دریانیوز// معاون غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان در جمع خبرنگاران موضوعات مختلفی از جمله ضرورت تجویز داروهای موجود و ساماندهی نسخه‌ها تا قاچاق اقلام سلامت‌محور، تخلفات داروخانه‌ها، قیمت دارو، مشاغل خانگی و مشکلات انبارش کالا در بندر شهید رجایی را تشریح کرد. گاهی یک بیمار، نسخه را محکم در دست می‌گیرد و راهی نخستین داروخانه می‌شود؛ اما دارویی که پزشک برایش نوشته، در قفسه آن داروخانه نیست. داروساز می‌گوید موجود نیست، بیمار به داروخانه بعدی می‌رود و این جست‌وجو ممکن است در گرمای بندرعباس، میان ترافیک و هزینه رفت‌وآمد، چند بار تکرار شود. برای بیماری که درد دارد یا باید داروی خود را در زمان مشخص مصرف کند، همین چند ساعت سرگردانی نیز کم نیست.این بخش از مشکلات حوزه دارو، تنها به کمبود واقعی دارو مربوط نمی‌شود؛ گاهی نام تجاری خاص، گاهی عادت نسخه‌نویسی، گاهی پراکندگی موجودی میان داروخانه‌ها و گاهی نیز مشکلات اقتصادی داروخانه‌ها در شکل‌گیری این وضعیت نقش دارد.دکترعلی حیرانی، معاون غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، در نشست با خبرنگاران، با تشریح بخشی از مهم‌ترین چالش‌های حوزه غذا، دارو، تجهیزات پزشکی، شیرخشک و اقلام سلامت‌محور، بر ضرورت استفاده از ظرفیت‌های موجود و اصلاح برخی عادت‌ها در زنجیره درمان تأکید کرد.
نسخه‌ای که می‌تواند راه کوتاه‌تری داشته باشد
حیرانی درباره تجویز داروهای موجود در داروخانه‌های استان گفت: در این زمینه چندین مکاتبه از سوی معاونت غذا و دارو با معاونت درمان و سازمان نظام پزشکی انجام شده تا موضوع به پزشکان اطلاع‌رسانی شود.به گفته وی، در کمیته تجویز منطقی نسخه‌ها نیز این موضوع مطرح و مصوب شده و اطلاع‌رسانی‌هایی برای پزشکان صورت گرفته است.معاون غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان البته تغییر این روند را زمان‌بر دانست و گفت: تغییر رفتار و تغییر عادت در نسخه‌نویسی یک‌شبه اتفاق نمی‌افتد. پزشکی که سال‌ها نام تجاری مشخصی را در نسخه نوشته است، برای تغییر این عادت نیاز به زمان و اطلاع‌رسانی مستمر دارد.وی با اشاره به اقدام روابط عمومی معاونت غذا و دارو افزود: حتی برای داروهای پرمصرف نیز جدول‌هایی تهیه و منتشر شده تا مشخص شود در مواردی که یک برند خاص درخواست می‌شود، چه داروهای هم‌رده و دارای همان ماده مؤثره‌ای می‌توانند مورد استفاده قرار گیرند.حیرانی تأکید کرد این اطلاع‌رسانی باید هم در میان پزشکان و هم برای مردم ادامه پیدا کند؛ چراکه بخشی از تقاضای ایجادشده برای یک برند خاص، می‌تواند فشار مضاعفی بر زنجیره تأمین وارد کند.
