دریانیوز// در استانی که تأمین آب شرب آن همواره یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های مردم و مسئولان بوده است تماشای هدررفت آب به مدت دو هفته آن هم در پی شکستگی یک لوله در یکی از نقاط شهر بندرعباس پرسش‌های جدی درباره سرعت عمل و نحوه رسیدگی شرکت آب و فاضلاب به مشکلات شهروندان ایجاد می‌کند. پرسش روشن است: وقتی مردم بارها برای اعلام یک شکستگی با سامانه اتفاقات آب و فاضلاب تماس می‌گیرند چرا باید روزها و حتی هفته‌ها منتظر بمانند تا اقدامی برای جلوگیری از هدررفت آب انجام شود؟ در چهارراه مهرشهر شهرک پیامبراعظم(ص) بندرعباس حدود دو هفته است که یک لوله آب دچار شکستگی شده و آب همچنان در حال هدررفتن است اتفاقی که با وجود پیگیری‌های شهروندان و تماس با سامانه ۱۲۲ آب و فاضلاب هنوز به نتیجه نرسیده است. این در حالی است که شهروندان نه‌تنها مشکل را گزارش کرده‌اند بلکه برای پیگیری آن نیز وقت گذاشته و بارها موضوع را از مسیرهای مربوط دنبال کرده‌اند. با این وجود، آنچه در عمل مشاهده می‌شود، ادامه هدررفت آب و انتظار مردم برای اقدامی است که باید در کوتاه‌ترین زمان ممکن انجام شود.
گزارش مردمی هست، اقدام نیست
ماجرا تنها به شکستگی یک لوله محدود نمی‌شود مسئله اصلی، نحوه برخورد با مشکلی است که از وجود آن اطلاع داده شده و با گذشت زمان همچنان ادامه دارد. بر اساس گفته یکی از شهروندان پیگیر این موضوع، چهارشنبه هفته گذشته در تماس با اتفاقات آب و فاضلاب به او اعلام شده است که شکستگی گزارش شده و قرار است برای انجام عملیات با پلیس راهور هماهنگی صورت بگیرد. این توضیح نشان می‌دهد که دست‌کم در آن زمان موضوع به اطلاع مجموعه مربوط رسیده بوده است اما پرسش اینجاست که نتیجه این پیگیری چه شد؟ اگر انجام عملیات به هماهنگی با پلیس راهور نیاز داشته چرا این هماهنگی در مدت معقول انجام نشده است؟ اگر مانع دیگری برای تعمیر وجود داشته، چرا موضوع به‌صورت روشن به شهروندان اطلاع داده نشده است؟ و اگر مشکل در مسیر رسیدگی قرار داشته چرا آب همچنان باید در برابر چشم مردم هدر برود؟ بدیهی است که ممکن است تعمیر برخی شکستگی‌ها به تجهیزات، نیروی انسانی، محدودیت‌های ترافیکی یا هماهنگی بین دستگاه‌ها نیاز داشته باشد اما هیچ‌یک از این موارد نباید بهانه‌ای برای رهاشدن یک مشکل و ادامه هدررفت آب بدون اطلاع‌رسانی شفاف و پیگیری مؤثر باشد. مردم از مسئولان انتظار ندارند که هر عملیات فنی بدون هیچ مانعی انجام شود انتظار آنان این است که وقتی مشکلی گزارش می‌شود روند رسیدگی آغاز شود موانع برطرف شوند و نتیجه کار نیز قابل مشاهده باشد.
در بندرعباس هر قطره آب ارزش دارد
هرکس با شرایط اقلیمی هرمزگان آشنا باشد می‌داند که تأمین آب در این استان، به‌ویژه در شهر بندرعباس موضوعی ساده و کم‌هزینه نیست. برای تأمین آب مورد نیاز مردم تلاش‌های گسترده‌ای صورت می‌گیرد و منابع مالی، امکانات فنی، نیروی انسانی و زیرساخت‌های مختلفی به کار گرفته می‌شوند تا آب به شبکه توزیع برسد و در اختیار شهروندان قرار گیرد. در چنین شرایطی انتظار طبیعی این است که حفاظت از آب تولیدشده و جلوگیری از هدررفت آن نیز با همان حساسیت دنبال شود. چه معنایی دارد که از یک سو، شهروندان به صرفه‌جویی دعوت شوند و درباره محدودیت منابع آبی هشدار بشنوند اما از سوی دیگر آبی که با زحمت فراوان تأمین شده است به دلیل یک شکستگی تعمیرنشده روزها در خیابان هدر برود؟ آیا صرفه‌جویی فقط وظیفه مردم است؟ آیا شهروندان باید مصرف خود را کاهش دهند، مراقب بازماندن شیرهای آب باشند و توصیه‌های مربوط به مدیریت مصرف را جدی بگیرند اما در برابر شکستگی لوله‌های شبکه توزیع تنها نظاره‌گر هدررفت منابع باشند؟ بی‌تردید صرفه‌جویی و مدیریت مصرف آب وظیفه‌ای همگانی است اما این مسئولیت زمانی معنا و اثربخشی بیشتری پیدا می‌کند که دستگاه‌های متولی نیز در عمل به وظایف خود پایبند باشند.
