دریانیوز// توزیع پنلهای خورشیدی و اجرای عملیات بهسازی ۵۵۰ کیلومتر از جادههای عشایری، دو اقدام زیرساختی در هرمزگان است که با هدف بهبود کیفیت زندگی، تسهیل دسترسی و حمایت از معیشت جامعه عشایری دنبال میشود. زندگی عشایری در هرمزگان، بخشی از هویت اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی این استان را تشکیل میدهد؛ جامعهای که در کنار حفظ سنتهای دیرینه کوچ و دامداری، نقش مهمی در چرخه تولید و تأمین محصولات دامی دارد. با این حال، پراکندگی محل سکونت، فاصله از مراکز خدماتی و قرار گرفتن بخش قابل توجهی از مناطق عشایری در محدودههای دورافتاده، دسترسی به امکانات اولیه و زیرساختهای ضروری را با دشواریهایی همراه کرده است. در چنین شرایطی، توسعه زیرساختهایی مانند برقرسانی، راههای ارتباطی، دسترسی به منابع آب و امکانات مورد نیاز دامداری، تنها به معنای افزایش خدمات رفاهی نیست، بلکه مستقیماً با کیفیت زندگی، پایداری معیشت و استمرار فعالیت اقتصادی عشایر ارتباط دارد.اقدامات اخیر سازمان جهاد کشاورزی هرمزگان در زمینه توزیع پنلهای خورشیدی و اجرای عملیات تیغزنی، تسطیح و مرمت ۵۵۰ کیلومتر از جادههای عشایری را میتوان در همین چارچوب ارزیابی کرد؛ اقداماتی که دو نیاز اساسی جامعه عشایری، یعنی دسترسی به انرژی و برخورداری از مسیرهای ارتباطی مناسب را هدف قرار دادهاند.
انرژی خورشیدی؛ راهکاری برای عبور از محدودیت برقرسانی
یکی از چالشهای مهم خانوارهای عشایری در مناطق دورافتاده، دسترسی به برق و انرژی پایدار است. پراکندگی سکونتگاهها و فاصله برخی مناطق از شبکه سراسری برق، توسعه زیرساختهای متعارف برقرسانی را دشوار میکند و همین مسئله میتواند بخشی از امکانات رفاهی و خدماتی مورد نیاز این خانوارها را محدود سازد.در این میان، انرژی خورشیدی به دلیل برخورداری از قابلیت استفاده در مناطق خارج از پوشش شبکه برق، ظرفیت قابل توجهی برای پاسخگویی به بخشی از نیازهای انرژی جامعه عشایری دارد.توزیع پنلهای خورشیدی در مناطق مختلف عشایری هرمزگان، اقدامی در جهت کاهش محدودیتهای ناشی از نبود شبکه برقرسانی و فراهم کردن امکان بهرهمندی خانوارها از انرژی پاک است. این اقدام میتواند شرایط زندگی در مناطق دورافتاده را بهبود ببخشد و بخشی از نیازهای روزمره خانوارهای عشایری را پوشش دهد.اهمیت این طرح را نباید صرفاً در تأمین روشنایی خلاصه کرد؛ چراکه دسترسی به برق، زمینه استفاده از برخی تجهیزات و امکانات ضروری زندگی را نیز فراهم میکند و میتواند بر کیفیت خدمات و رفاه خانوارها تأثیرگذار باشد.از منظر توسعه پایدار نیز استفاده از انرژی خورشیدی اهمیت ویژهای دارد. بهرهگیری از منابع تجدیدپذیر در مناطقی که امکان اتصال آسان به شبکه سراسری برق وجود ندارد، میتواند راهکاری متناسب با شرایط جغرافیایی و پراکندگی جمعیت باشد.البته اثربخشی این اقدام به نحوه توزیع تجهیزات، تناسب ظرفیت پنلها با نیاز خانوارها و همچنین پشتیبانی فنی و نگهداری از آنها وابسته است. استمرار خدمات پس از توزیع، نقش مهمی در تبدیل این اقدام به یک راهکار ماندگار برای بهبود شرایط زندگی عشایر خواهد داشت.
۵۵۰ کیلومتر راه؛ پیوند میان معیشت و دسترسی
در کنار تأمین انرژی، راههای ارتباطی از مهمترین زیرساختهای مورد نیاز جامعه عشایری به شمار میروند. زندگی و فعالیت اقتصادی عشایر به رفتوآمد مستمر میان محل اسکان، مراتع، منابع آبی و سایر مناطق مورد نیاز وابسته است؛ بنابراین کیفیت مسیرهای ارتباطی میتواند بر زمان، هزینه و سهولت انجام فعالیتهای روزانه تأثیر مستقیمی داشته باشد.در همین راستا، عملیات تیغزنی، تسطیح و مرمت جادههای عشایری به طول ۵۵۰ کیلومتر در مناطق مختلف استان هرمزگان اجرا شده است؛ اقدامی که با هدف بهسازی مسیرهای ارتباطی، تسهیل تردد و بهبود دسترسی عشایر به مناطق اسکان و چرای دام دنبال میشود.اهمیت این عملیات زمانی بیشتر مشخص میشود که نقش راههای ارتباطی در چرخه تولید دامداری مورد توجه قرار گیرد. انتقال نهادههای دامی، دسترسی به منابع آب و جابهجایی امکانات مورد نیاز دامداران، همگی به وضعیت مسیرهای ارتباطی وابستهاند.نامناسب بودن جادهها میتواند رفتوآمد را دشوار کند و هزینه و زمان دسترسی به امکانات ضروری را افزایش دهد. در مقابل، بهسازی مسیرها میتواند بخشی از این مشکلات را کاهش دهد و شرایط مناسبتری برای فعالیت روزمره عشایر فراهم آورد.اجرای عملیات در گستره ۵۵۰ کیلومتری از جادههای عشایری، از نظر حجم اقدامات انجامشده نیز قابل توجه است و نشاندهنده توجه به یکی از نیازهای زیرساختی این جامعه محسوب میشود. با این حال، اهمیت موضوع تنها به اجرای عملیات تسطیح و مرمت محدود نمیشود. شرایط اقلیمی، فرسایش مسیرها و آسیبپذیری جادههای مناطق دورافتاده، ضرورت نگهداری مستمر و بازبینی دورهای این راهها را دوچندان میکند. به همین دلیل، برنامهریزی برای حفظ کیفیت مسیرهای بهسازیشده باید در کنار اجرای عملیات عمرانی مورد توجه قرار گیرد.
