دریانیوز// امین ابراهیمی درکوئی، هنرمند بومی جزیره قشم، عکاس، مستندساز، نویسنده و فعال حوزه فرهنگ و گردشگری، سال‌ها از عمر خود را به ثبت و روایت زیبایی‌های طبیعی، فرهنگ، آداب‌ورسوم و زندگی مردم جزایر خلیج فارس اختصاص داده است. در حوزه تألیف کتاب، پس از حدود یک دهه تلاش و پژوهش، در سال ۱۴۰۱ موفق به انتشار کتاب نفیس و دوزبانه «قشم سرزمین زیبایی‌ها» شد. این کتاب با محوریت معرفی جاذبه‌های گردشگری جزیره قشم و با بهره‌گیری از تصاویر مستند و حرفه‌ای، به معرفی ظرفیت‌های طبیعی و گردشگری این جزیره می‌پردازد.وی در سال ۱۴۰۳ کتاب «میراث ماندگار قشم» را با موضوع فرهنگ، آداب‌ورسوم و میراث فرهنگی ناملموس جزیره قشم منتشر کرد؛ اثری با رویکرد مردم‌شناسی که با هدف ثبت و ماندگار کردن بخشی از هویت فرهنگی و سنت‌های بومی مردم جزیره به نگارش درآمده است.
همچنین، پس از هشت سال عکاسی، پژوهش، نگارش و گردآوری مطالب درباره جزیره هرمز، کتاب نفیس و دوزبانه «هرمز سرزمین رنگ‌ها» را در سال ۱۴۰۵ به مرحله انتشار رساند. این اثر به معرفی جاذبه‌های طبیعی و گردشگری هرمز در کنار فرهنگ، پوشش، معماری، آداب‌ورسوم و زندگی مردم این جزیره می‌پردازد.در ادامه فعالیت‌های فرهنگی خود و همزمان با جهانی شدن روستای سهیلی، امین ابراهیمی درکوئی کتاب گردشگری «روستای جهانی سهیلی» را نیز منتشر کرد. این کتاب با هدف معرفی ظرفیت‌های گردشگری، جاذبه‌های طبیعی و ویژگی‌های فرهنگی این روستا و ثبت بخشی از هویت آن تهیه شده است.در حوزه عکاسی و نمایشگاه‌های هنری، وی نمایشگاه‌های انفرادی متعددی با موضوع طبیعت، فرهنگ و جاذبه‌های گردشگری جزیره قشم برگزار کرده است. از جمله این فعالیت‌ها می‌توان به برگزاری نمایشگاه‌های عکاسی در تنگه چاهکوه، روستای گردشگری طبل و روستای سلخ اشاره کرد.
این نمایشگاه‌ها با هدف معرفی ظرفیت‌های طبیعی و فرهنگی جزیره و آشنایی بیشتر مخاطبان با هویت بومی منطقه برگزار شده‌اند.وی همچنین در جشنواره‌ها و مسابقات متعدد عکاسی در سطح ملی و بین‌المللی شرکت کرده و آثارش به نمایشگاه‌های بین‌المللی در کشورهایی همچون هلند، ویتنام، هنگ‌کنگ و عمان و همچنین دبی راه یافته است. در کنار این حضور بین‌المللی، وی افتخارات و موفقیت‌های متعددی در عرصه ملی نیز در کارنامه هنری خود دارد.از دیگر فعالیت‌های شاخص او، انتشار عکس‌هایی از بندر و فرهنگ بومی جزیره قشم در مجله و روزنامه یونسکو و موزه جشن نوروز صیاد است؛ موضوعی که نشان‌دهنده اهمیت ثبت تصویری آیین‌ها و میراث فرهنگی مردم جزیره است.یکی از مهم‌ترین افتخارات اخیر وی، انتخاب به‌عنوان جوان برتر سال ۱۴۰۴ استان هرمزگان در حوزه فرهنگی، هنری و گردشگری است. این انتخاب در پی بررسی سوابق و فعالیت‌های فرهنگی و هنری او و همچنین مشارکت و حمایت مردمی صورت گرفت.مجموعه این فعالیت‌ها نشان‌دهنده تلاش مستمر امین ابراهیمی درکوئی برای معرفی ظرفیت‌های گردشگری جزایر خلیج فارس، حفظ میراث فرهنگی و انتقال روایت زندگی مردم بومی به نسل‌های آینده است؛ مسیری که در آن، عکاسی، مستندسازی و تألیف کتاب ابزارهایی برای ثبت هویت و معرفی فرهنگ جنوب ایران به مخاطبان داخلی و بین‌المللی به شمار می‌روند.
