دریانیوز// اجلاس مدیران مدارس علمیه خواهران استان هرمزگان، فرصتی برای تبیین تازهترین رویکردها و برنامههای حوزه در سه عرصه آموزش، تربیت و تبلیغ بود؛ نشستی که در آن، مسئولان حوزه علمیه خواهران استان بر ضرورت خروج فعالیتهای حوزوی از نگاه صرفاً آموزشی و حرکت به سمت تربیت نیروهای اجتماعی، پژوهشگران مسئلهمحور و مبلغان توانمند تأکید کردند. این اجلاس به میزبانی مدرسه علمیه نرجس خاتون(سلاماللهعلیها) در بندر خمیر برگزار شد و محور اصلی سخنان مدیر و معاونان حوزه علمیه خواهران هرمزگان، ترسیم مسیری برای افزایش اثرگذاری اجتماعی حوزه و استفاده هدفمند از ظرفیتهای علمی، فرهنگی و انسانی مدارس بود؛ مسیری که از آموزش آغاز میشود اما مقصد آن، تربیت انسان و خدمت به جامعه است.
حوزه فقط کلاس درس نیست
مدیر حوزه علمیه خواهران استان هرمزگان در این اجلاس با تأکید بر ضرورت بازخوانی رسالت حوزه، گفت: فعالیت حوزوی نباید در انتقال دانش و ارائه اطلاعات خلاصه شود، بلکه آموزش باید در کنار تربیت، تبلیغ و حضور اجتماعی قرار گیرد. راضیه سلطانعباسیندوشن با اشاره به جایگاه خدمت در حوزههای علمیه اظهار کرد: خدمت در حوزه، خدمت به یک مجموعه اداری نیست؛ بلکه مسئولیتی در مسیر دین، تربیت انسان و هدایت جامعه است. از همین رو مدیران، استادان و طلاب باید نسبت به جایگاه و مسئولیتی که بر عهده دارند، نگاهی جدی و مسئولانه داشته باشند. وی افزود: اگر قرار است حوزه در جامعه اثرگذار باشد، باید نیروهایی تربیت کند که علاوه بر دانش، توانایی ارتباط با مردم، شناخت مسائل اجتماعی و پاسخگویی به نیازهای روز جامعه را داشته باشند. به گفته مدیر حوزه علمیه خواهران هرمزگان، علم جایگاه مهمی در منظومه حوزوی دارد، اما زمانی میتواند به اثرگذاری واقعی برسد که در خدمت هدایت، تربیت و حل مسائل جامعه قرار گیرد. سلطانعباسیندوشن بر ایجاد پیوند میان سه مؤلفه آموزش، تربیت و تبلیغ تأکید کرد و گفت: طلبه نباید در فضای محدود آموزشی متوقف شود، بلکه باید مسیر رشد خود را از «حجره تا میدان زندگی» طی کند؛ یعنی با مسائل واقعی مردم آشنا شود، نیازهای جامعه را بشناسد و متناسب با شرایط زمان و مکان، پاسخ مناسب به مخاطبان ارائه دهد.
تبلیغ؛ از انتقال پیام تا شناخت مخاطب
مدیر حوزه علمیه خواهران هرمزگان، تبلیغ را یکی از مهمترین جلوههای حضور اجتماعی حوزه دانست و اظهار کرد: امروز مخاطبان با پرسشها و نیازهای متنوعی روبهرو هستند و نمیتوان با یک شیوه ثابت و بدون شناخت اقتضائات روز به تبلیغ پرداخت. وی با اشاره به آیه شریفه «الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِسَالَاتِ اللَّهِ…» افزود: رساندن پیام الهی، مسئولیتی جدی و الهی است و برای تحقق آن باید طلاب از نظر علمی، مهارتی و ارتباطی توانمند شوند. سلطانعباسیندوشن همچنین برنامهریزی و ارزیابی را لازمه موفقیت فعالیتهای حوزوی دانست و گفت: برای هر هدف باید اقدام مشخص، مسئول مشخص، زمانبندی و شاخص ارزیابی تعریف شود و در پایان نیز میزان تحقق هدف و اثرگذاری فعالیت مورد سنجش قرار گیرد. وی تأکید کرد که تعداد برنامههای برگزارشده نباید معیار اصلی موفقیت باشد، بلکه باید دید هر برنامه تا چه اندازه توانسته است به هدف خود برسد و در جامعه اثر ایجاد کند.
«تهذیب» باید از ستاد تا مدرسه جاری باشد
در ادامه این اجلاس، معاون فرهنگی ـ تبلیغی حوزه علمیه خواهران هرمزگان، افق فعالیتهای فرهنگی این مجموعه تا سال ۱۴۱۴ را تشریح کرد.
