دریانیوز//دنداندردِ محرومیت؛ وقتی درمان تخصصی برای کودک، آرزو میشود.دنداندرد برای یک کودک فقط یک درد ساده نیست؛ گاهی آغاز زنجیرهای از رنجهایی است که میتواند خواب، تغذیه، درس خواندن و حتی حضور منظم او در مدرسه را تحت تأثیر قرار دهد. اما برای خانوادهای که دخل و خرجش به زحمت به هم میرسد، مراجعه به مطب خصوصی و پرداخت هزینههای سنگین درمان تخصصی دندان، گاه به اندازهای دشوار است که درد را تحمل و درمان را به «بعداً» موکول میکند.این «بعداً» اما برای دندان کودک، همیشه بیهزینه نیست.در هرمزگان، دسترسی خانوادههای کمبرخوردار به خدمات تخصصی دندانپزشکی، بهویژه برای کودکان و نوجوانان، همچنان با دشواریهایی روبهروست. بخش مهمی از خدمات تخصصی مورد نیاز در مراکز دولتی به شکل کافی در دسترس نیست و خانوادههایی که توان پرداخت هزینههای بخش خصوصی را ندارند، عملاً میان درد و جیب خالی گرفتار میشوند.
ماجرا زمانی نگرانکنندهتر میشود که بدانیم دانشآموزان، یکی از گروههایی هستند که بیش از همه به خدمات پیشگیرانه و درمانی مستمر نیاز دارند. کودکی که به دلیل مشکل دندان نمیتواند بهدرستی غذا بخورد یا شب را با درد سپری میکند، چگونه میتواند صبح روز بعد با تمرکز پای درس بنشیند؟ درواقع درمان نباید به توان مالی گره بخورد.درمان دندانپزشکی سالهاست از یک خدمت صرفاً زیبایی فاصله گرفته و به بخشی از سلامت عمومی تبدیل شده است. پوسیدگی درماننشده میتواند مشکلات جدیتری ایجاد کند و در کودکان و نوجوانان، بیتوجهی به سلامت دهان و دندان میتواند تبعات بلندمدتی داشته باشد.با این حال، وقتی هزینههای درمان تخصصی افزایش پیدا میکند، نخستین گروهی که از چرخه درمان عقب میمانند، خانوادههای کمدرآمد هستند.در چنین شرایطی، وجود مراکز دولتی و دانشگاهی فقط یک امتیاز نیست؛ یک ضرورت اجتماعی است. خانوادهای که توان پرداخت هزینههای سنگین بخش خصوصی را ندارد، باید بتواند حداقل خدمات ضروری و تخصصی را در شبکه درمان دولتی با هزینهای قابل تحمل دریافت کند.
اما در هرمزگان، ظرفیت موجود هنوز پاسخگوی حجم نیاز نیست.ساخت دانشکده بزرگ دندانپزشکی در پردیس دانشگاه، میتواند بخشی از این خلأ را جبران کند؛ به شرط آنکه این پروژه هرچه سریعتر به سرانجام برسد و تکمیل شود و صرفاً به یک ساختمان جدید محدود نشود.این دانشکده میتواند همزمان دو مسئله را هدف قرار دهد: تربیت نیروی متخصص مورد نیاز استان و فراهم کردن ظرفیت ارائه خدمات تخصصی دندانپزشکی به مردم.به همین دلیل، تخصیص اعتبارات لازم برای تکمیل هرچه سریعتر این پروژه باید جدی گرفته شود. هرمزگان برای رسیدن به عدالت درمانی، بیش از ساختمان و تجهیزات، به ظرفیت پایدار خدمات تخصصی نیاز دارد.البته باید توجه داشت که تکمیل دانشکده، راهحل فوری تمام مشکلات امروز مردم نیست. پروژههای عمرانی زمان میبرند، اما درد مردم منتظر پایان پروژه نمیماند.تعطیلات دانشگاه، تعطیلات درد مردم نیست.یکی دیگر از موضوعاتی که نیازمند بازنگری است، توقف خدمات عمومی دندانپزشکی دانشکده در ایام تابستان است.تعطیلی آموزشی دانشگاه قابل درک است، اما آیا خدمات درمانی نیز باید با تقویم آموزشی تعطیل شود؟مردم در تابستان دنداندرد نمیگیرند؟کودکان در تعطیلات مدرسه به درمان نیاز ندارند؟اتفاقاً تابستان میتواند فرصت مناسبی برای ارائه خدمات سلامت دهان و دندان به دانشآموزان باشد؛ چراکه بسیاری از آنها از فشار برنامه درسی روزانه فاصله دارند و امکان مراجعه منظمتری برای درمان دارند.