انتخاب به‌عنوان جوان برتر سال ۱۴۰۴ استان هرمزگان
یکی از مهم‌ترین افتخارات امین ابراهیمی درکوئی، انتخاب وی به‌عنوان جوان برتر سال ۱۴۰۴ استان هرمزگان در حوزه فرهنگی، هنری و گردشگری در چارچوب رویداد ملی «جوان سال ایران» است که از سوی وزارت ورزش و جوانان برگزار شد.در این رویداد، امین ابراهیمی درکوئی با ارائه پرونده، رزومه و مستندات فعالیت‌های چندین‌ساله خود در حوزه‌های فرهنگی، هنری و گردشگری، مورد بررسی و ارزیابی هیئت داوری قرار گرفت و پس از تأیید سوابق و دستاوردهایش، به مرحله انتخاب مردمی راه یافت.در ادامه این فرایند، رأی‌گیری به‌صورت برخط و سراسری در مرحله شهرستانی برگزار شد و امین ابراهیمی درکوئی با کسب بیشترین آرای مردمی در شهرستان قشم، به‌عنوان یکی از برگزیدگان این رویداد معرفی شد و در نهایت عنوان جوان برتر سال ۱۴۰۴ استان هرمزگان را به دست آورد. این افتخار در پی سال‌ها فعالیت مستمر او در زمینه عکاسی، مستندسازی، تألیف کتاب، معرفی جاذبه‌های گردشگری و ثبت فرهنگ، آداب‌ورسوم و میراث بومی جزیره قشم به دست آمد؛ فعالیت‌هایی که با هدف معرفی ظرفیت‌های فرهنگی و گردشگری منطقه و انتقال هویت بومی به نسل‌های آینده انجام شده‌اند.با کسب این عنوان استانی، امین ابراهیمی درکوئی در مسیر حضور در مرحله کشوری جایزه ملی جوان سال قرار گرفت؛ مرحله‌ای که طبق برنامه اعلام‌شده، قرار بود در آبان‌ماه ۱۴۰۵ با رأی‌گیری و رقابت در سطح ملی دنبال شود. حضور در این مرحله فرصتی برای معرفی فعالیت‌ها و دستاوردهای فرهنگی و هنری جزیره قشم در سطح کشور خواهد بود.برای آشنایی بیشتر با این هنرمند،مستندساز و نویسنده هرمزگانی گفتگویی انجام دادیم.با بخش نخست این گفتگو باما همراه باشید.
۸۸،سال آغاز فعالیت هنری و عکاسی
دریا: امین ابراهیمی درکوئی را برای مخاطبان روزنامه دریا چگونه معرفی می‌کنید؟ از چه نقطه‌ای وارد دنیای هنر شدید؟
جوانی متولد ۱۳۷۲ اهل غرب جزیره قشم روستای درکو. علاقه من به هنر و عکاسی از سال ۸۸ آغاز شد؛ مسیری که از ثبت تصاویر ساده با تلفن همراه شروع شد و به‌تدریج به فعالیتی جدی در زمینه عکاسی مستند، معرفی جاذبه‌های طبیعی و تاریخی، فرهنگ بومی و زندگی مردم جزیره قشم تبدیل شد. دریا: چه شد که عکاسی، مستندسازی و نویسندگی را به‌صورت همزمان دنبال کردید؟ این سه حوزه چه ارتباطی با یکدیگر برای شما دارند؟ برای من، عکاسی، مستندسازی و نویسندگی از ابتدا ارتباط نزدیکی با یکدیگر داشتند. زمانی که عکاسی می‌کردم، همیشه سعی داشتم درباره سوژه، داستان و پیشینه آن هم اطلاعاتی جمع‌آوری کنم و مطالبی بنویسم. در کنار ثبت عکس، از همان سوژه‌ها فیلم هم می‌گرفتم تا بتوانم روایت کامل‌تری از آن‌ها ارائه دهم.به همین دلیل تصمیم گرفتم این سه مسیر را در کنار یکدیگر دنبال کنم. هدفم این بود که کارهایم تنها به ثبت چند تصویر زیبا محدود نشود، بلکه بتوانم روایت‌های مستندی از مردم، فرهنگ، تاریخ و جاذبه‌های کمتر شناخته‌شده جزیره قشم ارائه دهم.