زهرا محسنزاده با تأکید بر پیوند دانش با اخلاق و معنویت، تربیت بانوان فرهیخته، تحقق تمدن نوین اسلامی و احیای هویت زن مسلمان را از محورهای اصلی فعالیتهای فرهنگی حوزه عنوان کرد. وی با اشاره به ضرورت حرکت در مسیر ارزشهای دینی، بر توجه به آسیبهای فرهنگی و اجتماعی تأکید کرد و گفت: گسترش برخی جریانهای فکری معارض، فرقهگرایی و تأثیرات سبک زندگی غربی، بهویژه در حوزه مد و پوشش، از جمله مسائلی است که باید با رویکردی هوشمندانه و تقویت بنیانهای اعتقادی و فکری با آنها مواجه شد. محسنزاده از تدوین برنامه پنجساله در سه حوزه تعلیم و تربیت، پژوهش و فعالیتهای فرهنگی ـ تبلیغی خبر داد و افزود: شناسایی و توانمندسازی استعدادهای برتر، پیوند پژوهش با مسائل فرهنگی روز و توسعه زیرساختهای تبلیغی، از محورهای اصلی این برنامه است. وی مهمترین سرمایه هرمزگان را نیروی انسانی دانست و گفت: توانمندسازی این سرمایه انسانی باید در مرکز برنامههای حوزه قرار گیرد.معاون فرهنگی ـ تبلیغی حوزه علمیه خواهران هرمزگان همچنین تهذیب را یکی از اولویتهای اساسی دانست و تصریح کرد: تهذیب نباید صرفاً یک عنوان در برنامههای اداری باشد، بلکه باید از مدیریت استانی تا مدارس علمیه در رفتار و عملکرد همه ارکان مجموعه جاری شود.به گفته وی، هر مدرسه باید «بومزیست اخلاقی» متناسب با شرایط خود را طراحی کند تا محیطی معنوی و تربیتی برای رشد بانوان طلبه فراهم شود.محسنزاده همچنین از فعالیت ادارات «مطالعات»، «شبکهسازی»، «قرآن و عترت» و «تهذیب» و اجرای برنامههایی همچون «قرارگاه فرهنگی» و «اربعین تعالی» خبر داد.
مشاوره تخصصی؛ یک گام برای حمایت از طلبه
ساماندهی خدمات مشاورهای در مدارس نیز یکی دیگر از محورهای سخنان معاون فرهنگی ـ تبلیغی حوزه علمیه خواهران هرمزگان بود. وی با اشاره به آییننامه جدید جذب مشاوران اظهار کرد: انتخاب مشاوران بر اساس شاخصهایی همچون تعهد، مدرک تحصیلی و تخصص مرتبط انجام میشود و هر مشاور موظف است بخشی از فعالیت خود را به مشاوره فردی، برگزاری کارگاههای آموزشی و برنامههای ارتقایی اختصاص دهد.به گفته محسنزاده، عملکرد مشاوران نیز در سامانه ملی «نجم» ثبت و پایش خواهد شد تا کیفیت خدمات ارائهشده در مدارس قابل ارزیابی باشد.
پژوهش از فعالیت فردی به جریان علمی
سمیه احمدی طیفکانی، معاون پژوهش حوزه علمیه خواهران هرمزگان، نیز در این اجلاس بر ضرورت حرکت پژوهش از فعالیتهای فردی و پراکنده به سمت فعالیتهای گروهی، هدفمند و مسئلهمحور تأکید کرد.وی با بیان اینکه علم باید با اخلاق و ایمان همراه باشد، گفت: رویکرد پژوهشی حوزه صرفاً تولید آثار علمی نیست، بلکه پژوهش باید با نیازهای واقعی جامعه پیوند بخورد و به تولید دانش و محتوایی منجر شود که قابلیت استفاده و اثرگذاری داشته باشد.احمدی طیفکانی یکی از چالشهای موجود را ضعف برخی طلاب در مهارتهای نویسندگی و تولید محتوای علمی عنوان کرد و افزود: برای رفع این مسئله، فعالسازی ظرفیتهای پژوهشی و نرمافزارهای تخصصی و ایجاد گروههای پژوهشی و مقالهنویسی در مدارس استان دنبال شده است.وی از شکلگیری گروههای پژوهشی در مناطقی همچون حاجیآباد، جاسک و بندرعباس خبر داد و گفت: هدف این است که طلبه از نگارش مطالب کوتاه و پراکنده عبور کرده و به سمت تولید مقاله، آثار تخصصی، کتاب و دیگر محصولات علمی و فرهنگی حرکت کند.