اگر زیرساخت و نیروی انسانی اجازه میدهد، میتوان برای تداوم خدمات درمانی در دورههای تعطیلی آموزشی، سازوکار مستقلی تعریف کرد؛ بهگونهای که تعطیلی کلاسها به معنای تعطیلی خدمترسانی به مردم نباشد.گروههای جهادی؛ ارزشمند اما کافی نیستند.هر بار که گروههای جهادی دندانپزشکی به مناطق محروم هرمزگان میروند و تعدادی از مردم را رایگان درمان میکنند، بیتردید گامی ارزشمند برای کاهش درد مردم برداشته میشود.اما باید یک واقعیت را هم پذیرفت: فعالیت جهادی، هرچقدر گسترده و ارزشمند باشد، نمیتواند جایگزین نظام پایدار ارائه خدمات درمانی شود.چند روز خدمترسانی یک گروه جهادی نمیتواند پاسخگوی نیاز جمعیتی باشد که در طول سال به خدمات پیشگیرانه، ترمیمی، تخصصی و پیگیری درمان نیاز دارد.راهحل، تبدیل این اقدامات مقطعی به یک ظرفیت دائمی است؛ ظرفیتی که خانواده محروم بداند هر زمان فرزندش نیاز به درمان داشت، جایی برای مراجعه دارد. مدرسه را هم نباید از این معادله حذف کرد.دانشآموزان هرمزگانی باید در مرکز برنامههای سلامت دهان و دندان استان قرار بگیرند.مدرسه، بهترین نقطه برای پیشگیری است. اگر معاینههای دورهای، آموزش بهداشت دهان و دندان، شناسایی زودهنگام پوسیدگیها و ارجاع دانشآموزان نیازمند به مراکز دولتی به شکل منظم انجام شود، بسیاری از مشکلات قبل از آنکه به درمانهای پیچیده و پرهزینه تبدیل شوند، قابل کنترل خواهند بود.
این موضوع بهویژه برای دانشآموزان خانوادههای کمبرخوردار اهمیت بیشتری دارد؛ کودک یک خانواده متمول شاید بتواند در نخستین مراحل بیماری به متخصص مراجعه کند، اما کودک خانوادهای که توان پرداخت هزینههای درمان خصوصی را ندارد، ممکن است ماهها با مشکل خود زندگی کند.مسئله فقط گران بودن درمان نیست. مسئله، دسترسی است.وقتی خانوادهای توان پرداخت هزینه بخش خصوصی را ندارد و ظرفیت دولتی نیز محدود است، انتخاب چندانی باقی نمیماند. درد میماند و درمان به تعویق میافتد.هرمزگان برای عبور از این وضعیت، به یک برنامه جامع سلامت دهان و دندان نیاز دارد؛ برنامهای که از پیشگیری در مدارس آغاز شود، با توسعه مراکز دولتی ادامه پیدا کند، خدمات تخصصی کودکان و نوجوانان را جدی بگیرد، ظرفیت دانشکده دندانپزشکی را افزایش دهد و برای دورههای تعطیلی آموزشی نیز راهکار مشخص داشته باشد.تکمیل دانشکده جدید دندانپزشکی، افزایش اعتبارات، تأمین تجهیزات و نیروی انسانی متخصص و ایجاد سازوکار برای تداوم خدمات عمومی، میتواند بخشی از این مسیر باشد.اما تا زمان تکمیل این پروژه، نباید مردم را پشت درِ درمان منتظر گذاشت.کودک محروم، پروژه عمرانی نیست که بتوان برای درمانش منتظر افتتاح ماند. دندان او امروز درد میکند.و عدالت درمانی از همان جایی آغاز میشود که درد یک کودک، فارغ از درآمد خانوادهاش، جدی گرفته شود.