دریا: نخستین تجربه جدی شما در عکاسی چه زمانی و چگونه شکل گرفت؟
سال ۱۳۹۳ نقطه عطفی در فعالیت حرفه‌ای من بود؛ در آن سال با خرید دوربین عکاسی حرفه‌ای، به‌صورت جدی‌تر وارد این عرصه شدم. در همان سال، به‌عنوان همیار ژئوپارک جهانی قشم در حوزه عکاسی فعالیت کردم و به عضویت انجمن عکاسان خلیج فارس درآمدم.این اتفاق‌ها فرصت ارزشمندی برای من فراهم کرد تا با نگاه تخصصی‌تری به ظرفیت‌های طبیعی، تاریخی و فرهنگی جزیره نگاه کنم و آموخته‌هایم را در مسیر معرفی قشم به کار بگیرم.
دریا: چه چیزی در طبیعت، مردم و فرهنگ قشم و هرمزگان شما را به ثبت تصویر و روایت کردن واداشت؟
ـ آنچه در ابتدا مرا به دنیای عکاسی و طبیعت وارد کرد، شگفتی‌های بی‌نظیر جزیره قشم بود؛ از ساختارهای شگفت‌انگیز زمین‌شناسی و سواحل رؤیایی گرفته تا زیبایی‌های منحصربه‌فرد جزایر هرمز، هنگام و لارک. هرکدام از این جزایر دنیایی متفاوت از رنگ، طبیعت و زیبایی را در خود جای داده‌اند و من همیشه دوست داشتم این شگفتی‌ها را از دریچه دوربینم به دیگران معرفی کنم.اما در کنار طبیعت، علاقه زیادی به فرهنگ بومی و زندگی مردم جزایر داشتم. برای من، مردم، آداب‌ورسوم، گویش‌ها، پوشش محلی، مشاغل سنتی و شیوه زندگی نسل‌های گذشته، به‌اندازه طبیعت ارزشمند هستند. همین علاقه باعث شد به سمت عکاسی مستند و مستندنگاری اجتماعی بروم و علاوه بر ثبت مناظر، زندگی و روایت‌های مردم را نیز ثبت کنم.
دریا: در مسیر فعالیت هنری خود از چه کسانی یا چه اتفاقاتی بیشترین تأثیر را گرفته‌اید؟
من همیشه گفته‌ام که سرمایه اصلی و دلگرمی من در این مسیر، مردم هستند. باور دارم که یک هنرمند بدون همراهی و اعتماد مردم نمی‌تواند به‌درستی مسیر خود را ادامه دهد؛ چراکه مخاطبان و مردمی که روایت‌هایشان را ثبت می‌کنیم، بزرگ‌ترین انگیزه برای ادامه این راه هستند.در طول سال‌های فعالیت در حوزه عکاسی، مستندسازی و نویسندگی، تجربه‌های مختلفی داشته‌ام؛ از سختی‌ها و چالش‌های مسیر گرفته تا اتفاقات و فرصت‌هایی که باعث شدند بیشتر یاد بگیرم و نگاهم به هنر و مسئولیتی که در برابر فرهنگ و جامعه دارم، عمیق‌تر شود.در این مسیر، دوستانی هم داشته‌ام که همواره در کنارم بوده‌اند، مشاوره داده‌اند و در تصمیم‌گیری‌ها و ادامه مسیر هنری‌ام همراه من بوده‌اند. حمایت و همفکری این دوستان برایم ارزشمند بوده است.
