دریانیوز// در آستانه روز خبرنگار، هنگامی که ابزارهای جنگ نرم و نبرد اطلاعاتی، مرزهای سنتی نبرد را جابهجا کردهاند، بازخوانی نقش رسانهها بیش از هر زمان دیگری ضرورت مییابد. خبرنگار، تنها انتقالدهنده خبر نیست، بلکه نگهبان حقیقت و مروج ارزشها در میانه تلاطمهای اجتماعی است. به مناسبت این روز، روزنامه «دریا» در گفتگویی ویژه با آیتالله محمد عبادیزاده، نماینده ولی فقیه در استان هرمزگان و امام جمعه بندرعباس، به بررسی ابعاد تکلیفی و وظایف خبرنگاران، از رسالتهای اخلاقی تا نقش استراتژیک آنان در مقابله با جنگهای نسل جدید و دفاع از مرزهای اندیشه، میپردازد.
دریا: بهعنوان سوال نخست، بفرمایید در روز خبرنگار، از نظر شما رسالت بنیادین و اصلی یک خبرنگار مسلمان و هوشمند چیست؟
رسالت خبرنگار، فراتر از صرفِ ثبت رویدادها و انتقال گزارشهاست. رسالت اصلی، «تولی و تبری» در عرصه کلام و تصویر است. خبرنگار باید به عنوان مبلغ و تبیینکننده ارزشهای والای انسانی و اسلامی، حقیقت را از میان غبار فریبهای رسانهای بازشناساند. در واقع، رسالت او، خدمت به آگاهیبخشی عمومی و هدایت افکار عمومی به سوی مسیر حق است. خبرنگار نباید صرفاً مأمورِ نقل قول باشد، بلکه باید مأمورِ «معنابخشی» به حوادث باشد تا مردم بتوانند از دل یک رخداد، پیامهای الهی و اجتماعی آن را دریافت کنند.
دریا: با توجه به چالشهای روز، وظایف اصلی و تکالیف حرفهای یک خبرنگار در جامعه امروز را چگونه ترسیم میکنید؟
وظایف خبرنگار را میتوان در سه لایه تعریف کرد: نخست، «وظیفه اخلاق»؛ یعنی صداقت، امانتداری و پرهیز از جنجالافکنیهای بیمایه برای جذب مخاطب. دوم، «وظیفه آگاهیبخشی»؛ یعنی بررسی دقیق و عمیق مسائل تا از سردرگمی مردم جلوگیری شود. و سوم، «وظیفه دفاعی»؛ یعنی حضور در خط مقدم برای مقابله با شایعات و پروپاگانداهایی که هدفشان تضعیف روحیه اعتماد عمومی به نظام و ارزشهای ملی است. خبرنگار باید همواره با نگاهی نقادانه و در عین حال هوشیار، بین واقعیت و دروغ مرز بگذارد.
دریا: امروز صحبت از «جنگ نرم» و «جنگ نسلهای جدید» است؛ در این میان، خبرنگار چگونه میتواند نقش یک سرباز را در این جبهه ایفا کند؟
ما امروز در میدان جنگی هستیم که در آن گلوله و بمب، جای خود را به کلمات، تصاویر و روایتها دادهاند. در این جنگ، هدف دشمن، تسخیر ذهنها و قلبهاست. خبرنگار در این جبهه، همان سربازی است که با قلم و دوربین خود، از مرزهای اندیشه دفاع میکند.