حفاظت از منابع آبی تنها با پخش پیام‌های آموزشی و توصیه به مردم محقق نمی‌شود بلکه نیازمند نظارت بر شبکه توزیع، تعمیر به‌موقع شکستگی‌ها و پاسخ‌گویی مسئولانه به گزارش‌های مردمی است. وقتی یک لوله آب در نقطه‌ای از شهر می‌شکند، هر ساعت تأخیر می‌تواند به معنای ادامه هدررفت بخشی از منابع ارزشمند آب باشد. بنابراین رسیدگی سریع به چنین مواردی نباید موضوعی فرعی و کم‌اهمیت تلقی شود این مسئله بخشی از مدیریت منابع آبی شهر است.یکی از نکات قابل تأمل در این ماجرا تناقضی است که شهروندان هنگام تماس با سامانه اتفاقات آب و فاضلاب با آن مواجه می‌شوند. شهروندان برای اعلام یک شکستگی با سامانه ۱۲۲ تماس می‌گیرند و گاهی مدتی پشت خط منتظر می‌مانند تا به اپراتور وصل شوند. در همین فاصله پیام‌های ضبط‌شده‌ای برای آنان پخش می‌شود که بر شرایط کم‌آبی استان، محدودیت منابع و ضرورت صرفه‌جویی تأکید دارند. این پیام‌ها به‌خودی‌خود ضروری و قابل دفاع‌اند زیرا آگاهی‌بخشی درباره ارزش آب و ضرورت مصرف بهینه آن بخشی از مسئولیت دستگاه‌های متولی است.
اما مسئله زمانی شکل دیگری پیدا می‌کند که شهروند پس از شنیدن این توصیه‌ها، شکستگی لوله‌ای را گزارش می‌کند و با وجود گذشت روزها همچنان شاهد ادامه هدررفت آب است. در چنین وضعیتی این پرسش در ذهن مردم شکل می‌گیرد که آیا پیام صرفه‌جویی فقط برای شهروندان است یا قرار است در عملکرد دستگاه‌های مسئول نیز نمود پیدا کند؟ نمی‌توان از مردم انتظار داشت که نسبت به هدررفت چند لیتر آب در خانه حساس باشند اما در برابر جریان مداوم آب از یک لوله شکسته در معبر عمومی واکنش مؤثر و به‌موقعی مشاهده نکنند. پیام‌های صرفه‌جویی زمانی تأثیر واقعی خود را نشان می‌دهند که مردم میان توصیه‌های مطرح‌شده و عملکرد دستگاه‌های مسئول هماهنگی ببینند. اعتماد عمومی زمانی تقویت می‌شود که شهروند احساس کند گزارش او اهمیت دارد، صدایش شنیده می‌شود و مشکل اعلام‌شده در زمان مناسب مورد رسیدگی قرار می‌گیرد. در غیر این صورت تکرار پیام‌های هشداردهنده بدون مشاهده نتیجه عملی در سطح شهر ممکن است به‌جای افزایش اعتماد، موجب دلسردی شهروندان شود.
یک شکستگی دیگر؛ تکرار یک تجربه تلخ
موضوع نگران‌کننده‌تر آن است که این اتفاق نخستین مورد از این دست در شهرک پیامبراعظم(ص) نیست. حدود دو ماه پیش نیز شکستگی دیگری در همین شهرک رخ داده بود که به گفته شهروندان، رفع آن پس از پیگیری‌های بسیار و گذشت زمان امکان‌پذیر شد. اکنون نیز شکستگی دیگری در چهارراه مهرشهر با وجود تماس‌ها و گزارش‌های مردمی همچنان به قوت خود باقی است. تکرار چنین تجربه‌هایی این سؤال را مطرح می‌کند که آیا در روند رسیدگی به شکستگی‌های شبکه آب اشکالی وجود دارد که شهروندان ناچارند برای یک مطالبه روشن بارها تماس بگیرند و روزها منتظر بمانند؟ سامانه اتفاقات آب و فاضلاب باید مسیری برای تسهیل رسیدگی به مشکلات باشد نه نقطه آغاز چرخه‌ای از تماس‌های مکرر و انتظارهای طولانی. شهروندی که شکستگی لوله را گزارش می‌کند نباید مجبور باشد هر روز دوباره تماس بگیرد تا مطمئن شود درخواستش فراموش نشده است. به‌ویژه در استانی که مسئله آب همواره از اهمیت بالایی برخوردار است انتظار می‌رود شکستگی‌هایی که موجب هدررفت مستمر آب می‌شوند با حساسیت ویژه‌ای بررسی شوند.شهروندان پیگیر این موضوع معتقدند که در سال‌های گذشته رسیدگی به برخی گزارش‌های مربوط به شکستگی لوله‌های آب با سرعت بیشتری انجام می‌شد و پس از تماس مردم، عوامل مربوط زودتر برای رفع مشکل اقدام می‌کردند.