دریا:اگر بخواهید ویژگی اصلی آثار خودتان را در چند جمله بیان کنید، چه می‌گویید؟
فکر می‌کنم ویژگی اصلی آثار من، هویت بومی و نگاه محلی من به جزیره قشم است. هرکسی که با مجموعه عکس‌ها، کتاب‌ها یا مستندهای من آشنا شود، می‌تواند ردپای زندگی در قشم و نگاه یک هنرمند بومی را در آن‌ها ببیند.آثار من بر فرهنگ بومی، زندگی مردم، آداب‌ورسوم، مشاغل سنتی، میراث تاریخی و طبیعی و روایت‌های کمتر شنیده‌شده جزیره تأکید دارند. تلاش می‌کنم سوژه‌ها را از نزدیک و با شناختی که از زندگی و فرهنگ مردم منطقه دارم، ثبت و روایت کنم؛ چراکه خودم از دل همین جامعه آمده‌ام و با بسیاری از این فرهنگ‌ها و سبک زندگی آشنایی دارم.
انتشار کتاب «هرمز، سرزمین رنگ‌ها»
دریا:اخیراً کتاب «هرمز، سرزمین رنگ‌ها» منتشر کرده اید ؛ ایده اولیه تألیف و تولید این کتاب از کجا شکل گرفت؟
ایده تألیف کتاب «هرمز، سرزمین رنگ‌ها» از علاقه شخصی من به جزیره هرمز شکل گرفت. هر بار که به این جزیره سفر می‌کردم، زیبایی‌های منحصربه‌فرد طبیعت، خاک‌های رنگارنگ، سواحل و زندگی مردم بومی آن برایم جذابیت زیادی داشت. همیشه با خودم فکر می‌کردم که روزی کتابی درباره هرمز تألیف خواهم کرد تا بتوانم زیبایی‌ها و ظرفیت‌های این جزیره را از نگاه خودم به دیگران معرفی کنم.در واقع، فکر تألیف این کتاب از سال‌ها پیش و در جریان فعالیت‌های عکاسی در ذهنم شکل گرفته بود. از همان زمان به این موضوع فکر می‌کردم که چرا زیبایی‌ها، فرهنگ و ظرفیت‌های جزایر خلیج فارس را در قالب کتاب‌های تصویری و ماندگار گردآوری نکنیم تا مخاطبان بیشتری در ایران و جهان با این سرزمین آشنا شوند.
دریا:چرا «هرمز» را برای روایت انتخاب کردید و چه چیزی در این جزیره وجود داشت که احساس کردید باید در قالب یک کتاب ثبت و معرفی شود؟
به باور من، جزیره هرمز را نمی‌توان تنها با کلمات توصیف کرد؛ باید به این جزیره سفر کرد و زیبایی‌های آن را از نزدیک دید. هرمز سرزمینی با رنگ‌ها و چشم‌اندازهای شگفت‌انگیز است؛ از خاک‌های رنگارنگ و سواحل منحصربه‌فرد گرفته تا ساختارهای زمین‌شناسی و جاذبه‌های طبیعی که آن را به یکی از شگفتی‌های زمین‌شناسی ایران تبدیل کرده‌اند.همین ویژگی‌های خاص باعث شد احساس کنم زیبایی‌ها و ظرفیت‌های هرمز باید در قالب اثری ماندگار ثبت و معرفی شوند. از نظر من، این جزیره فقط یک مقصد گردشگری نیست، بلکه گنجینه‌ای طبیعی، تاریخی و فرهنگی است که می‌تواند برای مخاطبان ایرانی و خارجی جذاب باشد.