دریا: با نگاهی به تاریخ، جنگ تحمیلی با ماهیتهای رسانهای آن متفاوت بود. امروز چگونه میتوان تفاوت نقش رسانه در آن جنگ را با جنگهای نوین مقایسه کرد؟
در دوران جنگ تحمیلی، رسانه نقش بسیار مهمی در بسیج عمومی و تقویت روحیه پایدار داشت، اما ابزارها محدود بود. در آن زمان، رسانهها بیشتر بر محوریت پخش اخبار از جبهه و ایجاد همبستگی ملی تمرکز داشتند. اما امروز، با ورود فضای مجازی و رسانههای چندرسانهای، ماهیت جنگ کاملاً تغییر کرده است. در جنگهای نوین، دشمن به دنبال «جنگ روانی» و «تخریب تدریجی مفاهیم» است. در آن دوران، دشمن میخواست با تانک وارد خاک ما شود، اما امروز میخواهد با نفوذ در اخبار و شبکههای اجتماعی، باورهای ما را از درون فرو بپاشد. لذا نقش رسانه از «اطلاعرسانی جنگی» به «دفاع از هویت و روانِ ملت» تغییر یافته است.
دریا: در جریان جنگهای اخیر (مانند جبهه مقاومت)، شاهد بودیم که رسانهها چگونه بر پیروزی یا شکستها تأثیر میگذارند. از نظر شما، رسانه چگونه میتواند از شکستهای روانی جلوگیری کند؟
رسانه باید «مدیریت امید» کند. دشمن همواره تلاش میکند با انتشار اخبار کاذب یا بزرگنمایی خسارات، حس ناامیدی و درماندگی را در دل ملتها ایجاد کند. رسانه مقاوم باید با رویکردی واقعبینانه اما امیدبخش، بر نقاط قوت و پیروزیهای استراتژیک تمرکز کند. رسانه نباید با بزرگنمایی بیمورد،
مردم را در سرابِ موفقیتهای کاذب غرق کند، بلکه باید با تکیه بر حقایق، قدرتِ پایداری و ایستادگی را به تصویر بکشد تا از فروپاشی روانی جامعه در برابر فشار دشمن جلوگیری شود.
دریا: با توجه به موقعیت جغرافیایی استان ما، نقش رسانههای محلی در امنیت مرزهای جنوبی و امنیت ملی چیست؟
استان هرمزگان به دلیل موقعیت راهبردی خود در کرانه خلیج فارس و دریای عمان، همواره مورد توجه محافل منطقهای و بینالمللی بوده است. از این رو، رسانههای محلی بهعنوان دیدهبانان آگاه جامعه، مسئولیت مهمی در انعکاس واقعیتها، معرفی ظرفیتهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی استان و کمک به تقویت امنیت و آرامش عمومی بر عهده دارند.رسانههای استان باید ضمن شناخت دقیق شرایط منطقه، با روایتهای نادرست، اخبار جعلی و تلاشهایی که با هدف ایجاد نگرانی یا خدشهدار کردن انسجام اجتماعی صورت میگیرد، بهصورت حرفهای و مستند مقابله کنند. رسانه محلی باید پلی مطمئن میان مردم و مسئولان باشد و مطالبات جامعه را صادقانه منعکس کند.
دریا: گاهی خبرنگاران در مسیر گزارشگری با فشارها یا وسوسههای تبلیغاتی و مالی مواجه میشوند. توصیه شما برای حفظ استقلال و اصالت در کار رسانه چیست؟
استقلال رسانه در گرو استقلال فکری، اخلاقی و اعتقادی خبرنگار است. خبرنگاری که خود را در برابر خداوند، حقیقت و افکار عمومی پاسخگو بداند، در برابر فشار صاحبان قدرت و ثروت مقاومت بیشتری خواهد داشت. خبرنگار باید خودباور باشد و به ارزشها و اصول حرفهای خود ایمان داشته باشد. همواره به جوانان توصیه میکنم که خبرنگاری را فراتر از یک شغل و بهعنوان یک رسالت اجتماعی، اخلاقی و انسانی ببینند. البته توجه به معیشت، امنیت شغلی و حقوق حرفهای خبرنگاران نیز ضروری است؛ زیرا خبرنگار برای انجام آزادانه و مسئولانه وظایف خود باید از آرامش و امنیت
لازم برخوردار باشد.وقتی خبرنگار فعالیت خود را خدمت به مردم و عبادت بداند، بهتر میتواند در برابر فشارهای سیاسی، تبلیغاتی و مالی ایستادگی کند و استقلال حرفهای خود را حفظ نماید.
