امید در روزهای سخت؛ امیدی که واقعی و قابل اجراست

دریانیوز//در روزهای بحران، اضطراب فقط یک احساس گذرا نیست؛ گاهی به بخشی از زندگی روزمره ما تبدیل می‌شود. یک خبر، صدایی از دور، یک تماس یا حتی دیدن تصویری در فضای مجازی می‌تواند ذهن را دوباره در حالت آماده‌باش قرار دهد. در چنین شرایطی، شاید یکی از مهم‌ترین نیازهای روانی ما امید باشد؛ اما نه امیدی که واقعیت را انکار کند. اینکه به فرد مضطرب بگوییم نگران نباش، همه‌چیز خوب می‌شود، همیشه آرام‌کننده نیست. ما از آینده خبر نداریم و نمی‌توانیم همه اتفاقات را کنترل کنیم. امید واقعی از جایی شروع می‌شود که این واقعیت را می‌پذیریم و در عین حال، بخش‌هایی را که هنوز در اختیار ماست، از دست نمی‌دهیم. روان‌شناسانی که درباره تاب‌آوری مطالعه کرده‌اند، از جمله جرج بونانو، نشان داده‌اند که انسان‌ها در برابر بحران واکنش یکسانی ندارند و بسیاری از افراد می‌توانند پس از تجربه‌های سخت، دوباره خود را با شرایط سازگار کنند.

تاب‌آوری به معنای نترسیدن یا آسیب‌ناپذیر بودن نیست؛ یعنی بتوانیم با وجود دشواری، خودمان را با شرایط جدید هماهنگ کنیم و دوباره به تعادل نسبی برسیم. پس اگر این روزها مضطربیم، خوابمان به هم ریخته یا با شنیدن یک خبر دچار ترس می‌شویم، لازم نیست خودمان را به خاطر این احساسات سرزنش کنیم. ترس در برابر تهدید، واکنشی طبیعی است. مهم این است که اجازه ندهیم اضطراب تمام تصمیم‌های ما را به جایمان بگیرد. سی.آر. اسنایدر، روان‌شناس و پژوهشگر حوزه امید، معتقد بود امید فقط مثبت فکر کردن نیست. امید زمانی شکل می‌گیرد که انسان هدفی داشته باشد، راهی برای رسیدن به آن پیدا کند و باور داشته باشد که می‌تواند قدمی در آن مسیر بردارد.

در شرایط بحران، شاید نتوانیم برای آینده‌ای دور برنامه‌ریزی کنیم؛ اما می‌توانیم هدف‌های کوچک و واقعی داشته باشیم: مراقبت از خود، حفظ ارتباط با خانواده، مراقبت از کودکان، دریافت اخبار از منابع معتبر، حفظ خواب و تغذیه تا حد امکان و انجام کارهای روزمره. همین اقدامات ساده از نظر روانی اهمیت زیادی دارند؛ زیرا به ذهن پیام می‌دهند: من هنوز می‌توانم کاری انجام دهم. در کنار این نگاه، ویکتور فرانکل بر اهمیت معنا و نگرش انسان در مواجهه با رنج تأکید داشت. از این دیدگاه، وقتی کنترل ما بر شرایط بیرونی محدود می‌شود، هنوز می‌توانیم درباره نحوه مواجهه خود، مراقبت از عزیزان و ارزش‌هایی که می‌خواهیم حفظ کنیم تصمیم بگیریم.

در بحران، قرار نیست وانمود کنیم نمی‌ترسیم. قرار نیست اخبار بد را نادیده بگیریم یا به خودمان وعده‌ای بدهیم که از آینده آن مطمئن نیستیم.قرار است ترس را ببینیم، واقعیت را بپذیریم، اطلاعات درست دریافت کنیم و روی آن بخش‌هایی تمرکز کنیم که هنوز در اختیار ماست. برای کودکان نیز این موضوع اهمیت بیشتری دارد. کودک از رفتار والدین خود پیام امنیت یا خطر دریافت می‌کند. لازم نیست والدین جلوی کودک وانمود کنند که هیچ نگرانی‌ای ندارند؛ کافی است نشان دهند که با وجود نگرانی، می‌توانند خودشان را مدیریت کنند، تصمیم‌های سنجیده بگیرند و از یکدیگر مراقبت کنند.تاب‌آوری در روزهای سخت، از کارهای بزرگ شروع نمی‌شود. گاهی از یک وعده غذایی، یک خواب کافی، یک گفت‌وگوی آرام، بازی کردن با کودک، تماس با یک آدم امن و حتی خاموش کردن تلفن برای مدتی شروع می‌شود. امید واقعی، قولی درباره فردا نیست؛ انتخابی برای امروز است. شاید نتوانیم تمام اتفاقات بیرون از خودمان را کنترل کنیم، اما هنوز می‌توانیم مراقب ذهن، رفتار، رابطه‌ها و آدم‌هایی باشیم که برایمان مهم‌اند. و همین هنوز می‌توانم کاری انجام دهم، می‌تواند یکی از مهم‌ترین نقطه‌های شروع تاب‌آوری باشد.