دریا:عنوان «هرمز، سرزمین رنگ‌ها» چه مفهومی برای شما دارد؟این رنگ‌ها فقط رنگ‌های طبیعی جزیره‌اند یا پشت هر رنگ، داستان و هویتی وجود دارد؟
انتخاب عنوان «هرمز، سرزمین رنگ‌ها» حاصل سال‌ها تحقیق، عکاسی و نویسندگی من در جزیره هرمز است. در طول این سال‌ها، تلاش کردم هرمز را از زوایای مختلف بشناسم و روایت کنم؛ از طبیعت و خاک‌های رنگارنگ آن گرفته تا فرهنگ، زندگی و آداب‌ورسوم مردم بومی جزیره. برای من، رنگ‌های هرمز فقط به خاک‌ها و چشم‌اندازهای طبیعی آن محدود نمی‌شوند، بلکه بخشی از هویت و زندگی مردم این جزیره هستند. این رنگ‌ها حتی در فرهنگ غذایی مردم نیز حضور دارند. برای مثال، «سوراغ» یکی از خوراکی‌های محلی شناخته‌شده هرمز است که رنگ قرمز خاصی دارد و مردم محلی آن را همراه با نان مصرف می‌کنند. همین پیوند میان رنگ‌های طبیعت و زندگی روزمره مردم برای من بسیار جالب و الهام‌بخش بود.
دریا:کتاب حاصل چند سال عکاسی، پژوهش و مشاهده شماست؟
کتاب «هرمز، سرزمین رنگ‌ها» حاصل هشت سال سفر، عکاسی و فعالیت مستمر من از جزیره قشم به جزیره هرمز است. در طول این هشت سال، بارها به هرمز سفر کردم و تلاش داشتم با نگاه دقیق‌تر، زوایای مختلف طبیعت، فرهنگ و زندگی مردم این جزیره را ثبت و بررسی کنم.این مسیر تنها به عکاسی محدود نبود؛ بلکه شامل پژوهش، نویسندگی، مشاهده میدانی و گفت‌وگو با مردم محلی نیز می‌شد. برای من مهم بود که تصاویر کتاب در کنار زیبایی بصری، اطلاعات و توضیحات ارزشمندی درباره جاذبه‌های طبیعی، ویژگی‌های زمین‌شناسی و هویت فرهنگی جزیره در اختیار مخاطب قرار دهند.پس از سال‌ها تلاش، این مجموعه را در قالب کتابی نفیس، با تصاویر حرفه‌ای و توضیحات دوزبانه فارسی و انگلیسی آماده انتشار کردم تا علاوه بر مخاطبان ایرانی، علاقه‌مندان و گردشگران خارجی نیز بتوانند با ظرفیت‌های منحصربه‌فرد جزیره هرمز آشنا شوند.
دریا: در زمان عکاسی از هرمز، بیشتر به دنبال ثبت زیبایی‌های طبیعی بودید یا تلاش کردید زندگی مردم، فرهنگ، آداب و هویت جزیره را هم روایت کنید؟
به اعتقاد من، طبیعت و فرهنگ را نمی‌توان از یکدیگر جدا کرد. هرمز تنها به خاک‌های رنگارنگ و سواحل زیبایش شناخته نمی‌شود؛ مردم، فرهنگ، معماری و سبک زندگی آن‌ها نیز بخش مهمی از هویت این جزیره را تشکیل می‌دهند.به همین دلیل، کتاب «هرمز، سرزمین رنگ‌ها» را فراتر از یک مجموعه عکس طبیعت می‌دانم و آن را نوعی اطلس گردشگری تصویری از جزیره هرمز می‌بینم؛ اثری که تلاش می‌کند جاذبه‌های طبیعی، ظرفیت‌های گردشگری و جلوه‌های فرهنگی و انسانی جزیره را در کنار یکدیگر معرفی کند.هدفم این بوده است که مخاطب با ورق زدن این کتاب، تنها با زیبایی‌های طبیعی هرمز آشنا نشود، بلکه مردم و فرهنگ این جزیره را نیز بهتر بشناسد. باور دارم گردشگری زمانی می‌تواند تصویری واقعی و ماندگار از یک منطقه ارائه دهد که طبیعت، فرهنگ و زندگی مردم آن در کنار هم دیده شوند.