قاچاق سلامت‌محورها؛ کالایی که امکان تأیید سلامت ندارد
بخش دیگری از سخنان معاون غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان به کالاهای قاچاق اختصاص داشت. وی گفت: هر کالایی که در حوزه غذا، آرایشی و بهداشتی، دارو، تجهیزات پزشکی، مکمل و دیگر اقلام سلامت‌محور به عنوان قاچاق به معاونت غذا و دارو معرفی می‌شود، تابع قوانین و ضوابط مشخصی برای ارزیابی سلامت است.حیرانی توضیح داد: اگر برای یک کالای قاچاق اسناد و مدارک مثبتی وجود نداشته باشد، اساساً امکان ارزیابی دقیق سلامت آن وجود ندارد.به گفته وی، حتی آزمایشگاه نیز نمی‌تواند بدون اطلاع از منشأ و مشخصات کالا، هر نوع خطر احتمالی را بررسی کند؛ زیرا آزمایشگاه بر اساس فاکتورهای مشخص آزمایش انجام می‌دهد و زمانی که منشأ، ترکیبات و مشخصات محصول معلوم نباشد، نمی‌توان تشخیص داد باید به دنبال چه ماده ناشناخته‌ای گشت. بر همین اساس، این کالاها غیرقابل مصرف انسانی تلقی می‌شوند و در انبارهای مربوط به معاونت غذا و دارو یا اموال تملیکی نگهداری شده و در نهایت با دستور مقام قضایی معدوم می‌شوند.
مشاغل خانگی؛ همه محصولات را نمی‌توان در آشپزخانه تولید کرد
حیرانی در بخش دیگری از سخنان خود درباره فعالیت مشاغل خانگی در حوزه مواد غذایی اظهار کرد: حساسیت اصلی معاونت غذا و دارو زمانی بیشتر می‌شود که محصول قرار است با برچسب و به صورت عمومی در بازار توزیع شود؛ زیرا از آن لحظه، مسئولیت نظارت بر سلامت محصول نیز مطرح است.وی افزود: برخی فرآورده‌ها به دلیل خطر بالای آلودگی، اساساً برای تولید در قالب مشاغل خانگی مناسب نیستند.به گفته معاون غذا و دارو، تولید فرآورده‌های گوشتی یا برخی فرآورده‌های لبنی به دلیل حساسیت بالای کنترل آلودگی، نیازمند شرایط و ضوابط سخت‌گیرانه‌تری است و معاونت غذا و دارو معمولاً با تولید آنها در قالب مشاغل خانگی موافقت نمی‌کند.در مقابل، محصولاتی مانند رول خرما، ترشیجات یا بسته‌بندی حبوبات، در صورت رعایت ضوابط می‌توانند امکان فعالیت داشته باشند.دکترحیرانی گفت: در حوزه مشاغل خانگی، چند واحد می‌توانند با یک مسئول فنی فعالیت کنند و الزام آن به اندازه کارخانه‌ها سختگیرانه نیست، اما نمونه‌برداری و آزمایش محصول همچنان برای اطمینان از سلامت فرآورده ضرورت دارد.وی خاطرنشان کرد همین هزینه‌های مربوط به مسئول فنی و آزمایشگاه، گاهی باعث می‌شود برخی متقاضیان از ادامه مسیر منصرف شوند.
۲۴۲ شکایت در نیمه نخست سال
معاون غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان در ادامه با ارائه آماری از شکایت‌های ثبت‌شده گفت: در شش ماهه نخست امسال ۲۴۲ شکایت در حوزه‌های تحت نظارت معاونت غذا و دارو بررسی شده است.به گفته وی، ۲۲۱ مورد از این شکایت‌ها مربوط به دارو، ۱۰ مورد مربوط به شیرخشک، هشت مورد مربوط به تجهیزات و ملزومات پزشکی و سه مورد نیز در حوزه آرایشی، بهداشتی و خوراکی بوده است.حیرانی افزود: پس از بررسی و رسیدگی، ۳۶ مورد از این شکایت‌ها وارد تشخیص داده شد.وی عمده شکایت‌های وارد را مربوط به گران‌فروشی، کمبود دارو و ملزومات پزشکی و در مواردی مشکلات مربوط به شیرخشک عنوان کرد.معاون غذا و دارو تأکید کرد: در مواردی که تخلف احراز شود، تلاش می‌شود حقوق بیمار نیز جبران شود؛ اما بازگرداندن وجه به بیمار به معنای پایان پرونده نیست و تخلف باید از مسیر قانونی نیز پیگیری شود.
