشترک میان دولت، بانکها و بنگاههای اقتصادی تبدیل شود، هم اهداف نهضت ملی مسکن با سرعت بیشتری پیش خواهد رفت و هم شهرهایی مانند بندرعباس از فشار فزاینده بحران مسکن تا حدی رهایی خواهند یافت.اقدام نفت ستاره خلیج فارس، در این چارچوب، یک شروع قابل اعتناست؛ شروعی که اگر به یک الگوی فراگیر تبدیل شود، میتواند هم به نفع تولید ملی باشد، هم به سود کارگران و هم در خدمت آرامش اجتماعی شهرهای صنعتی کشور.