دریانیوز // افتتاح خانههای رشد در سه مدرسه علمیه خواهران هرمزگان، گامی تازه برای پیوند کتابخوانی، پژوهش، مهارتآموزی و فعالیتهای اجتماعی بانوان طلبه است؛ طرحی که میکوشد کتابخانههای حوزوی را از فضاهایی صرفاً مطالعاتی به کانونهایی پویا برای گفتوگو، خلاقیت و پرورش استعدادهای علمی تبدیل کند. توسعه ظرفیتهای علمی و فرهنگی در حوزههای علمیه، زمانی به نتیجه مطلوب میرسد که آموزش و پژوهش از چارچوب کلاسهای درس فراتر برود و در بستر تعامل، تجربه، گفتوگو و فعالیتهای اجتماعی جریان پیدا کند. در چنین نگاهی، کتابخانه تنها محلی برای نگهداری و مطالعه کتاب نیست، بلکه میتواند به نقطه آغاز شکلگیری اندیشههای تازه، تقویت قدرت تحلیل و پرورش نیروهای توانمند در عرصههای فرهنگی و اجتماعی تبدیل شود.
افتتاح خانههای رشد در مدارس علمیه خواهران الزهراء(علیهاالسلام) بندرعباس، ریحانه الرسول(علیهاالسلام) قشم و حضرت زینب(علیهاالسلام) میناب را میتوان در همین چارچوب ارزیابی کرد؛ اقدامی که با هدف ایجاد فضایی تعاملی و چندمنظوره، فرصتهای جدیدی برای فعالیت علمی و فرهنگی طلاب فراهم میکند.این طرح که همزمان با اجرای آن در واحدهای حوزوی سراسر کشور در هرمزگان نیز به مرحله بهرهبرداری رسیده، بر این ایده استوار است که بانوی طلبه در کنار تحصیل علوم دینی، باید از توانایی اندیشهورزی، پژوهش کاربردی، نویسندگی، تحلیل مسائل روز و ارتباط مؤثر با جامعه برخوردار باشد.
از کتابخانه تا کانون اندیشهورزی
در بندرعباس، خانه رشد در قالب کافه ریحان مدرسه علمیه تخصصی الزهراء(علیهاالسلام) با حضور راضیه سلطانعباسیندوشن، مدیر حوزه علمیه خواهران هرمزگان، معاون پژوهش، مدیر مدرسه و جمعی از اعضای کادر این مرکز علمی افتتاح شد.یکی از ظرفیتهای قابل توجه این مدرسه، کتابخانهای با بیش از ۴۰ هزار عنوان کتاب تخصصی و عمومی است؛ مجموعهای ارزشمند که زمینه مناسبی برای توسعه فعالیتهای مطالعاتی و پژوهشی فراهم کرده است.راهاندازی خانه رشد در کنار چنین پشتوانه علمی، فرصتی برای استفاده گستردهتر از منابع مکتوب و تبدیل ظرفیت کتابخانه به بستری برای فعالیتهای گروهی و خلاقانه به شمار میرود.در این فضا، طلاب و علاقهمندان به کتاب میتوانند علاوه بر مطالعه منابع علمی و دینی، در نشستهای گفتوگو، مباحثات انتقادی، تبادل دیدگاهها و فعالیتهای ایدهپردازی شرکت کنند. همچنین کافهکتاب با ایجاد محیطی آرام و صمیمی، تلاش دارد فاصله میان فضای رسمی آموزشی و محیطهای غیررسمی یادگیری را کاهش دهد.چنین رویکردی میتواند به تقویت مهارتهایی همچون تفکر انتقادی، قدرت بیان، نوشتن و تعامل اجتماعی کمک کند؛ مهارتهایی که برای حضور مؤثر بانوان طلبه در عرصههای فرهنگی و اجتماعی ضروری است.
قشم؛ پیوند دانش دینی با نیازهای جامعه
در جزیره قشم نیز مدرسه علمیه خواهران ریحانه الرسول(علیهاالسلام) به زنجیره خانههای رشد پیوست و آیین افتتاح خانه رشد و کافهکتاب با حضور مسئولان شهرستانی و خانم غلامی، مدیر این مدرسه، برگزار شد.در این مراسم، مسئولان شهرستان بر اهمیت ترویج فرهنگ کتابخوانی بهعنوان یکی از پایههای توانمندسازی فکری و معنویتافزایی بانوان تأکید کردند.از نگاه آنان، ایجاد زیرساختهای جدید علمی و فرهنگی در مدارس علمیه میتواند زمینه ارتباط مؤثرتر این مراکز با بخشهای مختلف جامعه را فراهم کند و پژوهشهای دینی را به مسائل و نیازهای واقعی منطقه نزدیکتر سازد.خانم غلامی نیز با قدردانی از توجه مسئولان حوزوی به توسعه فضاهای دانشی، بر ضرورت استفاده هدفمند طلاب از ظرفیتهای ایجادشده تأکید کرد.مطالعات تطبیقی، تولید آثار علمی و بهرهگیری از فرصتهای پژوهشی از جمله زمینههایی است که میتواند در این مجموعه دنبال شود.اهمیت این رویکرد در منطقهای مانند قشم، که از ظرفیتهای فرهنگی، اجتماعی و بومی متنوعی برخوردار است، دوچندان به نظر میرسد؛ چراکه ارتباط میان دانش حوزوی و مسائل اجتماعی میتواند زمینه شکلگیری پژوهشهایی متناسب با نیازهای فرهنگی و معرفتی جامعه را فراهم آورد.