داروخانه متخلف؛ تصمیم نهایی در دست معاونت غذا و دارو نیست
حیرانی درباره برخورد با تخلفات داروخانه‌ها نیز توضیح داد: معاونت غذا و دارو اختیار مستقیم برای تعطیلی یا مجازات داروخانه متخلف ندارد و پرونده‌های تخلف باید به مراجع قانونی ارجاع شوند.وی گفت: پرونده‌ها بسته به نوع تخلف به دادستانی، تعزیرات حکومتی یا کمیسیون‌های مربوط ارجاع می‌شوند.به گفته وی، در سال جاری و سال گذشته موردی از تعطیلی یا تعلیق داروخانه به دلیل تخلف در استان گزارش نشده، اما پرونده‌هایی برای ابطال پروانه داروخانه به مراجع قضایی ارسال شده که هنوز به صدور رأی نهایی منجر نشده است.
قیمت دارو؛ از برچسب روی جعبه تا سامانه تیتک
یکی دیگر از موضوعات مطرح‌شده، تفاوت قیمت درج‌شده روی بسته دارو و قیمت ثبت‌شده در سامانه بود.دکترحیرانی توضیح داد که در گذشته، قیمت ثبت‌شده در سامانه تیتک مبنای عمل قرار می‌گرفت، اما با ورود دستگاه‌های نظارتی و تغییر رویه، موضوع قیمت درج‌شده روی دارو نیز مورد توجه قرار گرفت.وی گفت: تولیدکننده ممکن است یک محصول را در مقطع زمانی با قیمت مشخصی تولید کند و چند ماه بعد همان محصول را با قیمت دیگری عرضه کند، در حالی که بسته قبلی هنوز در بازار وجود دارد.به گفته وی، برای جلوگیری از ایجاد اختلاف و سردرگمی، در مواردی که قیمت روی بسته درج شده باشد، همان قیمت ملاک قرار می‌گیرد و در مواردی که قیمت روی بسته درج نشده باشد، قیمت ثبت‌شده در سامانه تیتک ملاک خواهد بود.حیرانی افزود: داروخانه‌ها موظف شده‌اند امکان مشاهده قیمت سامانه را برای مردم فراهم کنند تا بیمار بتواند قیمت ثبت‌شده را بررسی کند.وی همچنین گفت: مردم می‌توانند از طریق جست‌وجوی اطلاعات دارویی در سامانه مربوط، نام دارو را وارد کرده و اطلاعاتی مانند قیمت و مشخصات دارو را مشاهده کنند.
شکایت بدون سند، قابل پیگیری نیست
معاون غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان با تأکید بر اهمیت مستندات در رسیدگی به شکایت‌ها گفت: برای پیگیری یک شکایت دارویی، بیمار باید تا حد امکان فاکتور، رسید و خود دارو را در اختیار داشته باشد.وی افزود: در شکایت‌های مربوط به مواد غذایی نیز محصول باید با بسته‌بندی، مشخصات، شماره سری ساخت و تاریخ تولید و انقضا ارائه شود.حیرانی ادامه داد: نمی‌توان محصولی را که مصرف شده و دیگر نمونه‌ای از آن باقی نمانده، صرفاً بر اساس ادعا مورد آزمایش قرار داد و درباره علت یک مشکل احتمالی اظهارنظر کرد.وی گفت: مردم می توانند باشماره تلفن ۱۹۰ شکایات دارویی شان را اعلام کنند.