زیرساختهای مکمل؛ از رفاه خانوار تا پایداری تولید
نکته قابل تأمل در کنار هم قرار گرفتن این دو اقدام، ارتباط مستقیم آنها با یکدیگر است. پنل خورشیدی به تأمین بخشی از نیازهای زندگی خانوار عشایری کمک میکند و جاده مناسب نیز دسترسی به محل اسکان، مراتع، منابع آب و امکانات مورد نیاز دامداری را آسانتر میسازد. به بیان دیگر، توسعه مناطق عشایری زمانی اثربخش خواهد بود که به جای تمرکز بر یک بخش از نیازها، مجموعهای از زیرساختهای مرتبط با زندگی و معیشت این جامعه به صورت همزمان مورد توجه قرار گیرد.برای نمونه، دسترسی به برق بدون برخورداری از مسیر ارتباطی مناسب، نمیتواند به تنهایی تمام مشکلات مناطق دورافتاده را برطرف کند. همچنین بهسازی جادهها نیز بدون توجه به سایر نیازهای رفاهی و خدماتی خانوارها، پاسخگوی همه ابعاد زندگی عشایری نخواهد بود.از این منظر، توزیع پنلهای خورشیدی و بهسازی جادههای عشایری را باید دو بخش مکمل از یک رویکرد توسعهای دانست؛ رویکردی که در آن رفاه خانوار و استمرار فعالیت اقتصادی در کنار یکدیگر قرار میگیرند.
حمایت از عشایر؛ سرمایهگذاری برای آینده مناطق تولیدی
جامعه عشایری علاوه بر برخورداری از ویژگیهای فرهنگی و اجتماعی ارزشمند، بخشی از ظرفیت تولیدی و اقتصادی استان هرمزگان را نیز در اختیار دارد. حفظ این ظرفیت، نیازمند فراهم کردن شرایطی است که فعالیت دامداری و زندگی در مناطق عشایری با دشواریهای کمتری همراه باشد.وقتی دسترسی به انرژی و مسیرهای ارتباطی بهبود پیدا میکند، بخشی از موانع زندگی و فعالیت اقتصادی کاهش مییابد. این موضوع میتواند در تقویت انگیزه برای تداوم فعالیتهای تولیدی و حفظ پویایی مناطق عشایری مؤثر باشد.از سوی دیگر، محرومیتزدایی در مناطق عشایری نباید صرفاً به اجرای طرحهای مقطعی محدود شود. شناسایی دقیق نیازهای هر منطقه، اولویتبندی پروژهها، توجه به شرایط جغرافیایی و استمرار خدماترسانی، از الزامات دستیابی به توسعه متوازن است.در این مسیر، توجه به دسترسی پایدار به آب، خدمات بهداشتی، امکانات آموزشی، زیرساختهای ارتباطی و پشتیبانی از فعالیتهای دامداری نیز میتواند در تکمیل اقدامات زیرساختی نقش مهمی داشته باشد.
توسعهای که باید استمرار داشته باشد
توزیع پنلهای خورشیدی در مناطق عشایری و اجرای عملیات بهسازی ۵۵۰ کیلومتر از جادههای ارتباطی، دو اقدام در مسیر کاهش محدودیتهای زیرساختی و ارتقای کیفیت زندگی جامعه عشایری هرمزگان است.این اقدامات از یک سو به نیاز خانوارها برای دسترسی به انرژی پاک پاسخ میدهند و از سوی دیگر، با بهبود مسیرهای ارتباطی، زمینه تسهیل رفتوآمد، انتقال نهادههای دامی و دسترسی بهتر به منابع آبی را فراهم میکنند.با این حال، میزان موفقیت چنین طرحهایی به استمرار حمایتها، نگهداری از تجهیزات و زیرساختهای ایجادشده و توجه به سایر نیازهای جامعه عشایری بستگی دارد.هرمزگان برای بهرهگیری از ظرفیتهای اقتصادی و تولیدی عشایر، نیازمند نگاهی جامع به زندگی این جامعه است؛ نگاهی که در آن تأمین امکانات رفاهی، توسعه راههای ارتباطی و حمایت از معیشت، اجزای جداییناپذیر یک مسیر توسعهای باشند.خورشید برای روشنایی خانههای عشایری و راه برای آسانتر شدن مسیر زندگی و تولید، دو نماد از همین ضرورت هستند؛ دو اقدامی که در صورت تداوم و تکمیل، میتوانند سهم مؤثری در کاهش محرومیت و تقویت پایداری زندگی عشایری در استان هرمزگان داشته باشند.