شناسایی استعدادهایی فراتر از نمره و کلاس
معاون پژوهش حوزه علمیه خواهران هرمزگان، طرح «استعداد برتر» را یکی از اقدامات مهم برای شناسایی ظرفیتهای طلاب دانست و گفت: در این فراخوان حدود ۷۰ نفر ثبتنام کردند که پس از بررسی پروندهها و انجام مراحل مختلف، ۱۶ نفر به مرحله نهایی راه یافتند.وی تأکید کرد: استعداد تنها در نمرات آموزشی خلاصه نمیشود و ممکن است طلبهای در رسانه، فضای مجازی، نویسندگی، تولید محتوا یا فعالیتهای فرهنگی توانمندی ویژهای داشته باشد. به گفته احمدی طیفکانی، شناسایی و هدایت این ظرفیتها میتواند زمینه تربیت مبلغان، نویسندگان و کنشگران فرهنگی توانمند را فراهم کند. وی همچنین از برنامه حوزه برای توسعه کرسیهای علمی ـ ترویجی در مدارس دارای ظرفیت پژوهشی خبر داد و مدارس کیش، قشم، بندرعباس، رودان و میناب را دارای ظرفیت مناسب در این زمینه دانست.
از پایاننامه تا مسئله واقعی جامعه
معاون پژوهش حوزه علمیه خواهران هرمزگان بر ضرورت ساماندهی فعالیتهای پژوهشی طلاب سطوح سه و چهار نیز تأکید کرد و گفت: تشکیل کارگروههای پایاننامه، تقویت انجمنهای علمی و ایجاد گروههای مطالعاتی باید جدیتر دنبال شود.
وی خواستار انتخاب موضوعات دقیق، کاربردی و متناسب با نیازهای جامعه شد و افزود: پژوهشهای حوزوی باید به سمت موضوعاتی بروند که علاوه بر ارزش علمی، بتوانند بخشی از نیازهای فکری و فرهنگی جامعه را پاسخ دهند. احمدی طیفکانی همچنین بر مستندسازی فعالیتهای پژوهشی مدارس تأکید کرد و گفت: هر فعالیت علمی باید همراه با گزارش، تصویر و مستندات لازم ثبت شود تا هم امکان ارزیابی و معرفی آن وجود داشته باشد و هم ظرفیتهای پژوهشی استان بهتر به مرکز منتقل شود.
روایت شهدای هرمزگان در قالب دانشنامه
استفاده از ظرفیت بومی استان برای تولید مقالات دانشنامهای درباره شهدا، از دیگر محورهای مورد تأکید معاون پژوهش حوزه علمیه خواهران هرمزگان بود. وی گفت: هرمزگان دارای خاطرات، اسناد و منابع ارزشمندی درباره شهداست که با شناسایی و جمعآوری آنها میتوان زمینه تولید مقالات علمی و دانشنامهای را فراهم کرد. به گفته احمدی طیفکانی، این اقدام علاوه بر ثبت و حفظ میراث معنوی استان، میتواند ظرفیت علمی و فرهنگی هرمزگان را در سطح ملی نیز معرفی کند.
حوزهای برای زندگی و جامعه
آنچه از مجموعه مباحث مطرحشده در اجلاس مدیران مدارس علمیه خواهران هرمزگان به دست میآید، تأکید بر یک تغییر رویکرد مهم است؛ اینکه حوزه علمیه نباید خود را صرفاً یک مجموعه آموزشی بداند، بلکه باید آموزش را در خدمت تربیت، تبلیغ، پژوهش و حل مسائل جامعه قرار دهد.از نگاه مسئولان حوزه علمیه خواهران هرمزگان، طلبه موفق امروز کسی است که در کنار دانش دینی، مهارت ارتباط با مردم، توان پژوهش، قدرت تولید محتوا، روحیه مسئولیتپذیری و آمادگی حضور اجتماعی داشته باشد. اگر این رویکرد در مدارس علمیه استان بهصورت منسجم دنبال شود، میتوان انتظار داشت که حوزه از یک چرخه صرفاً آموزشی فاصله گرفته و به نهادی پویا برای تربیت بانوان فرهیخته، تولید دانش، تقویت فرهنگ دینی و پاسخگویی به نیازهای واقعی جامعه تبدیل شود؛ مسیری که نقطه آغاز آن کلاس درس است، اما مقصدش میدان زندگی و خدمت به مردم خواهد بود.