بندر شهید رجایی؛ نیازمند انبارهای استاندارد سلامت‌محور
حیرانی در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع ترخیص کالا و وضعیت نگهداری اقلام سلامت‌محور در بندر شهید رجایی پرداخت.وی گفت: معاونت غذا و داروی بندرعباس در حوزه ترخیص همه اقلام اختیار مستقیم ندارد و اختیارات این معاونت در بخش خوراکی‌ها، به کالاهای اساسی و برخی کالاهای پرمصرف محدود می‌شود.به گفته وی، در مورد برخی اقلام دارویی، مواد اولیه دارویی، تجهیزات و ملزومات پزشکی، مجوزها در سطح سازمان غذا و دارو صادر می‌شود.معاون غذا و دارو تأکید کرد: یکی از مشکلات جدی استان، کمبود انبارهای استاندارد برای نگهداری کالاهای سلامت‌محور درمحوطه محدوده بندری است.وی گفت: حتی برای محصولاتی مانند گندم،روغن و برنج نیز نیاز به فضاهای استاندارد نگهداری وجود دارد و کالاهایی که پس از تخلیه از کشتی مدت زیادی در شرایط نامناسب بمانند، ممکن است در معرض تغییر کیفیت قرار گیرند که کمبود انبار استاندارد در بندرشهیدرجایی داریم وبایستی برطرف شود.حیرانی تصریح کرد: معاونت غذا و دارو در زمان نمونه‌برداری و آزمایش، فقط درباره همان نمونه و همان مقطع زمانی اظهارنظر می‌کند و اگر کالا ماه‌ها در بندر بماند، شرایط آن دیگر موضوعی متفاوت خواهد بود.
فضای مجازی زیر ذره‌بین غذا و دارو
معاون غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان همچنین از رصد مستمر فضای مجازی خبر داد.وی گفت: حوزه‌های دارو، تجهیزات پزشکی، آرایشی و بهداشتی و مواد غذایی به صورت مستمر در فضای مجازی رصد می‌شوند و تخلفات احتمالی در شبکه‌های اجتماعی و فروشگاه‌های اینترنتی مورد بررسی قرار می‌گیرند.حیرانی افزود: در صورت مشاهده تخلف، ابتدا به دارنده کسب‌وکار اینترنتی تذکر داده می‌شود تا ایراد برطرف شود و اگر اصلاح انجام نشود، موضوع از مسیرهای قانونی و دستگاه‌های مرتبط پیگیری خواهد شد.وی در پایان به مردم توصیه کرد تا حد امکان اقلام سلامت‌محور را از مراکز مجاز وحضوری تهیه کنند و برای خرید اینترنتی نیز به مجوزها و اعتبار فروشگاه توجه داشته باشند.
سلامت، زنجیره‌ای است که با یک حلقه ضعیف آسیب می‌بیند
سخنان معاون غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان در نهایت یک واقعیت مهم را پیش روی مردم قرار می‌دهد؛ تأمین دارو فقط به وجود یک کارخانه یا واردات یک محموله ختم نمی‌شود. از نسخه پزشک و انتخاب دارو گرفته تا موجودی شرکت پخش، توان مالی داروخانه، بیمه، حمل‌ونقل، انبارش، شرایط نگهداری و حتی آگاهی بیمار، همه حلقه‌های یک زنجیره به هم پیوسته‌اند.در این میان، بیمار نباید قربانی ضعف هر یک از این حلقه‌ها شود.وقتی بیمار نسخه به دست، از این داروخانه به آن داروخانه می‌رود، مسئله فقط پیدا کردن یک جعبه دارو نیست؛ پای زمان، هزینه، آرامش و گاهی جان بیمار در میان است.از همین رو، اصلاح الگوی تجویز، اطلاع‌رسانی درباره داروهای هم‌رده، استفاده از سامانه‌های استعلام، تقویت نظارت، پرداخت به‌موقع مطالبات داروخانه‌ها و توسعه زیرساخت‌های نگهداری و توزیع کالاهای سلامت‌محور، می‌تواند بخشی از این سرگردانی را کاهش دهد.دارو زمانی واقعاً در دسترس بیمار است که نه فقط در کشور وجود داشته باشد، بلکه بیمار بتواند آن را در زمان مناسب، از مسیر قانونی، با قیمت مشخص و بدون دویدن از یک سوی شهر به سوی دیگر تهیه کند.