بانوی طلبه؛ پیشران خردورزی
شعار محوری این رویداد با عنوان «بانوی طلبه؛ پیشران خردورزی؛ از میراث مکتوب تا حکمرانی هوشمند دانشی» بیانگر افق گستردهتری است که برای فعالیت خانههای رشد ترسیم شده است.در این رویکرد، بهرهگیری از میراث علمی و مکتوب حوزههای علمیه در کنار آشنایی با ابزارهای نوین دانشی، سواد رسانهای و سواد دادهای مورد توجه قرار میگیرد.امروزه بانوان طلبه برای ایفای نقش مؤثر در جامعه، علاوه بر تسلط بر مبانی علوم دینی، به توانایی شناخت تحولات اجتماعی، تحلیل محتوای رسانهای، تشخیص اطلاعات نادرست و ارائه پاسخهای مستدل به پرسشهای نسل جدید نیاز دارند.از این منظر، خانه رشد میتواند بستری برای پرورش نسلی از بانوان اندیشهورز باشد که توانایی انتقال دانش، تولید محتوای اثرگذار و مشارکت آگاهانه در مسائل فرهنگی و اجتماعی را داشته باشند.چهار محور اصلی برای فعالیت این مجموعهها پیشبینی شده است؛ نخست، ترویج پایدار فرهنگ کتابخوانی از طریق تبدیل کتابخانه به فضایی پویا و دوستانه؛ دوم، بسترسازی برای گفتوگو، حلقههای اندیشهورزی و تعامل میان طلاب و استادان؛ سوم، شناسایی و پرورش استعدادهای علمی در حوزه نویسندگی، نقد کتاب، تحلیل محتوا و پژوهشگری کاربردی و چهارم، تقویت ارتباط مدارس علمیه با جامعه از طریق برگزاری نشستهای فرهنگی، کارگاههای مهارتی و برنامههای معرفتی.همچنین برگزاری آیینهای تجلیل از طلاب برتر در عرصه پژوهش، کتابداری نوین و نویسندگی، اجرای برنامههای مادر و کودک و برپایی نمایشگاههای دورهای کتاب از جمله برنامههایی است که برای فعالسازی ظرفیتهای این طرح در نظر گرفته شده است.
میناب؛ تجلیل از استعدادهای برتر و رونمایی از یک اثر علمی
در شهرستان میناب نیز خانه رشد مدرسه علمیه حضرت زینب(علیهاالسلام) با حضور حجتالاسلام والمسلمین ذاکری، امام جمعه میناب، صبور، رئیس نهاد کتابخانههای عمومی شهرستان، کریمی، رئیس اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی و اعضای کادر مدرسه افتتاح شد.این مراسم علاوه بر معرفی ظرفیتهای جدید علمی و فرهنگی، فرصتی برای معرفی استعدادهای پژوهشی طلاب و تجلیل از تلاشهای علمی آنان بود.در حاشیه این برنامه، از پنج طلبه پذیرفتهشده در فراخوان «ناب ۱۱» ویژه استعدادهای برتر حوزههای علمیه خواهران تجلیل شد.معصومه کریمی، فاطمه زارعی، فاطمه امیری، فاطمه هرمزی و مبارکه زائری تمبکی، طلابی بودند که در این آیین مورد تقدیر قرار گرفتند.رونمایی از کتاب «عزت و ذلت در آیات و روایات» اثر فاطمه صیادی نیز از دیگر بخشهای این برنامه بود؛ اقدامی که در کنار تجلیل از استعدادهای برتر، اهمیت تولید و انتشار آثار علمی در میان بانوان طلبه را برجسته کرد.این برنامهها نشان میدهد که خانه رشد صرفاً به ایجاد یک فضای فیزیکی محدود نیست، بلکه شناسایی توانمندیها، حمایت از فعالیتهای پژوهشی و فراهم کردن فرصت بروز استعدادهای علمی نیز در شمار اهداف آن قرار دارد.
ضرورت تداوم فعالیتها فراتر از افتتاح
افتتاح خانههای رشد در سه مدرسه علمیه خواهران هرمزگان را میتوان آغاز مسیری برای بازتعریف نقش کتابخانهها و فضاهای فرهنگی در نظام آموزشی حوزههای علمیه دانست؛ مسیری که موفقیت آن بیش از هر چیز به استمرار برنامهها، مشارکت فعال طلاب و پیوند میان فعالیتهای علمی و نیازهای جامعه وابسته است.اگر این مجموعهها بتوانند از مرحله افتتاح و تجهیز عبور کنند و به کانونهایی مستمر برای مطالعه، گفتوگو، پژوهش، آموزش مهارت و تولید محتوا تبدیل شوند، ظرفیت آن را خواهند داشت که در تربیت بانوانی توانمند، خلاق و اثرگذار نقشآفرینی کنند.در واقع، ارزش خانه رشد نه فقط در تعداد کتابها یا امکانات فراهمشده، بلکه در اندیشههایی است که در این فضا شکل میگیرد، استعدادهایی که شناسایی میشود و آثاری که از دل مطالعه و پژوهش به جامعه عرضه خواهد شد.اکنون سه مدرسه علمیه خواهران در بندرعباس، قشم و میناب صاحب ظرفیتی تازه شدهاند؛ ظرفیتی که میتواند دانش حوزوی را به میدان زندگی اجتماعی نزدیکتر کند و بانوان طلبه را از مخاطبان صرف منابع علمی به تولیدکنندگان اندیشه و کنشگران فعال فرهنگی تبدیل سازد.