دریا: در عصر هوش مصنوعی و انبوه اطلاعات، چگونه میتوان از کیفیت خبر و جلوگیری از انتشار اخبار جعلی اطمینان حاصل کرد؟
این مسئله یکی از بزرگترین چالشهای عصر حاضر است. امروز بیش از آنکه با کمبود اطلاعات مواجه باشیم، با سیل اطلاعات و روایتهای گوناگون روبهرو هستیم. راهکار اصلی، بازگشت به اصالت منبع، تقویت تفکر انتقادی و پایبندی به اصول حرفهای خبرنگاری است.رسانهها و خبرنگاران نباید صحت خبر را فدای سرعت انتشار کنند. هر رسانهای که صحت را فدای سرعت کند، در نهایت سرمایه اصلی خود، یعنی اعتماد عمومی، را از دست خواهد داد.بررسی منبع اولیه، دریافت پاسخ از طرفهای مرتبط، تفکیک خبر از تحلیل و نظر، استفاده مسئولانه از فناوریهای نوین و نظارت انسانی بر محتوای تولیدشده با هوش مصنوعی، از الزامات فعالیت رسانهای در شرایط امروز است. آموزش مستمر خبرنگاران در حوزه سواد رسانهای و ابزارهای راستیآزمایی نیز باید با جدیت دنبال شود.
دریا: آیا رسانهها میتوانند در شکلگیری تمدن نوین اسلامی که در مباحث تمدنی از آن سخن گفته میشود، نقش پیشرو داشته باشند؟
بدون تردید رسانهها در این زمینه نقش مهمی دارند. تمدن، محصول فرهنگ، اندیشه و الگوهای رفتاری یک جامعه است. برای شکلگیری تمدنی مبتنی بر عدالت، توحید، اخلاق و کرامت انسانی، ابتدا باید این ارزشها بهدرستی تبیین و در فضای فکری جامعه تقویت شوند.رسانه یکی از مؤثرترین ابزارهای فرهنگسازی و شکلگیری افکار عمومی است. رسانهها میتوانند الگوهای مبتنی بر مسئولیتپذیری، قناعت، تعاون، عدالتخواهی و احترام به کرامت انسان را در برابر الگوهای افراطی مصرفگرایی و مادیگرایی معرفی کنند.اگر رسانه بتواند زیباییها و ظرفیتهای دین و فرهنگ اسلامی را با زبان هنرمندانه و ابزارهای نوین به مخاطبان داخلی و جهانی ارائه
کند، در مسیر تحقق جامعه و تمدن اسلامی گام مؤثری برداشته است.
دریا: در پایان، سخن شما برای خبرنگاران و اصحاب رسانه در روز خبرنگار چیست؟
به همه خبرنگاران و فعالان رسانهای، بهویژه جوانانی که در استان هرمزگان و روزنامه «دریا» فعالیت میکنند، عرض میکنم که شما در مسیری گام برمیدارید که هدف اصلی آن آگاهیبخشی، روشنگری و دفاع از حقیقت است.قلم شما ابزار بیان حقیقت، مطالبه حقوق مردم، امیدآفرینی و مقابله با ظلم، فساد و بیعدالتی است. از این ظرفیت برای آرامشبخشی به جامعه، تقویت وحدت و انعکاس صادقانه مسائل و مطالبات مردم استفاده کنید.هر کلمهای که منتشر میشود، مسئولیتی اخلاقی و اجتماعی به همراه دارد. بنابراین، دقت، انصاف، امانتداری و پرهیز از شتابزدگی باید همواره مورد توجه خبرنگاران باشد. خدمت صادقانه در مسیر آگاهیبخشی به مردم، هم در جامعه ماندگار است و هم از پاداش معنوی برخوردار خواهد بود. امیدوارم در مسیر حقیقت، استوار، مؤثر و سربلند باشید.