دریا: در میان تصاویر و مطالب کتاب، کدام بخش برای خود شما اهمیت بیشتری دارد و چرا؟
برای من، تمام تصاویر و مطالب این کتاب ارزشمند هستند؛ چرا که هرکدام روایت و حرفی برای گفتن دارند. بعضی تصاویر، زیبایی‌های شگفت‌انگیز طبیعت هرمز را نشان می‌دهند و برخی دیگر، فرهنگ، زندگی مردم و هویت این جزیره را روایت می‌کنند.اما یکی از بخش‌هایی که برای خودم اهمیت ویژه‌ای دارد، پیوند میان تصویر و نوشتار است. تلاش کردم در کنار هر تصویر، توضیحات و اطلاعاتی به دو زبان فارسی و انگلیسی ارائه دهم تا مخاطب علاوه بر لذت بردن از تصاویر، شناخت دقیق‌تری از سوژه، ویژگی‌ها و داستان پشت آن به دست آورد.به اعتقاد من، عکاسی و نویسندگی در کنار یکدیگر می‌توانند روایت کامل‌تر و جذاب‌تری خلق کنند. تصویر توجه مخاطب را جلب می‌کند و متن به او کمک می‌کند آنچه را می‌بیند، بهتر بشناسد و درک کنند.
دریا: آیا در جریان تهیه کتاب با سوژه‌ها یا روایت‌هایی مواجه شدید که نگاه خودتان را نسبت به هرمز تغییر دهد؟
ـ بله، در طول سال‌هایی که برای عکاسی و پژوهش به جزیره هرمز سفر می‌کردم، با تجربه‌هایی روبه‌رو شدم که نگاهم را به این جزیره عمیق‌تر کرد. در کنار تمام زیبایی‌های طبیعی و رنگ‌های شگفت‌انگیز هرمز، یکی از صحنه‌هایی که همیشه قلبم را به درد می‌آورد، دیدن زباله‌ها و آلودگی در کنار سواحل زیبای این جزیره بود.وقتی ساعت‌ها برای ثبت زیبایی‌های طبیعت وقت می‌گذارید و از طرف دیگر، زباله‌ها را در کنار ساحل می‌بینید، احساس می‌کنید این طبیعت ارزشمند به مراقبت و توجه بیشتری نیاز دارد. هرمز یک سرمایه طبیعی و ملی است و حفظ آن فقط وظیفه مردم محلی نیست، بلکه مسئولیتی همگانی است که گردشگران، فعالان گردشگری و مسئولان نیز در آن نقش دارند.همین تجربه‌ها به من یادآوری کرد که وظیفه یک عکاس و مستندساز تنها ثبت زیبایی‌ها نیست؛ گاهی باید واقعیت‌هایی را هم نشان دهد که شاید دیدنشان خوشایند نباشد، اما برای حفاظت از طبیعت ضروری هستند.
دریا: فکر می‌کنید مخاطبی که کتاب را ورق می‌زند، هرمز را پس از خواندن و دیدن تصاویر شما چگونه خواهد دید؟
امیدوارم مخاطبان پس از خواندن و ورق زدن کتاب «هرمز، سرزمین رنگ‌ها»، نگاه عمیق‌تر و متفاوت‌تری به این جزیره داشته باشند و متوجه شوند که هرمز چه سرمایه ارزشمند طبیعی، فرهنگی و گردشگری برای استان هرمزگان و کشورمان ایران است.در درجه اول، دوست دارم مردم بومی جزایر و استان هرمزگان، با دیدن تصاویر و خواندن مطالب این کتاب، بیش از گذشته به اهمیت میراث طبیعی و فرهنگی سرزمین خود پی ببرند و به ظرفیت‌های ارزشمند هرمز توجه کنند. به باور من، شناخت بهتر این ظرفیت‌ها می‌تواند زمینه‌ساز توجه بیشتر به حفاظت از طبیعت، فرهنگ بومی و توسعه گردشگری پایدار باشد.از سوی دیگر، تلاش کرده‌ام با انتشار کتاب به زبان فارسی و انگلیسی، زمینه آشنایی گردشگران ایرانی و خارجی را با زیبایی‌ها و ویژگی‌های منحصربه‌فرد این جزیره فراهم کنم. امیدوارم این کتاب بتواند افراد بیشتری را با هرمز آشنا کند و انگیزه سفر، شناخت و تجربه نزدیک این سرزمین را در آن‌ها به وجود آورد.