اگر چنین برداشتی در میان شهروندان شکل گرفته است مسئولان شرکت آب و فاضلاب باید آن را جدی بگیرند. اعتماد مردم به خدمات عمومی تنها به نتیجه نهایی محدود نمی‌شود سرعت پاسخ‌گویی، نحوه برخورد با گزارش‌ها و میزان اطلاع‌رسانی نیز در شکل‌گیری این اعتماد نقش دارد. اگر برای رفع یک شکستگی ساده شهروندان باید بارها تماس بگیرند موضوع را از مسیرهای مختلف دنبال کنند و روزهای متمادی شاهد هدررفت آب باشند لازم است مشخص شود که مشکل در کدام مرحله از روند رسیدگی ایجاد شده است. آیا گزارش به‌درستی ثبت نشده است؟ آیا تیم عملیاتی با کمبود امکانات روبه‌روست؟ آیا هماهنگی بین دستگاه‌ها با تأخیر انجام می‌شود؟ یا مسئله به ضعف در نظارت و پیگیری بازمی‌گردد؟ وقتی یک شکستگی به مدت دو هفته باقی می‌ماند مسئله تنها هدررفت آب نیست بلکه زمان و انرژی شهروندانی نیز تلف می‌شود که برای حل یک مشکل عمومی بارها تماس می‌گیرند و پیگیر نتیجه می‌شوند. مردم با پرداخت هزینه‌های زندگی و رعایت مقررات، انتظار دارند خدمات عمومی نیز با کیفیت و سرعت مناسب ارائه شود..اکنون انتظار شهروندان شهرک پیامبراعظم(ص) از شرکت آب و فاضلاب هرمزگان روشن است: نخست شکستگی لوله آب در چهارراه مهرشهر در اسرع وقت برطرف شود؛ دوم علت تأخیر حدود دو هفته‌ای در رسیدگی به این مشکل به‌صورت شفاف اعلام شود و سوم روند رسیدگی به گزارش‌های مردمی به‌گونه‌ای اصلاح شود که موارد مشابه در آینده با چنین تأخیری مواجه نشوند. همچنین ضروری است شرکت آب و فاضلاب توضیح دهد که برای جلوگیری از هدررفت آب در نقاط مختلف شهر، چه سازوکاری برای اولویت‌بندی شکستگی‌ها و نظارت بر عملکرد گروه‌های عملیاتی در نظر گرفته شده است.
آب را با توصیه حفظ نمی‌کنند
ماجرای شکستگی لوله آب در چهارراه مهرشهر شهرک پیامبراعظم(ص) باید هشداری برای مسئولان باشد هشداری درباره اینکه در مدیریت منابع آبی، تنها تأمین آب اهمیت ندارد بلکه جلوگیری از هدررفت آن نیز باید در اولویت قرار گیرد. در شهری مانند بندرعباس هر قطره آب ارزشمند است و حفاظت از آن به همکاری مردم و دستگاه‌های مسئول نیاز دارد. شهروندان باید صرفه‌جویی کنند اما شرکت‌های متولی نیز باید با رسیدگی سریع به شکستگی‌ها، نگهداری مناسب از شبکه و پاسخ‌گویی مؤثر، سهم خود را در این مسئولیت ایفا کنند. نمی‌توان از مردم خواست که کم‌آبی را جدی بگیرند اما در برابر هدررفت مستمر آب از یک لوله شکسته روزها سکوت کرد و انتظار داشت اعتماد عمومی بدون خدشه باقی بماند. دو هفته از شکستگی لوله آب در چهارراه مهرشهر گذشته و بنا بر گزارش شهروندان، با وجود پیگیری‌های انجام‌شده همچنان آبی که باید در شبکه توزیع جریان داشته باشد هدر می‌رود. این وضعیت نیازمند اقدام فوری و توضیح روشن مسئولان است. آقایان مسئول در شرکت آب و فاضلاب هرمزگان! مردم بندرعباس کم‌آبی را با تمام وجود لمس می‌کنند انتظار ندارند آب شهرشان روزها در خیابان هدر برود و برای تعمیر یک لوله شکسته بارها پیگیر و منتظر بمانند. اکنون زمان اقدام است نه تکرار وعده‌ها. آب بندرعباس به‌اندازه‌ای ارزشمند است که نباید اجازه داد یک شکستگی گزارش‌شده به مسئله‌ای فراموش‌شده تبدیل شود.